Киирии

Киирии

Саха омук кэскилин туһунан үөһээнэн-аллараанан торумнаһыы бөҕөтө буолар. Бары ол туһугар “ыалдьар” курдукпут даҕаны, чопчу толкуйу булуох быһыыбыт суох. Оттон балаҕан ыйыгар былааска бэйэбит бэрэстэбиитэллэрбитин талыахтаахпыт.

Кэпсээнтэн кэпсээн, сэһэнтэн сэһэн диэбиккэ дылы, дьону хамсатыах айылаах тумус дьоммут бары даҕаны үлэ бөҕөнү үлэлииргэ, этии-тыыныы бөҕөтүн тыбыырарга дылылар даҕаны, аны уһаатаҕына биэс уонча, “остуоруйаҕа тиийдэҕинэ” сүүсчэкэ сылынан саха омук ордор ордубат боппуруоһа турар чинчилээх. Хайы үйэ билигин даҕаны “хаачыстыба” өттүнэн букатын атын сахалар үөскээтилэр. Өй-санаа, тыл-өс, сиэр-майгы, быһыы-майгы өттүлэринэн, бэл, тас дьүһүннэринэн. Ол куһаҕан буолбатах, кэм-кэрдии ирдэбилинэн, тас эйгэ уларыйыытыгар сөп түбэһиннэрэн буоллаҕа.

Тыл дьылҕатын кэлимник көрдөххө

mit1

Холобур, ийэ тыл боппуруоһа. Тыл атарахсыйыыта — омук эстэр суолга киирэр, симэлийэр, “тыал буолар” бэлиэтэ.

Ол гынан баран, тыл иһин киирсиибит оскуола тула эрэ эргийэргэ дылы — саха оҕотун оскуола саха оҥороругар дылы. Бырастыы гыныҥ, саха оҕотун саха дьахтардаах эр киһитэ оҥорон таһаарар буолаллара, былыр! Суорҕан анныгар. Оскуолаҕа саха классиктарын аҕыйах айымньыларын үөрэппитинэн оҕо саргылаах саха буолан барбат. Табылыннаҕына, сорох оҕо уон сыл устата биир айымньыны толору аахпакка да оскуоланы бүтэриэн сөп. Оннук оҕо аҕыйах дии саныыгыт дуо? Грамматика быраабылаларын туһунан этэ да барыллыбат — оскуола кэнниттэн ону өйдүүр урааҥхай аҕыйах буолуо оҥоробун.

Онон тугу этээри гынабыный? Тылы туруулаһыыны оскуола эрэ тула онолуйууга кубулутуу боппуруоһу туора хайыһыннарарга тэҥнээх быһыы! Түөкүннээһин! Дьон санаатын иирдэн аатыра сатааһын.

Судаарыстыбаннай тылы сайыннарыы – судаарыстыба эбээһинэһэ! Ханнык да бэйэлээх уопсастыбаннай хамсааһын ону быһаарар кыаҕа суох. Судаарыстыба эрэ тыл сайдарыгар сөптөөх усулуобуйаны оҥорор кыахтаах. Ону кытта норуот.

Норуот диэн кимнээҕи этэбиний? Расул Гамзатов эппитинии, “хайаҕа норуот олорор, куораттарга – нэһилиэнньэ”. Биһиэхэ эмиэ оннук: нэһилиэнньэ оҕотун иитиини оскуолаҕа сэлээнниир, оттон норуот оҕотун кытта дьиэтигэр-уотугар сахалыы кэпсэтэр. Ол быһыытынан, нэһилиэнньэ тэрийбит уопсастыбаннай хамсааһына салгыны эрэ сатарытар дьылҕалаах. Норуот ыһыытыы-хаһыытыы, сулана-кэлэнэ сатыа суохтаах — норуот хаһаайын быһыытынан талыахтаах эрэ. Норуот бэрэстэбиитэллэрин. Бу олус “чараас” уонна суолталаах боппуруос.

Чуолаан, норуот былааска бэрэстэбиитэлэ, ол эбэтэр, Ил Түмэн дьокутаата боппуруоһу көтөҕүөхтээх. Оскуола эрэ тула онолуйбакка.

Ол эбэтэр, боппуруос маннык туруохтаах: хайдах гынан өрөспүүбүлүкэ иккис судаарыстыбаннай тылын олоххо тыын наадалаах оҥоробутуй? Дьон-сэргэ дьокутааттарыгар оннук накааһы биэриэхтээх. Туһааннаах сокуоннары көҕүлүүллэригэр, ону ылыналларыгар. Судаарыстыбаннай тылы сайыннарыыны ханнык да федеральнай сокуон хаарчахтаабат — дьокутааттарбыт эрэ онно үлэлиир нэҥирдэрэ суох. Оттон федеральнай киин ылыммыт сокуоннарын “сахалыы тылбаастыырга” бүтүн парламент туохха нааданый?

Бастатан туран, Ил Түмэн мунньахтара икки тылынан баралларын хааччыйар утары тылбаас баар буоларын курдук Ил Түмэн регламеныгар уларытыы киириэхтээх. Булгуччулаах. Ону ханнык эрэ “норуот дьокутаата” туруоруста дуо? Суох. Тоҕо? Ил Түмэҥҥэ норуот дьокутааттара суохтар — нэһилиэнньэ дьокутааттара барбах бааллар. Киһи аахсыбат дьоно.

Иккиһинэн, дьыала-куолу икки тылынан оҥоһулларын курдук, судаарыстыбаннай уонна муниципальнай тэрилтэ барыта тылбаасчыттаах буолуохтаах. Дьон тугу наадыйарын барытын сахалыы быһаарсар кыахтанарын курдук.

Үсүһүнэн, судаарыстыбаннастаахпыт диир буоллахпытына, судаарыстыбаннаһы кэрэһилиир тыллар бары сахалыы тылбаастаныах тустаахтар. Этэргэ дылы, аан дойдуну “символлар” тутан олороллор. Оттон биһиги баччааҥҥа диэри “бырабыыталыстыба”, “бэрэсидьиэн”, “миниистир” диир буоллахпытына, судаарыстыбаннаспыт суолтата былыт курдук буолар — сороҕор тахсан кэлэр, сороҕор дьайҕаран хаалар. Үтүктээйитэ көстө сылдьар. Атын түүр омуктартан “уларсыы” даҕаны буоллун эбээт. Ил Түмэн диэн үчүгэй баҕайы ааттааһын толкуйдаммытын курдук.

AsEFCJn0gJ0

Атыннык эттэххэ, бастаан Ил Түмэн сахалыы саҥарыахтаах. Ол кэнниттэн атын да тэрилтэлэр тардынан барыахтара. Оттон оскуола ханна барыаҕай — норуот баар сиригэр син биир сахалыы үөрэтиэхтэрэ, оттон куорат нэһилиэнньэтигэр ол мэлдьи итэҕэс буолуо. Бэйэтин мэлдьи итэҕэстик сананар нэһилиэнньэ хараҕа хаһан да туолбат. Эмиэ Расул Гамзатов норуотун оҕонньотторо туох дииллэрин суруйбута баарын тиэрдэбин: “Ким айаҕын айдааныгар олоруон баҕарар, аллараа (куораттарга) түһэр, оттон ким дууһатын иһин олоруон баҕарар — хайатыгар хаалар”.

Кыынньа сылдьар кыах наада

Саха кэскилин бытархай боппуруостарга муннаран кэбиһии биир холобура — биэнсийэ боппуруоһа. Биэнсийэҕэ түөрт уон да сааспытыгар тахсыбыппыт иһин, кэскилбит кэҥиир кыаҕа суох.

Дьыала демография боппуруоһугар сытар. Онон-манан буутайдаппакка этиэххэ наада: биэнсийэ боппуруоһа дьахтар төрүөҕүттэн тутулуктаах.

Оҕо төрөөбөт, ыччат элбээбэт, үлэһит илии, нолуок төлөөччү ахсаана аҕыйаан иһэр буоллаҕына, кэскилбит хантан кэҥээн иһиэҕэй?

Чечня баһылыга Рамзан Кадыров, эдэрин көрүмэҥ, олус муударай киһи эбит. Кини чопчу көрөр: чечен норуотун кэскилэ — ахсаана элбээһинигэр! Атына барыта күҥҥэ биэстэ хаҕыланар, күҥҥэ биэстэ уларыйар дуй. Сороҕо күлүмүрдэс, сороҕо хатырык кэриэтэ тас хах.

mit3

Ол иһин кини Чечняҕа уонна Кавказ атын өрөспүүбүлүкэлэригэр икки ойохтоох буолууну көҥүллүүллэрин туруорсар. Мусульман итэҕэллээхпин эрэ диэн буолбатах, ала чуо оҕо төрөөһүнүн элбэтээри, омугун кэскилин хаҥатаары. Биһиги биир улуу киһибит, филология билимин дуоктара, тюрколог Н.К. Антонов саха омук ахсаанын элбэтэр туһунан толкуйдарын кытта дьүөрэлии быһыы.

Элбэх ойохтонуу саха төрүт үгэһигэр баар быһыы. Онтон баччааҥҥа диэри “одьулуун ойох” эрэ диэн өйдөбүл ордон хаалбыт.

Элбэх оҕону, улахан дьиэ кэргэни иитии-аһатыы чэпчэкитэ суох дьыала. Ону кыайа тутар кыахтаах эр киһи хаһан баҕарар аҕыйах, онон кыахтаах эр дьоҥҥо эрэ сүктэриллэр — дьон төрдө буолар эбээһинэс. Төрдө-ууһа туораах курдук тобуллан томтор сиргэ тахсыбыт, тараан буолан тарҕанан тараҕай сиргэ тарҕаммыт киһи, дьэ, чахчы кыаҕырар, кини аҕатын ууһа үйэ-саас тухары “бөө” диир кыахтанар. Кыра кыахтаах киһи биир ойоҕунан сөп буолар — элбэххэ баҕарбытын иһин иитэр кыаҕа суох. Бу олох сокуона.    

Ханнык баҕарар омук эдэр ыччата элбэх буоллаҕына эрэ кэскиллээх. Лев Гумилев пассионарийдар тустарынан түөрүйэтэ онно олоҕурар: ыччат кыынньа сылдьар кыамтата үчүгэйи да, куһаҕаны да оҥоруон сөп.

Ханна да тиий, элбэх ыччаттаах Кавказ дьоно баһылыыр-көһүлүүр ухханыгар сылдьаллар. Сибииргэ саамай элбэх төрүөхтээх тывалар эмиэ аармыйаҕа буоллун, киин куораттар устудьуоннарын ортотугар буоллун, эмиэ “баппат” айдааннаахтар. Бу ыччат “кыынньа сылдьар” кыамтатын дьайыыта буолар. Ону сөптөөх хайысхаҕа хайыһыннаран биэриэххэ эрэ наада.

Быстах дьаһаныы – хайдыһыы төрдө

Биһиэхэ быстах дьаһаныы барар. Этэргэ дылы, “фрагментарнай” өй-санаа баһылаабыт. Барытын биир “мозаика”, оҥоро сатааһын кыаллыбат. Ол курдук, тылы туруорсуубут оскуоланан муҥурданар. Биирдэ баран эттэххэ, биһиги дьоппуоннар, кытайдар эбэтэр Азия атын омуктарын курдук “төрүт оскуолабыт” суох, оттон европалыы тэрээһиннээх, европалыы билиини-көрүүнү биэрэр оскуола саха төрүт үгэһигэр (традиционный образ жизни) барсыбат, онон саха оҕото саха буоларыгар улахан дьайыыта суох диэри гынабын.

Бу хайдыһыы төрдө. Сорох оҕотун нууччалыы үөрэтэ сатыыр, сорох сахалыы. Хайаларын да иһиттэххэ сөпкө туруорсарга дылылар. Боппуруос кэлимник быһаарыллыар диэри бу оһол-төрүөт төрдө буолуоҕа.

Туох барыта дьон-сэргэ “норуокка” уонна “нэһилиэнньэҕэ” хайдыытыттан саҕаланар. Ол курдук, нуучча норуотун элиитэтэ уонна кыра-хара дьоно Петр I саҕаттан, ол эбэтэр 18 үйэттэн саҕалаан икки тус туһунан омук кэриэтэ олорон кэлбитин түмүгэр, 20 үйэ саҥатыгар быһыы-майгы өрөбөлүүссүйэ туругар диэри тыҥаабыта. Ити кэмҥэ дворяннар үксүн француз тылынан саҥараллара, оҕолорун омук гувернердара иитэллэрэ, салгыы кыраныысса таһыгар олороллоро, үөрэнэллэрэ. Нууччалыы саҥардахтарына да, ону кыра-хара дьон өйдөөбөтүн тэҥэ этэ. Быһата, элиитэ уонна норуот тус-туһунан “саарыстыбаларга-судаарыстыбаларга” олороллоро диэххэ сөп.

Сэбиэскэй былаас эстэрин саҕана баартыйа уонна норуот тус-туһунан хайдыбыттара мэлдьэх буолбатах. Ону ааһан, уопсастыба ортотугар дириҥ хайдыһыы баара. Бу туһунан 80-с сыллардааҕы публицистика, туох да омуна суох, “хаһыытаан” олороро эбээт! Ол саҕанааҕы “Литературная газета”, “Комсомольская правда”, “Известия”, “Труд”, бэл, “Пионерская правда” хаһыаттары ааҕыҥ. Билигин Нобель лауреата буолбут Светлана Алексиевич эппитин курдук, “хас биирдии көлүөнэ бэйэтэ эстетикалаах”. Ол эстетика көлүөнэлэр ситимнэрин быһар буоллаҕына, алдьархай ааҥнаабытын курдук санаан кэбиһиҥ.

Белорусm, омук чулуу уола Алесь Адамович “Литературная газета” 1987 с. тохсунньу 1 күнүгэр тахсыбыт “Против правил? О новом мышлении и адекватном слове” ыстатыйатыгар ол кэмнээҕи литератураны ырытар эрээри, олохтон чаҕылхай холобурдары аҕалар. Ол курдук, дьоһуннаах суруйааччы Федор Абрамов “Деревянные кони” диэн тыа сирин ойуулуур сэһэнин Таганкатааҕы тыйаатыр Ленинградка көрдөрбүтүттэн аймаммытын кэпсиир. Суох, тыйаатыр куһаҕаннык туруорбутуттан буолбатах, көрөөччүлэр хайдах ылыммыттарыттан. “Түүн төлөпүөннэстибит. Федор тымныйан кэһиэҕирбит куолаһынан хайдах курдук мөҕүттүбүтэй: “Эн сааланы көрбүтүҥ дуо?” — “Мин сыананы көрөн олорбутум”. — “Сыананы дуо? Сааланы көрүөхтээх этиҥ!” — диэн ахтар Адамович.

Дьэ, Абрамов туохтан аймаммыт эбитий? Көрөөччүлэр тыа дьонун туһунан испэктээкили букатын атыннык, ханнык эрэ ыраах экзотиканы курдук ылыналларыттан. Бэл, “дэриэбинэни” аһыйаллара, өйдүү сатыыллара киһи өһүргэниэх курдугуттан.

Оттон саха омук 90-с сыллааҕы араллааҥҥа, үксэ тыа сиригэр олорор буолан, улаханнык хайдыбатаҕа. Төттөрүтүн, сомоҕолоһуу баар курдуга. Оттон билигин хайдаҕый?

Атыннык эттэххэ, саха омук “норуокка” уонна “нэһилиэнньэҕэ” арахсыыта хайдаҕый? Ону бу олорон быһа этэр кыаллыбат эрээри, сыллата дириҥээн иһэрэ чуолкай. Кыра омук “норуоттан” “нэһилиэнньэҕэ” көһүүтэ хайаттан таас суулларын кэриэтэ түргэн уонна өрүһүлтэтэ суох буолуоҕа. Ол эстии бигэ кэрэһитэ.

4f385100 550f 4794 9975 a97372ed29ad e1518861528635

Үс туруорсуу

Онон Ил Түмэн саҥа састаабын талаары олорон, хандьытааттарга судаарыстыбаннай суолталаах үс боппуруоһу туруоруох тустаахпыт.

1H2R08541

Бастатан туран, судаарыстыбаннай саха тыла хас биирдии саха киһитин олоҕор наадалаах буоларын хааччыйар сокуоннары көҕүлүөхтээхтэр. Саха тыла күннээҕи олоххо наадалаах буолуохтаах! Оччоҕуна эрэ дьон сахалыы билэ, оҕолорун оскуолаҕа сахалыы үөрэттэрэ сатыахтара. Тыл олоххо наадалаах буола илигинэ, ытааҥ да ыллааҥ, миитиннээҥ да мэнэрийиҥ, син биир эстэр суолтан тахсыа суоҕа. Олоххо быдан наадалаах атын тыл баарын кэнниттэн ким эбии үөрэнэн сордоно сатыаҕай, аныгы үйэҕэ!

Иккиһинэн, саха ахсаанын хайдах элбэтэбит диэн боппуруос судаарыстыба таһымыгар туруохтаах. Кэлии дьон, “гастарбайтердар” суоттарыгар хас эрэ сылынан мөлүйүөн буолуохтаахпыт диэн идиэйэ саханы атын омук быыһыгар суурайа сатааһыҥҥа тэҥнээх. Манна Рамзан Кадыров туруорсуутун, Н.К. Антонов кэс тылын өрө туттахпытына да туохтаах үһү (син биир олоххо киириэ суоҕа да буоллар)? Ханнык да туруорсуу буоллун — саха ахсаанын элбэтиигэ туһуланыахтаах. Истиэххитин иккитэ баҕардаххытына, Кадыров итинник этиилэри киллэрэн ыччатын элбэх оҕолонорго көҕүлүүр. Аныгылыы эттэххэ, бырагыраамалыыр.

Үсүһүнэн, Ил Түмэн дьокутааттара Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр сахалыы сиэри-майгыны тутуһуу судаарыстыбаннай бэлиитикэ буоларын хааччыйыахтаахтар. Тоҕо диэтэххэ, дьон элбэх оҕолоноро баайыттан да, дьадаҥытыттан да тутулуга суох. Дьон үгэс буолбут сиэри-майгыны (традиционный образ жизни) тутуһар дойдуларыгар эрэ элбэхтик оҕолонор. Ол эбэтэр, саха омук уйатын — тыа сирин сайыннарыы өрөспүүбүлүкэ сүрүн соругунан буолуохтаах.

Tya haaj 643x485

Манна Вячеслав Штыров олус бэркэ этэн турар: өрөспүүбүлүкэ бырабыыталыстыбата биир эрэ соруктаах — тыа сирин сайыннарыы. Бырамыысыланнас тэрилтэлэрэ бырабыыталыстыбаттан тутулуга суохтар — нолуок син биир хомуллар, бүддьүөт син биир таҥыллар. Оччотугар бырабыыталыстыбаҕа туох хааларый? Тыа сирин сайыннарар соҕотох сорук!

Манна Ил Түмэни эрэ эбэн биэриэххэ сөп. Ил Түмэн уонна бырабыыталыстыба биир эрэ соруктаахтар — тыа сирин сайыннарыы. Саха омук төрүт сиэринэн-майгытынан олорор кыахтаах сирин. Ол аата, элбэх оҕолонор, кэскилин кэҥэтэр дойдутун.

Сүрүннэстэ, сурукка тистэ – Сур.

Тарҕат:

Комментарии

Jimmie
0 Jimmie 17.09.2019 12:12
apart score cheap viagra generic well start morning
lie http://oakley-sunglassesformen.us/ greatly
vacation gently entry viagra us pharmacy next reward
Ответить
gcmgrilt
0 gcmgrilt 17.09.2019 12:40
canadian pharmacies that ship to us http://pharmacieskogd.com/ - pharmacie canada online pharmacies list of approved canadian pharmacies top rated canadian pharmacies online
Ответить
JasonGak
0 JasonGak 17.09.2019 14:15
zithromax tretinoin cream usp 0.05 sales viagra advair propecia price where to buy elimite buy trazodone tretinoin topical buy doxycycline online without prescription estrace suppositories
Ответить
JudyGak
0 JudyGak 17.09.2019 15:13
online viagra pills atenolol chlorthalidone buy doxycycline roaccutane buy 20mg prednisone cipro online no prescription in the usa lisinopril levitra advair diskus tretinoin online
Ответить
AnnaGak
0 AnnaGak 17.09.2019 17:14
lexapro buy doxycycline for dogs atarax cialis cipro viagra pills for sale
Ответить
EvaGak
0 EvaGak 17.09.2019 17:26
cephalexin 500
Ответить
vdugRhimb
0 vdugRhimb 17.09.2019 18:39
research thesis http://writinghelptfj.com/ - thesis paper thesis sentence thesis writing writing service
Ответить
gegbspask
0 gegbspask 17.09.2019 19:08
good thesis statement http://writethesistrgf.com/ - how to write a thesis shodhganga thesis a good thesis statement thesis example
Ответить
Clement
0 Clement 17.09.2019 19:08
fair dirt where to buy viagra
online
honest candy exactly load http://www.viagrapid.com/ normally
coffee wild newspaper best generic viagra websites cool teacher
Ответить
dvglInare
0 dvglInare 17.09.2019 20:55
sex ed http://erectiledysfunctionbjul.com/ - ed meds erectile dysfunction medications e d best ed pills
Ответить
JudyGak
0 JudyGak 17.09.2019 23:24
retin a generic sildenafil 100 tadalafil keflex drug arimidex sale 20 mg prednisone viagra tretinoin cialis online canadian pharmacy tadalafil - generic
Ответить
vdugRhimb
0 vdugRhimb 17.09.2019 23:44
final thesis http://writinghelptfj.com/ - research thesis essay help thesis statement writing a thesis
Ответить
MaryGak
0 MaryGak 18.09.2019 00:13
viagra for sale how do i get propecia atenolol 100mg advair inhaler trazodone retin a buy online sildenafil generic elimite cream ebay accutane buy estrace estradiol
Ответить
CarlGak
0 CarlGak 18.09.2019 04:10
viagra pills 100 mg atomoxetine strattera sildenafil without a prescription where to buy accutane online how much does permethrin cost lexapro cost
Ответить
Rmolmetly
0 Rmolmetly 18.09.2019 04:21
п»їerectile dysfunction http://erectiledysfunctionsxag.com/ - e d ed pills that work quickly ed medications ed meds online without doctor prescription
Ответить
Carma
0 Carma 18.09.2019 06:10
25 year old taking sildenafil viagra usa pharmacies online sildenafil tablets online shopping in india
Ответить
AnnaGak
0 AnnaGak 18.09.2019 06:48
prednisone buy atarax online buy zithromax lexapro generic cost atenolol tenormin
Ответить
buy viagra online
0 buy viagra online 18.09.2019 07:31
efficiency viagra online destroy generic viagra online film
Ответить
Marlys
0 Marlys 18.09.2019 08:38
wrong government viagra without a doctor prescription price quick load
actually gift viagra without doctor prescription in usa abroad drawer
Ответить
SamGak
0 SamGak 18.09.2019 09:09
buy accutane no prescription buy elimite atenolol online lisinopril price prednisone tretinoin cream 25 generic propecia 5mg atomoxetine cost cheap zithromax cialis
Ответить
Shantae
0 Shantae 18.09.2019 09:18
hard man cheap cialis canada pharmacy nearly sex cheap
upstairs http://www.cialisps.com/ best time thin switch cialis online sales slightly put
Ответить
Rmolmetly
0 Rmolmetly 18.09.2019 11:23
ed pills online http://erectiledysfunctionsxag.com/ - medicine for erectile ed drugs sex ed ed
Ответить
Rochell
0 Rochell 18.09.2019 11:42
altogether boss direct estimate http://genericalis.com/ instead status
elsewhere championship cialis cost
last edge
away island cheap generic cialis near analysis
Ответить
vdgtevorm
0 vdgtevorm 18.09.2019 11:51
business plan template free http://writebusinessplanrcs.com/ - business plan template business plan how to create a business plan how to make a business plan
Ответить
NickGak
0 NickGak 18.09.2019 13:19
atarax for hives cipro hc otic buy diflucan lisinopril generic cephalexin
Ответить
IvyGak
0 IvyGak 18.09.2019 15:00
buy sildenafil prednisone 10 zithromax pharmacy cialis cephalexin elimite cream directions arimidex sale buy generic propecia buy viagra pills online tadalafil generic cialis doxycycline 100 mg cap viegra sildenafil 50 cipro levitra price per pill atarax 25 tadalafil cheap retin a buy online where can i buy tretinoin cream lisinopril no prescription
Ответить
DenGak
0 DenGak 18.09.2019 16:03
atenolol 25 mg diflucan without prescription viagra zithromax buy generic propecia lexapro
Ответить
PaulGak
0 PaulGak 18.09.2019 16:15
best viagra pills elimite viagra buy tretinoin gel arimidex
Ответить
JasonGak
0 JasonGak 18.09.2019 16:20
lisinopril for sale buy cephalexin viagra canadian pharmacy online cialis arimidex for sale order diflucan online viagra sales online elimite buy retin a online no prescription buy cipro
Ответить
CarlGak
0 CarlGak 18.09.2019 18:00
price of estrace cream tadalafil 20 order cephalexin sildenafil 100mg price
Ответить
vdgtevorm
0 vdgtevorm 18.09.2019 20:05
business plan sample http://writebusinessplanrcs.com/ - business plan definition business plan example one page business plan how to write a business plan
Ответить
Mitchell
0 Mitchell 18.09.2019 20:32
once space nowhere energy http://www.cialij.com/ next impress
extremely recording ed pills
canada
slowly bank
gross shot ed pills online clearly maybe
Ответить
AmyGak
0 AmyGak 18.09.2019 20:57
propecia cheap
Ответить
MiaGak
0 MiaGak 18.09.2019 21:50
lisinopril medication estrace hair loss retin a generic sildenafil canada
Ответить
fbhtDeank
0 fbhtDeank 18.09.2019 22:43
erectile dysfunction pills http://erectilehyka.com/ - ed drugs best erectile dysfunction pills treatment for erectile dysfunction erection pills
Ответить
SueGak
0 SueGak 18.09.2019 22:53
generic viagra sildenafil accutane oral arimidex where can i buy tretinoin cream prednisone acetate tadalafil cost lexapro tablets estrace tablets sildenafil 100mg tablets legal viagra online finasterid canadian pharmacy online cialis doxycycline generic tadalafil tablets 20mg trazodone hcl 100 mg keflex penicillin zithromax buy online buy atenolol strattera levitra 20 mg cost
Ответить
gegbspask
0 gegbspask 19.09.2019 02:22
how to write thesis http://writethesistrgf.com/ - how to write thesis statement masters thesis what is thesis statement thesis writing
Ответить
MarkGak
0 MarkGak 19.09.2019 03:46
viagra cipro no prescription cialis propecia over the counter
Ответить
EvaGak
0 EvaGak 19.09.2019 04:15
buy tretinoin cream online
Ответить
SueGak
0 SueGak 19.09.2019 05:13
generic levitra online canada viagra lisinopril levitra where to buy retin a online viagra atarax generic doxycycline cheap sildenafil uk estrace vaginally tadalafil generic retin a tretinoin cream 0.05 trazodone tablets accutane 5 mg generic atomoxetine buy prednisone without prescription cipro without prescription zithromax zpak propecia generic diflucan 100 mg
Ответить
MarkGak
0 MarkGak 19.09.2019 05:52
generic strattera where can i purchase viagra over the counter retin a generic for estrace cream lisinopril who sells difluican with out a prescription tretinoin
Ответить
Jane
0 Jane 19.09.2019 05:53
physically return us pharmacy viagra any kill fully apple http://www.viagenupi.com/ along
mountain behind muscle cheap viagra
online usa
already opportunity
Ответить
DenGak
0 DenGak 19.09.2019 06:16
tadalafil soft tabs buy retin a tadalafil cheap viagra.com buy cipro without rx buy accutane propecia buy lisinopril
Ответить
fbhtDeank
0 fbhtDeank 19.09.2019 07:01
dysfunction http://erectilehyka.com/ - best erectile dysfunction pills sex ed erectile dysfunction medications п»їerectile dysfunction
Ответить
kiosUsack
0 kiosUsack 19.09.2019 07:52
erection pills http://impotenceseab.com/ - mens ed pills erectile dysfunction pills best erectile dysfunction pills mens ed pills
Ответить
MaryGak
0 MaryGak 19.09.2019 09:25
cipralex medication where can i buy corticosteroids pills tadalafil 40 mg lisinopril order atenolol online where to buy retin a online viagra cialis advair how much is propecia
Ответить
SamGak
0 SamGak 19.09.2019 10:12
purchase tadalafil arimidex estrogen blocker strattera buy diflucan without prescription viagra cialis sildenafil 50mg propecia levitra 20mg tablets sildenafil viagra
Ответить
Maddison
0 Maddison 19.09.2019 12:12
o http://cialisles.com/ cialis online pharmacy - once
max daily dose of cialis www.cialisles.com and cialis
20mg;
Ответить
IvyGak
0 IvyGak 19.09.2019 12:21
cephalexin buy tadalafil price of doxycycline 100mg buy cipro without prescription buy levitra diflucan atomoxetine viagra trazodone 50mg propecia tablets prednisone 20mg generic viagra sildenafil cheap lisinopril levitra arimidex buy advair diskus tadalafil 100 accutane tretinoin sildenafil tablets 100 mg
Ответить
AnnaGak
0 AnnaGak 19.09.2019 12:36
where to buy levitra online atarax 25 mg atenolol
Ответить
JudyGak
0 JudyGak 19.09.2019 13:01
sildenafil 50mg tablets buy tretinoin cephalexin prednisone pills accutane buy generic propecia online zithromax trazodone can you buy diflucan without a prescription lisinopril drug
Ответить
LisaGak
0 LisaGak 19.09.2019 13:04
buy doxycycline
Ответить
dvglInare
0 dvglInare 19.09.2019 13:20
medicine for erectile http://erectiledysfunctionbjul.com/ - ed medications treatment for erectile dysfunction treatment for erectile dysfunction ed meds
Ответить
JaneGak
0 JaneGak 19.09.2019 13:26
tadalafil tablets
Ответить
kiosUsack
0 kiosUsack 19.09.2019 18:45
best ed medication http://impotenceseab.com/ - ed meds online without doctor prescription best erectile dysfunction pills ed meds online ed meds online without doctor prescription
Ответить
AlanGak
0 AlanGak 19.09.2019 19:13
buy cheap levitra online cost of permethrin cream lisinopril 20 mg online lexapro cipro 250mg arimidex testosterone zithromax purchase accutane atarax for itching strattera viagra buy prednisone online without a script trazodone advair generic tadalafil buy genuine viagra buy levitra no prescription sildenafil citrate generic seldenafil atenolol 50 mg tab
Ответить
AnnaGak
0 AnnaGak 19.09.2019 19:45
advair tretinoin cream price comparison where can i purchase propecia elimite cialis levitra viagra
Ответить
AmyGak
0 AmyGak 19.09.2019 20:41
tretinoin
Ответить
KiaGak
0 KiaGak 19.09.2019 22:53
generic viagra sildenafil
Ответить
JaneGak
0 JaneGak 19.09.2019 22:59
cheap doxycycline online
Ответить
MiaGak
0 MiaGak 19.09.2019 23:57
sildenafil generic canada atomoxetine where to buy prednisone cephalexin cialis super active online
Ответить
DenGak
0 DenGak 20.09.2019 00:56
tretinoin cream usp 0.025 where to buy levitra prednisone 10mg cipro buy accutane no prescription
Ответить
JasonGak
0 JasonGak 20.09.2019 02:36
cephalexin buy doxycycline online arimidex retin a buy levitra buy online cialis tadalafil lisinopril online atenolol cipro 20 mg lexapro
Ответить
EvaGak
0 EvaGak 20.09.2019 02:51
advair disk
Ответить
PaulGak
0 PaulGak 20.09.2019 02:56
online accutane diflucan no prescription trazodone hcl 100 mg purchase prednisone elimite
Ответить
buy viagra online
0 buy viagra online 20.09.2019 03:43
fantasy generic viagra online suffer generic viagra pilot
Ответить
EvaGak
0 EvaGak 20.09.2019 07:11
cialis
Ответить
bdgtgrilt
0 bdgtgrilt 20.09.2019 07:44
write my paper for me http://writingpaperasfg.com/ - today's paper help personalized writing paper paper writing service custom papers
Ответить
SamGak
0 SamGak 20.09.2019 12:51
20mg prednisone zithromax z-pak tadalafil 20mg levitra online canadian atarax 25 cipro doxycycline 150 mg cialis pharmacy where to buy levitra elimite
Ответить
Candelaria
0 Candelaria 20.09.2019 13:44
sometimes rice buy generic viagra slow office recently
secret http://www.viatribuy.com/ hopefully responsibility easily
painting buy discount viagra completely load
Ответить
SueGak
0 SueGak 20.09.2019 14:01
buy tadalafil cialis from canada online pharmacy atarax blue pill viagra keflex cephalexin lisinopril buy arimidex diflucan men generic tadalafil cheapest propecia online buy estrace online levitra buy zithromax sildenafil generic strattera prednisone buy retin-a online accutane 5mg propecia elimite
Ответить
AlanGak
0 AlanGak 20.09.2019 15:50
elimite strattera trazodone 50mg buy lisinopril where to buy accutane online arimidex sale atenolol prednisone cephalexin buy generic tadalafil online sildenafil tadalafil sildenafil citrate generic cheap advair diskus buy generic propecia propecia buy tretinoin cream can i buy cialis online zithromax online purchase retin a cream
Ответить
LisaGak
0 LisaGak 20.09.2019 17:36
cipro
Ответить
JudyGak
0 JudyGak 20.09.2019 18:05
where to buy levitra online diflucan retin-a micro gel finasteride online how to order lexapro online tadalafil order doxycycline cialis estrace lisinopril online
Ответить
JackGak
0 JackGak 20.09.2019 21:15
viagra soft 100mg paxil 25mg lisinopril cost colchicine 0.6 mg price cipro 500mg cost
Ответить
MaryGak
0 MaryGak 20.09.2019 21:17
colchicine accutane arimidex buy tadalafil 5mg tablet best viagra pills over the counter buy fluoxetine online uk buy strattera in india generic propecia price zithromax tablet rx sildenafil
Ответить

Защитный код Обновить