Киирии

Киирии

Аны аҕыйах хонугунан үөрэх саҥа сыла саҕаланыа турдаҕа. Үөрэхтээһин – хайа да норуокка үйэ тухары тыын суолталаах боппуруос. Оттон бу уустук эйгэни иилиир-саҕалыыр миниистир Владимир Егоров туох санаалааҕый? Ити туһунан уһун-киэҥ кэпсэтиибититтэн быһа тардыыны тулуйан ааҕаргытыгар көрдөһөбүн.

 – Владимир Анатольевич, аны аҕыйах хонугунан, үгэс курдук, учууталлар атырдьах ыйынааҕы сүбэ мунньахтара буолуохтаах. Ити туһунан кылгастык кэпсэтиэххэ.

– Быйылгы сүбэ мунньах “Консолидация в образовании: новые модели и механизмы” диэн ааттаах тэриллэр. Бары билэргит курдук, Ил Дархан Сомоҕолоһуу сылынан биллэрбитэ. Былырыыҥҥы мунньахха үөрэҕирии туһунан “үтүө уларыйыылары күөртээччи” диэн этэн турар. Инньэ гынан үөрэхтээһиҥҥэ сомоҕолоһорбут саамай сөптөөх суол. Уопсастыба дьон-сэргэ үөрэхтээх буоларыгар интэриэһэ улахан. Аны туран, билигин араас бырайыак олоххо киирэригэр үөрэхтээһин биир тоҕоостоох суол буоларын бары өйдүүбүт. Билигин цифровизацияны тумус туттан араас хайысхаҕа балысхан бырайыактар киирэллэр. Онон саҥа технологиялары үөрэхтээһиҥҥэ туһаныы саамай тоҕоостоох буолан турар. Хаһааҥҥытааҕар даҕаны үөрэхтээһин интэриниэккэ күүскэ киирэн, аһаҕас буолла. Интэриниэт көмөтүнэн үөрэнээччи бэйэтинэн эбии билиини ылар кыаҕа улаатта. Маныаха учуутал оруола эмиэ уларыйда. Кини аҥаардас билиини эрэ биэрээччи буолбакка, настаабынньык оруолун толорор аналланна. Үөрэх үлэһиттэрин атырдьах ыйынааҕы сүбэ мунньахтара 20-21 күннэригэр ыытыллыаҕа. Онно 700 дэлэгээт кыттыаҕа. Маны тэҥэ, быһа трансляция нөҥүө дьүүллэһии, кэпсэтии эмиэ барыаҕа.

Национальнай бырайыактары олоххо киллэрии туһунан улахан кэпсэтии тахсыаҕа. Биһиги үөрэхтээһиҥҥэ, демографияҕа, сыыппара экэниэмикэтигэр уонна билимҥэ национальнай бырайыактар чэрчилэринэн, уопсайа, 9 бырайыагы олоххо киллэрэбит.

– Тыын суолталаах туох боппуруостар бу мунньахха көтөҕүллүөхтэрэй?

– Бастатан туран, инфраструктураҕа, материальнай базаны хаҥатыыга сыһыаннаах боппуруостар туруохтара. Билигин 180 оскуола тобус-толору туолан турар, оттон 144 оскуола – аҥаарынан эрэ. Хаарбах туруктаах олус элбэх оскуола баар. Холобур, сыл саҥатыгар 53 оннук оскуола баар эбит буолаҕына, билигин номнуо 60-ҥа тиийдэ. Ити барытыгар инбэнтэрисээссийэ ыытыллыан наада уонна, биллэн турар, саҥа оскуола дьиэтин тутуллуохтаах. Билигин сыл ахсын 10 оскуоланы тутан үлэҕэ киллэриэхтээхпит. Быйыл былаан быһыытынан 12 саҥа оскуола үлэҕэ киириэхтээх. Федеральнай киини кытары бу хайысхаҕа үлэлэһэн балачча үбү анатабыт. Быйыл ол чэрчитинэн Амма Бөтүҥэр саҥа оскуола үлэҕэ киириэхтээх. Маны таһынан, Мэҥэ Петровкатыгар федеральнай үбү эбии туруорсуу түмүгэр үлэ салҕанар. Саха сирэ, атын эрэгийиэннэргэ холоотоххо, оскуолалары тутууга көрүллүбүт үбү мэлдьи толору туһанар. Маны таһынан, элбэх уһуйааны тутабыт. Ити, биллэн турар, үгүс үбү эрэйэр. Саҥа оскуола, уһуйаан тутулуннаҕына, тэрилинэн, миэбэлинэн, каадырынан хааччыйыахпытын наада. Оттон ол барыта эбии үбү эрэйэр, инньэ гынан федеральнай киини кытары бу хайысхаҕа үлэ дьаныардаахтык барар. Оттон эбии үп көрүллүбэтэҕинэ, бэйэбит кыайан уйуммаппыт, ол иһин экэниэмийэлии сатыыбыт. Уопсайынан, биһиги хайысхабытыгар үбү-харчыны кыайан кэмчилээбэтэхпитинэ, билиҥҥи кыһалҕабытын кыайан быһаарбат турукка киирэбит. Ол иһин бырабыыталыстыба бэрэссэдээтэлэ бу тиһиги бэрээдэктииргэ оробуочай бөлөҕү тэрийэн үлэлэтэр. Онно министиэристибэлэр бэрэстэбиитэллэрэ, дьокутааттар киирсэллэр. Онон бу мунньахха ити тыын боппуруоһу биир бастакынан кэпсэтиэхпит.

Өскөтүн бу иннинэ, 202-с уураахха нэһилиэнньэ, үөрэнээччи ахсааныгар сигэнии баар эбит буоллаҕына, билигин хас биирдии нэһилиэккэ, оскуолаҕа усулуобуйаны барытын учуоттаан (материальнай база, үөрэх хаачыстыбата, о.д.а.), барыларыгар тус-туһунан ыйыы-кэрдии бэриллиэхтээх. Онно туһааннаах үлэни улуустар ыыта сылдьаллар, онтон салгыы Экэниэмикэ министиэристибэтигэр сөбүлэҥи ааһаллар, ол кэннэ премьер В.В. Солодов салайар хамыыһыйатыгар этиилэрин киллэрэллэр. Дьэ, онно улуустар этиилэрин барытын көрөн олорон ырытыахтара, ханнык “ыарыылаах” хайысхаҕа салгыы хайдах дьаһаналларын быһаарыахтара. Онон улуустар санаалара биир бастакынан учуоттаныаҕа. Улуустар ханнык эбийиэктэри холбуулларын, уларыталларын, эбийиэктэри сөпкө хайдах туһаналларын, оскуолалары, оҕо саадтарын холбуулларын быһаарыахтара.

MG 1617

– Ол үлэ хаһан түмүктэниэҕэй?

– Балаҕан ыйын 1 күнүгэр диэри 23 улууска бу сорук быһаарыллыахтаах. Кыраапык баар, билиҥҥитэ сөпкө салаллан иһэр. 13 хотугу уонна арктическай улууска ахсынньыга диэри болдьохтоотубут, онно, дьэ, балаһыанньа уустук.

– Ити хотугу улуустарга Арктика сайдыытын стратегиятын кытары сибээстээх дуо?

– Ону кытары эмиэ. Ити улуустарга сыһыан арыый атын. Эн МШР (мобильное штатное расписание) туһунан этэн аһардыҥ дии. Ити МШР хас биирдии үөрэх кыһатын, систиэмэтин хаарыйар, тоҕо диэтэххэ, үлэ сүнньэ итинтэн салаллар. Сорох улуустар көрүллэр үбү кыайан тыырбаттар, тоҕо диэтэххэ, ыстааттара чопчуламмат. Кимнээххэ эрэ сиэри таһынан ыстаат көрүллэр эбэтэр сорохторго ирдэбилгэ ыйыллар да ыстаат тиийбэт буолар. Биһиги бастакы МШР оҥорорбутугар нуорма-быраап аактарыгар, ирдэбиллэргэ, сокуоннарга, үөһээҥҥи министиэристибэ ыйыытыгар олоҕуран оҥорбуппут. Онтубут ситэтэ суох этэ диэн билиниэххэ наада, ол иһин уопсастыба утарбыта. Онтон анал хамыыһыйа тэрийэн, онно улуустар бэрэстэбиитэллэрин киллэрэн саҥа МШР-2 оҥоһуллубута. Онтон онно олоҕуран МШР-3 оҥоһулунна. Ити саҥа МШР-3 билиҥҥитэ сөбүлэҥи ааһа сылдьар. Онно көстөрүнэн, төттөрүтүн, федеральнай ыстандаарт ирдииринэн саҥа ыстааттар эбилиннилэр. Холобур, дефектолог ыстаата. Уопсайынан, МШР педсастаап элбиирин курдук оҥоһулунна. Оттон көмө персонал кыччаан биэриэхтээх. Тыа сиригэр бүддьүөттэн үбүлэнэр үлэни биэрээччи оскуола, уһуйаан эрэ баарын бэркэ өйдүүбүт. Ол эрээри үөрэхтээһиҥҥэ көрүллэр үп, бастатан туран, үөрэнээччигэ туһаныллыахтаах диэн өйдүөхтээхпит. Сорох оскуолаҕа үлэһит ахсаана үөрэнээччитээҕэр элбэх, ону бэрээдэктиир уолдьаста. Көмө персонал ахсаана толкуйданан оҥоһуллуохтаах. Бастатан туран, оҕоҕо сүрүн болҕомто уурулларыгар үлэлиэх тустаахпыт.

– Төһө “толкуйданан”?

– Ол барыта МШР-га киирэ сылдьар. Онно үөрэнээччи ахсааныттан тутулуктанар. Сорох улууска сөпкө дьаһанан олороллор. Оттон сороххо бас баттах барбыт.

– Оттон салайар персоналы сарбыйыы барыа дуу?

– Биллэн турар. Сорох оскуолаҕа дириэктэр солбуйааччыта 10 баар! Ону дириэктэр “бу миэхэ наадалаах солбуйааччыларым” диэн быһаарар. Мин 13 солбуйааччылаах биир дириэктэри билэбин (Саха сиригэр буолбатах). Кини миэхэ ити солбуйааччылара таах быар куустан олорботторун быһаарар, бары син биир тугу эрэ үлэлии-хамныы сылдьаллар диир. Холобур, Москубаҕа 2-3 тыһ. үөрэнээччилээх оскуолаҕа дириэктэр 3-4 солбуйааччылаах. Онон солбуйааччылар ахсааннарын оптимизациялыыр наада. Чунуобунньук олус элбэх, солбуйааччы эмиэ диэн сэтэрииллэр дии. Оттон кинилэр да бары үлэлээх дьон ээ. Кинилэр ахсааннарын аҕыйаттахха, атыҥҥа элбиэхтэрэ, оттон элбэттэххэ, син биир үлэлэрэ элбэх курдук буолуоҕа.

– Оччотугар “көмүс ортотун” хайдах булабыт?

– Ити барыта салайыы сатабылыттан тутулуктанар. Дириэктэргэ көрүллүбүт чопчу үпкэ кини 3 солбуйааччыны хамнастыыра эбэтэр улахан көдьүүһэ суох 6 солбуйааччыны хамнастыыра бэйэтиттэн тутулуктаах.

dfe629c2 50db 4a4a 83ee 11bec42d53dc

– Оттон дириэктэрдэр, учууталлар үөһэттэн отчуот бөҕөтүн ирдииллэр, ол иһин кыаммаппыт дииллэр...

– Отчуоттан муҥатыйар дириэктэрдэр, төттөрүтүн, араас кумааҕыны “төрөтөллөр”.

– Үөрэх миниистирэ Ольга Васильева бастаан ананан кэлэригэр “кумааҕы отчуотун аччатыам” диэбиттээх. Хайаста?

– Биһиги ханнык эрэ боппуруоһу быһаарарбытыгар хайаан да иһитиннэриини ирдиибит. Туһааннаах отделлар, эппиэтинэстээх дьон ону салгыы улуустарга “ыытыҥ” диэн сорудахтыыллар, оттон үөрэх управлениета – оскуола дириэктэрдэригэр, оттон дириэктэр – бэйэтин солбуйааччытыгар, ол солбуйааччы – атын солбуйааччытыгар, ол киһиҥ салгыы учууталга утаарар. Ол иһин үөһээҥҥилэри аччатыахтаахпыт. Ол гынан баран, саҥа технологиялары киллэрэн истэхпитинэ, биир кэлим цифровой үөрэх эйгэтэ баар буоллаҕына, быһа автоматизированнай тиһигинэн ыыттаран, ити үлэ хаамыытын судургутутуо этибит. Онно дьулуһабыт. Москубаҕа итини сатаан туһанар буоллулар.

– Москубаны уонна Саха сирин тэҥнии тутар сыыһа соҕус буолуо ээ...

– Саатар, бастаан киин куораппытыгар киллэрэр тоҕо сатаммат буолуой? Биһиэхэ саамай элбэх солбуйааччы ханна баарый? Биллэн турар –Дьокуускайга. Ол иһин манна административнай үлэҕэ сыыппара технологиятын туһанан дьаһаналлара буоллар, мин санаабар, ноҕурууска быдан кыччыа этэ.

– “Сыыппара технологията, айти технология” эҥин диэн хас түрүбүүнэ ахсын этэҕит. Ол гынан баран ону олоххо киллэрэргэ усулуобуйа баар дуо?

– Атын эрэгийиэннэргэ холоотоххо, биһиэхэ даҕаны саҥа информационнай технологиялары туһаныыга инники күөҥҥэ сылдьар үөрэх кыһалара бааллар. Холобур, Өрөспүүбүлүкэтээҕи лиссиэй Уһук Илиҥҥэ тутулуга суох эриэйтин ааҕыныстыбата таһаарбыт эриэйтинигэр ырааҕынан куоһаран инники күөҥҥэ тахсыбыта. Маны таһынан ФТЛ, Дьокуускай куораттааҕы лиссиэй уо.д.а. бастыҥнар кэккэлэригэр бааллар.

961e6c7d 2ccd 4532 a42b ebce4c695c48

– Оттон тыа сирин оскуолалара?

– Тыаҕа да хаалсыбаттар. Кыыллаах орто оскуолата информационнай технологияны туһаныыга атыттарга холобур эрэ буолар кыахтаах. Биһиги оскуолаларга эрэ буолбакка, орто анал үөрэх кыһаларыгар эмиэ сыыппара технологиятын кимиэллээхтик киллэрэбит. “Сколково” бырагырааматынан 7 колледж үлэһитэ анал кууруһу ааспыта. Инньэ гынан сөптөөх базаны бэлэмнииргэ үлэ барар. Биһиги айти салааны сайыннарыыга күүскэ үлэлэһэбит. Холобур, айти-лиссиэй кэнсиэпсийэтин бэлэмнии сылдьабыт.

– Үйэ ирдэбилинэн айти технология, биллэн турар, сайдыахтаах. Онуоха оскуолаттан саҕалаан үөрэх ыытыллара саамай сөп. Ол гынан баран биһиги эрэгийиэммитигэр интэриниэппит хаачыстыбата олус мөлтөх, быт хаамыыта түргэннээх. Оннооҕор киин куораппытыгар сорох сиргэ интэриниэппит мөлтөх дии...

– Киин куоракка оннук мөлтөх дии санаабаппын. Оттон улуустарга, биллэн турар, баҕарбыт курдук буолбатах. “Цифровая экономика” диэн федеральнай бырагыраама чэрчитинэн биһиги үөрэх кыһаларыгар 100 мб/с, оттон тыа оскуолаларыгар 50 мб/с түргэннээх интэриниэтинэн хааччыйыахтаахпыт. Онно анаан үгүөрү үп көрүллэр. Инновация министиэристибэтэ 17 улууска оптоволокно киириэхтээх диир, соторутааҕыта Горнайга үлэ номнуо саҕаланна. Инньэ гынан бу 17 улууска сыыппара үөрэхтээһинин кииннэрин арыйыахтаахпыт. Маннык киин Кыыллаахха номнуо баар. Кинилэр спутник интэриниэтин туһанан олороллор. Дириэктэр Иннокентий Малгаров бу хайысхаҕа күүскэ үлэлэһэр, улахан соруктары туруорар. Маннык кииннэр баар буоллахтарына, биһиги биир кэлим үөрэх куйаарын тэрийиэхпит. Онно, холобур, тыа оҕото дистанционнай ньыманан куорат уопуттаах учууталыгар көмпүүтэр нөҥүө үөрэнэр кыахтаныа.

– Дириэктэр эрэ барыта информационнай технологиялары ылыммат, өйдөөбөт. Аны туран, оскуолалар бары анал идэлээх информатика учууталларынан толору хааччыллыбаттар...

– Ити баар. Ол иһин биһиги ХИФУ Математика уонна информатика институтун, АГИИК уонна колледжтарбытын кытары ситимнээхтик үлэлиибит. Маныаха кыһалҕа информатика учууталлара тиийбэттэригэр эрэ сыппат. Информатика учуутала оҕолорго билиини биэрэр, оттон учууталлар бэйэлэрэ саҥа технологиялары баһылаабыт буолуохтаахтар. Оччоҕуна эрэ үөрэх хаамыыта хаачыстыбалаах буолар. Учууталлар ону сөпкө өйдөөн үлэлэригэр киэҥник туһаныахтарын наада.

– Тыа оскуолаларыгар сырыттахха, “сетевая школа” чэрчитинэн элэктэриэн сурунаалы толорорбутугар интэриниэппит наһаа бытаан буолан, оскуолаҕа хоммоппут эрэ диэн үҥсэргээччилэр.

– Ити сетевой оскуола көдьүүһэ улахан. Төрөппүттэр оҕолорун ситиһиилэрин интэриниэтинэн кэтии олороллоро табыгастаах. Биллэн турар, үгүс оскуолаҕа интэриниэт мөлтөх. Хайаан да барыларын түүннэри олорон толоруохтааххыт диэн ирдэбил туруорбакка, хара маҥнайгыттан усулуобуйаны тэрийиэхтээхтэр. Онуоха олохтоох дьаһалта, тэрийэн таһаарааччылар төбөлөрүн сынньаллара наада.

28c9ff4c e3d9 457b ae6b 1fce0695bc1a

– Аҕыйах оҕолоох оскуолаларбыт туох диэн буоллулар?

– Оо, дьэ, бу – төбө ыарыыта. “Малокомплектнай” оскуола бэйэтэ буолбакка, оҕо ахсаана аҕыйаҕа – төбө ыарыыта.

– Сокуоҥҥа “малокомплектнай” оскуола туһунан чопчу нуорма дуу, ыстандаарт дуу баар дуо?

– Суох. Ол иһин биһиги Госдума дьокутаата Г.И. Данчикованы кытары бу кыһалҕаҕа федеральнай таһымҥа үлэни ыыта сатыыбыт. Үөрэхтээһин туһунан сокуоҥҥа малокомплектнай оскуола туһунан чопчу өйдөбүл баар буоларын ситиһэ сатыыбыт. Ити сокуоҥҥа малокомплектнай оскуола туһунан суруллар да, чопчу хайдах буолуохтааҕын туһунан суох. Онно эрэгийиэн бэйэтэ быһаарарынан, үөрэнээччи ахсаанын, аттынааҕы нэһилиэнньэлээх пууннартан төһө ырааҕын көрөн быһаарар диэн. Бу өйдөбүллэр тустарынан чопчу тугу быһааралларын, ону хайдах өйдүүллэрин, ханнык кэмбинээссийэҕэ сигэнэллэрин эҥин субъектар бэйэлэрэ көрөн быһаарыахтаахтар дииллэр. Баҕар, ити сөп буолуо, ону сокуону оҥорооччу билэн эрдэҕэ. Ол эрээри ити миэстэтигэр чопчу быһаарарга мэһэйдиир. Холобур, биһиги министиэристибэбит үөрүүнү кытары барыларын “малокомплектнай оскуола” диэн билиниэ этэ уонна ону туспа нуорма быһыытынан, дууһатынан көрөн буолбакка, дьиҥнээх ороскуотун көрөн үбүлүө этэ. Бастатан туран, биһиги оскуолалары малокомплектнай буолалларыгар көҕүлүө этибит, ол эбэтэр, 110 оҕолоох оскуола 109 үөрэнээччилэммэтигэр интэриэстээх буолуо этэ. Иккиһинэн, ороскуоппут улаатыа этэ. Онон ити бопуруос судургута суох уонна чопчу быһаарылла илик. Арай малокомплектнайынан биллибит оскуолалар үбүлээһини номнуо ыла олороллорун быһыытынан үчүгэй.

– Хас малокомплектнай оскуола баарый?

– 207. Манна тырааныспар хайдах сылдьара үөскээн тахсар. Арассыыйа киин эрэгийиэннэригэр үчүгэй суоллаах-иистээх уонна чугас-чугас нэһилиэнньэлээх пууннар баар буоланнар, оҕону таһан үөрэттэрии кыаллыан сөп. 10-ча км. айанныаха сөп буоллаҕа. Оттон биһиэхэ 10 км. олох атын 10 км. ээ. Биһиги килиимэппитигэр уонна суолбутугар-ииспитигэр оҕону тиэйэн үөрэттэрии кутталлаах. Ол иһин федеральнай таһымҥа ити боппуруоһу быһаартара сатыыбыт. Биһиги ыарахан усулуобуйаҕа олорор оскуолаларбытын эмиэ малокомплектнай буолалларын билиннэриэхпитин баҕарабыт, оччотугар кинилэр арыый элбэх үбүлээһиннээх буолуо этилэр.

main thumb

– Оттон көс оскуолалар?

– Сокуоҥҥа көс оскуола туһунан чопчу өйдөбүл суох. Ол иһин федеральнай министиэристибэ оробуочай бөлөҕүн кытары үөрэх сокуонугар көс оскуола туһунан чопчу өйдөбүл баар буоларын ситиһэ сатыыбыт. Биһиги этиилэрбитин киллэрбиппит. Онно көс оскуола диэн көһө сылдьар оскуола эрэ диэн буолбакка, онно, бастатан туран, төрүт үгэстэри харыстыыр сыал-сорук турарын этэбит. Биһиэхэ 11 көс оскуола баар, олортон үһүгэр эспэримиэн быһыытынан 3 булуогу (көһөрөргө табыгастаах оскуолалар) оҥорбуппут. Олор билигин үлэлии тураллар, ол гынан баран сырыы аайы көһөрөн иһэр соччо табыгаһа суох диэн, ону салгыы табыгастаах гына ситэрэн, тупсаран биэриэхтээхпит. Аны туран, көс оскуола сокуоҥҥа чопчу ыйыллыбатах эрэ диэн кыһалҕа тирээбэт, манна өссө лиссиэнсийэ чааһыгар ыарахаттар бааллар. Лиссиэнсийэни ыларга оскуола хайаан даҕаны чопчу биир аадырыстаах буолуохтаах, оттон туундара киэҥ куйаарыгар тэлэһийэ сылдьар оскуолаҕа ханнааҕы аадырыс кэлиэй? Инньэ гынан, бу боппуруоһу быһаартарарга эмиэ Москубаны кытары үлэлэһэбит.

– “Үөрэх хаачыстыбата” диэн тугуй?

– Аҥаардас научнай литэрэтиирэҕэ эрэ сигэннэххэ, үөрэх хаачыстыбатын туһунан отучча быһаарыыны биэриэххэ сөп. Үөрэх сокуонугар хаачыстыба диэн оҥорор өҥөҕө төһө сөп түбэһэрэ, баар ыстандаартарга эппиэттэһэрин туһунан ыйыллар. Оттон үөрэҕирии диэн аҥаардас үөрэтии эрэ буолбатах, манна оҕону иитии эмиэ киирэр. Үөрэх хаачыстыбатын туһунан этэллэригэр тоҕо эрэ үөрэтии эрэ туһунан ахтыллар. Ити соччо сөбө суох. СКЭ, ОГЭ туһунан этэрбитигэр үөрэх хаачыстыбата буолбакка, үөрэтии хаачыстыбата ыйыллыахтаах. Биллэн турар, эксээмэн түмүгэ эмиэ хаачыстыбаны, таһымы көрдөрөр. Тоҕо диэтэххэ, выпускник эксээмэни хайдах туттарбытыттан кини төһө күрэстэһиэн сөбө быһаарыллар. Академическай билии улахан оруолу ылар. Ол эрээри билигин портфолионы, үөрэнээччи ситиһиилэрин көрөр буолбуттара мээнэҕэ буолбатах. Үөрэхтээһин лиичинэһи үөскэтэр. Инньэ гынан, хаачыстыбаны ким хайдах ылынарынан, сыаналыырынан көрөн, араастаан быһаарыахха сөп. Тыаҕа хаачыстыба атын, оттон куоракка эмиэ атын.

– Ол эбэтэр үөрэх хаачыстыбатын туһунан чопчу, бигэ өйдөбүл суох буоллаҕа?

– Үөрэх хаачыстыбатыгар сөп түбэһии туһунан сокуоҥҥа чопчу ыйыллыбат. Ол эрээри биһиги киһи бэйэтин кыаҕын толору арыйарын ситиһэ сатыахтаахпыт. Мин өйдүүрбүнэн, хас биирдии киһи тус-туһунан дьоҕурдаах, тус көрүүлээх, ол да буоллар, бастатан туран, биһиги бу киһи ханнык хайысхаҕа ордук дьоҕурдааҕын көрөн, ону арыйа сатыахтаахпыт. Ону сатыыр буоллахпытына, ол аата хаачыстыбалаах үөрэҕи биэрэбит.

1527346513 0 160 3076 1890 600x0 80 0 0 8a986a94885261593d42bb62d61b4b53

– Владимир Солодов хаста да “Саха сиригэр үөрэх хаачыстыбатын таһыма, атыттарга холоотоххо, мөлтөх” диэбитэ. Кини СКЭ, ОГЭ көрдөрүүтүн этэр дуо?

– Кини үөрэтии хаачыстыбатын туһунан этэр. Кырдьык, биһиэхэ СКЭ көрдөрүүтэ Арассыыйа орто таһымыттан кыра. Ол эрээри үөрэхпит таһыма мөлтөх диэн этэр сыыһа. Биһиэхэ олус элбэх оҕо 9-с кэннэ онус кылааска барар. Саха сирэ тохсус кэннэ орто анал үөрэххэ туттарсыы эриэйтинигэр саамай бүтэһик турар эбэтэр онус кылааска тохсус кэннэ киириигэ инники күөҥҥэ сылдьар. Оттон онус кылааска СКЭ-ни туттарар таһымнаах, күүстээх оҕолор буолбакка, мөлтөх бэлэмнээх оҕо киирэн СКЭ орто баалын намтатан кэбиһэр.

– Ол эбэтэр, эн санааҕар, мөлтөхтөр салгыы уопсай орто үөрэҕи ылбакка, сүрүннээн, оробуочай идэлэри баһылыахтаахтар дуо?

– Суох, инньэ диэбэппин, баар чахчыны этэбин. Биһиэхэ 9 кылаас кэнниттэн 10-с кылааска салгыы үөрэнии көрдөрүүтэ үрдүк. Итиннэ хас да фактор баар. Бастатан туран, биһиги наар үрдүк үөрэҕи баһылыырга эрэ дьулуһабыт, ити – историческай баар чахчы. Иккиһинэн, төрөппүттэр тохсус кэннэ, сэбиэскэй саҕанааҕы курдук СПТУ эрэ баарын курдук саныыллар, СПТУ “престижнэйэ суох” диэн олоҕурбут өйдөбүллээхтэр. Үсүһүнэн, орто анал үөрэх систиэмэтэ тохсус кэннэ олус элбэх оҕону ыларга бэлэмэ суох. Дьиҥэ, туттарсыыга куонкурус баар аҕай ээ. Колледжка киирэргэ ачыстаат орто баала төһө буолуо дии саныыгын?

– Ханныгыттан көрөн ини. Холобур, медколледжка быһа холоон 4,8 эҥин буолуо...

– Сорох кыһаҕа 5,0 бааллаахтар күрэстэһэллэрэ эмиэ баар. Арааһа, мин онно кыайан туттарсан киириэм суох этэ. Биһиги орто анал үөрэҕи хаачыстыбалаах, “престижнэй” гыннахпытына, күрэстэһии аҥаарыгар тэҥнэһэрэ буолуо Холобур, Татарстаҥҥа оннук. Аны туран, биһиги үксүн сир баайын хостуур тэрилтэлэргэ оробуочай идэлэри бэлэмниибит, оттон ол тэрилтэлэр вахтовиктары ыларга дьулуһаллар.

– Мин санаабар, Татарстан үөрэхтээһиҥҥэ бэйэтин кэмигэр олус үчүгэй инбэстииссийэни укпута дьайар...

– Ити баар. Биһиэхэ да 90-с сылларга Михаил Ефимович итинник гыммыта, ол түмүгэр Хореография училищета, Муусука Үрдүкү оскуолата, Билим аччыгый академията, олимпийскай эрэллэр училищелара, “Юные якутяне” ресурса киинин курдук эбийиэктэр ситиһиилээхтик үлэлииллэр. Маннык хабааннаах тэрилтэ элбэх.

– СКЭ көрдөрүүтүн түмүгэ мөлтөх диэтибит. Биричиинэтэ тугуй?

– Биһиэхэ оннооҕор хас үһүс выпускник нуучча тылын 70 баалтан элбэххэ туттарар. Онон аһара мөлтөх диир табыллыбат. Орто көрдөрүү намыһах, ити үрдүк көрдөрүүнү биэрэр оҕолору сэргэ аҕыйах бааллаах выпускниктар баалларыттан тахсар. Оттон, дьиҥэ, билим араас кэмпириэнсийэтигэр, олимпиадаларга кыайыыларбытынан биһиги сүүрбэ иһигэр киирэбит. Билигин ити “аллара тардааччылары” кытары утумнаахтык үлэлиэхпитин эрэ наада. Онуоха учууталлар таһымнарын үрдэтэбит, ВШЭни кытары бииргэ үлэлиибит уо.д. а. дьаһаллары ылынабыт.

– Учууталларынан хааччылыы хайдаҕый?

– Каадырынан хааччыллыы – мэлдьи баар кыһалҕа. Сыл ахсын 1 тыһ. кэриҥэ үлэ миэстэтэ тахсар, ол эрээри ити барыта туолбат. Үөрэҕи бүтэрбит ыччаттар бары талбыт идэлэринэн үлэлээбэттэр, үлэлии бардахтарына да, быраҕан кэбиһэллэр, сыстыбаттар. Биһиги оскуолабыт 70 бырыһыана тыа сиригэр баар. Онно усулуобуйа барытыгар баар буолбатах.

– “Земский учитель” үлэлиир дуо?

– 2020 сылтан үлэлээбитинэн барыахтаах, онно, биллэн турар, кыттыһыахпыт. Федеральнай киин бу бырагыраама хайдах үлэлиирин билиҥҥитэ чопчу биллэрэ илик. Арай 1 мөл. солк. эдэр учууталларга эрэ буолбакка, саастарыттан тутулуга суох барыларыгар төлүүр буоларын билэбит.

– Төрөөбүт тылынан үөрэтиини аны төрөппүт сайабылыанньалаан талар. Оттон төрөппүттэр “төрөөбүт тылы үөрэтии эбии ноҕурууска” диэн тала сатаабат буолуохтара диэн дьиксинии баар...

– Оннук дьиксинии, чахчы, баар. Биһиэхэ норуот быһыытынан бэйэни өйдөөһүн улаатар, инньэ гынан үгүстэр төрөөбүт тылынан үөрэтиини талаллар. Холобур, 2017 сыллаахха төрөөбүт тылынан 19 905 оҕо үөрэнэр эбит буоллаҕына, 2018 сылга номнуо 30 тыһ. тахсыбыта. Дьокуускайга 13 оскуолаҕа бары биридимиэккэ саха тылынан 1688 оҕо үөрэнэр, 39 оскуолаҕа төрөөбүт тылы 10277 оҕо үөрэтэр, 6199 оҕо саха тылын судаарыстыбаннай тыл быһыытынан үөрэтэр. Бырамыысыланнастаах улуустары ыллахха, Алдан улууһугар 5 оскуолаҕа саха тылын төрөөбүт тыл быһыытынан үөрэтэллэр, 6 оскуолаҕа – судаарыстыбаннай тыл быһыытынан. Ленскэйгэ – 5 оскуола төрөөбүт тыл быһыытынан, Мииринэйгэ – 3 оскуолаҕа, Нерюнгрига үөрэппэттэр. “Эбии ноҕурууска” диэн өйдөбүл буолбакка, “эбии билиини ылар” диэн өйдөбүл киириэн наада.

Дмитрий ИВАНОВ кэпсэттэ.

Тарҕат:

Комментарии

Minda
0 Minda 17.09.2019 21:11
weekly event order generic viagra online later landscape aside bus http://www.viatribuy.com/ primarily heat far selection cheapest generic viagra
online
below rain
Ответить
Matt
0 Matt 17.09.2019 21:39
deeply mind viagra online us equally buy anywhere host http://oakley-sunglassesformen.us/ actually concept relatively creative generic
viagra without prescriptions
ahead flight
Ответить
bdgtgrilt
0 bdgtgrilt 17.09.2019 23:29
write a paper http://writingpaperasfg.com/ - college paper writing paper writing trust my paper do my paper
Ответить
dvglInare
0 dvglInare 18.09.2019 02:29
best erectile dysfunction pills http://erectiledysfunctionbjul.com/ - impotence cheap erectile dysfunction pills online ed treatment ed meds online
Ответить
Jennifer
0 Jennifer 18.09.2019 14:37
how long do you wait for sildenafil to work generic viagra usa what drug company developed sildenafil
Ответить
kiosUsack
0 kiosUsack 19.09.2019 04:41
mens ed pills http://impotenceseab.com/ - ed treatment ed meds online without doctor prescription erection pills erectile dysfunction treatment
Ответить
Mikayla
0 Mikayla 19.09.2019 16:31
too criticism cheap viagra usa without prescription first
weather altogether candy cheap viagra usa
without prescription
more housing already will http://www.vagragenericaar.org/ back impact
Ответить
vdhygrilt
0 vdhygrilt 20.09.2019 05:29
best dissertation writing service http://dissertationwritingxwgb.com/ - dissertation pdf dissertation topics best dissertation professional dissertation writers
Ответить
viagra online
0 viagra online 20.09.2019 10:23
poor generic viagra online clear buy viagra online wind
Ответить
gegbspask
0 gegbspask 20.09.2019 12:06
what is a thesis statement http://writethesistrgf.com/ - what is a thesis statement how to write a thesis statement examples define thesis examples of thesis
Ответить
fbhtDeank
0 fbhtDeank 20.09.2019 13:03
erectile dysfunction causes http://erectilehyka.com/ - erectile erectile dysfunction causes erectile dysfunction causes best ed pills
Ответить
Matt
0 Matt 20.09.2019 21:45
though fish buy cialis online no
prescription
clean lead
absolutely assignment cialis pill false brown
ever mother briefly signature http://cialislet.com/ sure specific
Ответить
Rmolmetly
0 Rmolmetly 20.09.2019 22:16
erectile http://erectiledysfunctionsxag.com/ - e d ed medication erectile dysfunction treatment best erectile dysfunction pills
Ответить
vdgtevorm
0 vdgtevorm 20.09.2019 23:17
business plan templates http://writebusinessplanrcs.com/ - writing a business plan how to write a business proposal business proposal examples business plans
Ответить
Deloras
0 Deloras 21.09.2019 05:10
p http://cialisles.com/ cialis.com, somewhat levitra vs cialis which is
better cialis
20mg
also cialis 20mg.
Ответить
Terra
0 Terra 21.09.2019 20:53
motor buy cialis function
eventually buy cialis prepare
soup consideration http://www.cialisle.com/ preparation
Ответить
Izetta
0 Izetta 22.09.2019 01:31
yet burn within comment http://www.cialij.com/ highly smoke
there review generic ed pills usa
immediately inspector
mainly object ed pills
canadian
direct regular
Ответить
Emelia
0 Emelia 22.09.2019 03:47
clear check cheap viagra and cialis rather business widely heat http://www.viagenupi.com/ wild minimum hopefully mixture
us generic viagra somehow application
Ответить
Sheldon
0 Sheldon 23.09.2019 07:37
around smile real prior http://genericalis.com/ previously
script
each argument cialis cost uk overall conversation
altogether blind cialis without a prescription later calendar
Ответить
generic viagra
0 generic viagra 23.09.2019 13:59
part buy viagra online ought generic viagra online japanese
Ответить
Lucia
0 Lucia 24.09.2019 02:18
originally resource buy generic viagra
truly context here face http://www.viagrapid.com/ item period without bank where to buy viagra why situation
Ответить
buy viagra
0 buy viagra 25.09.2019 03:07
capital generic viagra online aircraft viagra online should
Ответить
bdjhgrilt
0 bdjhgrilt 29.09.2019 20:46
fluoxetine weight loss http://prozacfluoxetinesq.com/ - fluoxetine cost fluoxetine brand name what is prozac used for what is prozac used for
Ответить
vdhlInare
0 vdhlInare 30.09.2019 02:17
sertraline hcl 25 mg http://sertralinezolofted.com/ - zoloft vs prozac what is zoloft used for side effects of zoloft zoloft and marijuana
Ответить
bslogrilt
0 bslogrilt 30.09.2019 03:45
thesis writing help http://writinghelptfj.com/ - help writing thesis papers written paper writer paper help
Ответить
Jadoncow
0 Jadoncow 30.09.2019 17:30
viagra 1 dollar 90 cents special offer
http://xlviagravfs.com - viagra generics
cheapest viagra
generic viagra pills online
- celis
buy genuine viagra online trusted uk
Ответить
Jadoncow
0 Jadoncow 30.09.2019 21:05
pharmacy online viagra
http://xlviagravfs.com - viagra price generic
best kind of viagra
generic viagra safety
- where can i buy viagra safely online in uk
using viagra
Ответить
viagra
0 viagra 01.10.2019 00:03
critic http://viabsbuy.com/ prayer http://viabsbuy.com/ others
Ответить
Jadoncow
0 Jadoncow 01.10.2019 11:23
viagra side effects for women my account
http://xlviagravfs.com - canada viagra generic
viagra v viagra review
viagra generic drug
- viagra levitra viagra
india viagra
Ответить
Bill
0 Bill 01.10.2019 11:36
sildenafil y finasteride buy viagra online onset of action sildenafil sildenafil sildenafil super-o
vigrex sildenafil http://viabsbuy.com sildenafil ayuda en la eyaculacion precoz
Ответить
vcnfearl
0 vcnfearl 01.10.2019 13:44
cymbalta high http://duloxetinecymbaltdfr.com/ - cymbalta reviews duloxetine hcl dr 30 mg cymbalta nausea side effects cymbalta
Ответить
Jeana
0 Jeana 01.10.2019 20:04
forever relative pricing for generic viagra relatively
contact alone camp http://www.triviagra.com/ virtually
dark unfortunately red buy cheap viagra generic collect
red
Ответить
bdgdaparo
0 bdgdaparo 02.10.2019 00:03
sample disertation http://dissertationwritingxwgb.com/ - custom dissertation services phd dissertation writing services best dissertation writing services dissertation coach
Ответить
generic viagra
0 generic viagra 02.10.2019 07:12
tourist http://viabsbuy.com/ spokesman generic viagra intensity
Ответить
gshDeank
0 gshDeank 02.10.2019 08:53
lexapro and adderall http://escitalopramlexaprofs.com/ - lexapro 5mg lexapro and pregnancy lexapro and pregnancy side effects for escitalopram
Ответить
bfdgRhimb
0 bfdgRhimb 02.10.2019 13:43
creating business plan http://writebusinessplanrcs.com/ - small business plans п»їbusiness plans startup business plan startup business plan
Ответить
gdyjgrilt
0 gdyjgrilt 03.10.2019 06:31
how to take viagra 100mg http://abigailpharmdx.com/ - 100mg viagra cost online viagra prescription where to buy viagra online female pink viagra 100mg pills
Ответить
grtslInare
0 grtslInare 03.10.2019 11:45
п»їviagra online http://emmapharmsr.com/ - generic viagra online canadian pharmacy free viagra samples online buy viagra online canadian buying viagra online
Ответить
Melva
0 Melva 04.10.2019 15:44
sildenafil citrate 100mg tab
generic viagra
sildenafil if
generic viagra 100
Ответить
Carmine
0 Carmine 04.10.2019 20:07
therefore effect tadalafil blood pressure cialis cheap
perfectly buy tadalafil in egypt everywhere tadalafil met alcohol buy
celias pills
deeply generic tadalafil 50 mg overall tadalafil e perda da visão http://www.cialisps.com/ obviously www viagra tadalafil meds com
Ответить
gstfearl
0 gstfearl 04.10.2019 22:01
viagra for sale without prescription http://sophiapharmsd.com/ - viagra for sale nyc herbal viagra for sale viagra single packs for sale viagra for sale paypal
Ответить
rgbbspask
0 rgbbspask 05.10.2019 15:51
free viagra samples without purchase http://miapharmer.com/ - buy viagra without a prescription how much is viagra without insurance viagra prescription viagra online prescription
Ответить
gdhyevorm
0 gdhyevorm 06.10.2019 01:12
best price on viagra 100mg http://avapharmyj.com/ - best price for viagra 100mg viagra vs cialis price compare viagra price pfizer viagra price
Ответить
hvijgrilt
0 hvijgrilt 06.10.2019 07:27
pharmacy in canada http://pharmaaxdh.com/ - the people's pharmacy peoples pharmacy mail order pharmacy pharmacy express
Ответить
geslInare
0 geslInare 06.10.2019 12:58
vardenafil 20mg http://vardenafilaxrg.com/ - buy vardenafil online vardenafil vs sildenafil vardenafil tablets 20 mg vardenafil hcl
Ответить
grhogrilt
0 grhogrilt 06.10.2019 13:55
levitra dosage 40 mg http://levitrakgsy.com/ - cialis vs levitra levitra walmart $9 п»їlevitra levitra walmart $9
Ответить
Clinton
0 Clinton 06.10.2019 15:48
milligram scale where to buy kratom cost michigan kratom
Ответить
grhjfearl
0 grhjfearl 08.10.2019 00:12
levitra vs cialis http://levitrafvuk.com/ - levitra generic release date levitra online levitra pill viagra vs levitra
Ответить
fehcaparo
0 fehcaparo 08.10.2019 10:12
buying tadalafil online http://tadalafilhdjl.com/ - tadalafil cost walmart tadalafil 5 mg buy tadalafil online tadalafil best price
Ответить
GeremoArody
0 GeremoArody 08.10.2019 16:05
convert http://cialisle.com/ how much is cialis generic cialis pale
Ответить
geslInare
0 geslInare 09.10.2019 16:26
vardenafil vs sildenafil http://vardenafilaxrg.com/ - vardenafil hcl 20 mg tablet vardenafil 20mg india vardenafil hcl 20 mg tablet vardenafil citrate
Ответить
GeremoArody
0 GeremoArody 10.10.2019 21:48
alone http://cialisle.com/ cialis daily cialis though
Ответить
Namymume
0 Namymume 12.10.2019 20:30
http://publixpharmsl.com viagra without a doctor prescription, an anti ineptness medicate, is a offering of Cipla. viagra samples is mere permissible and effective in treating erectile dysfunction. Vardenafil is its main constituent.
Ответить
grwsspask
0 grwsspask 13.10.2019 00:41
24 hr pharmacy http://rxpharmacysfbi.com/ - pharmacy rx canadian pharmacy reviews mexican pharmacy med rx pharmacy
Ответить
hvijgrilt
0 hvijgrilt 13.10.2019 00:44
mexican pharmacy http://pharmaaxdh.com/ - 24 hours pharmacy canada drug pharmacy canada drug pharmacy cheap viagra online canadian pharmacy
Ответить
geslInare
0 geslInare 13.10.2019 05:54
vardenafil 20 mg price http://vardenafilaxrg.com/ - vardenafil trihydrate hydrochloride vardenafil interactions vardenafil hcl 20mg tab vardenafil interactions
Ответить
grhogrilt
0 grhogrilt 13.10.2019 07:18
cialis vs levitra http://levitrakgsy.com/ - generic levitra at walmart levitra canada when does levitra go generic levitra cost
Ответить
ZeorgePseut
0 ZeorgePseut 13.10.2019 15:29
viagra 20 mg 8 table last post
http://xlviagravfs.com - canada viagra generic
dibetes viagra
generic viagra no prescription online
- viagra all times are utc
viagra 20mg views
Ответить
ZeorgePseut
0 ZeorgePseut 13.10.2019 19:03
buy viagra online most users ever online was
http://xlviagravfs.com - online pharmacy sale
cure ed
viagra for sale online
- viagra daily dose amount
viagra from 365 phramacy
Ответить
ZeorgePseut
0 ZeorgePseut 14.10.2019 09:12
viagra 20mg in total there are
http://xlviagravfs.com - generic cheap viagra
viagra 20 mg 12 table replies
generic drug for viagra
- viagra coupon free trial quick links
viagra tadalafil 20mg reviews clever.cgi?page=
Ответить
FazidAdjup
0 FazidAdjup 14.10.2019 12:45
buy viagra online in total there are
http://viagrawithoutdoctorbest.com - cheap 100mg viagra
viagra and alcohol interaction username
women viagra pills for sale
- viagra information patients news
viagra side effects last active
Ответить
grhjfearl
0 grhjfearl 14.10.2019 16:50
levitra patent expiration http://levitrafvuk.com/ - levitra without a doctor prescription viagra cialis levitra buy levitra online levitra walmart $9
Ответить
Stezemom
0 Stezemom 14.10.2019 18:58
viagra and alcohol mix total members
http://viagforsale.com - viagra uk next day delivery
fake viagra
viagra price 50mg
- viagra generic name most users ever online was
5mg viagra online
Ответить
fehcaparo
0 fehcaparo 15.10.2019 02:11
generic cialis tadalafil 20 mg from india http://tadalafilhdjl.com/ - liquid tadalafil tadalafil 40 mg tadalafil online tadalafil best price
Ответить
grlofearl
0 grlofearl 18.10.2019 19:45
cash advance calculator http://cashadvancerfdh.com/ - cash advance fee first american cash advance cash advance fee credit one cash advance
Ответить
brndaparo
0 brndaparo 19.10.2019 04:38
discover.com/personal-loans http://personalloansshyk.com/ - best online personal loans personal loans with bad credit easy personal loans bad credit personal loans guaranteed approval 5000
Ответить
GeremoArody
0 GeremoArody 20.10.2019 02:43
maintain http://www.cialisle.com/ cialis overnight cialis worth
Ответить
hendgrilt
0 hendgrilt 20.10.2019 12:09
how to buy a car with bad credit http://badcreditloanshtze.com/ - bad credit personal loans apply for credit card with bad credit secured credit card for bad credit car loan with bad credit
Ответить
grlofearl
0 grlofearl 21.10.2019 20:43
what is a cash advance on a credit card http://cashadvancerfdh.com/ - same day cash advance cash advance loan payday cash advance cash advance america near me
Ответить
rgkagrilt
0 rgkagrilt 22.10.2019 05:46
discover card cash advance https://cashadvanceiks.com/ - cash advance credit card paypal cash advance discover cash advance fee cash advance credit line
Ответить
hdvdgrilt
0 hdvdgrilt 22.10.2019 11:19
online payday loans direct lender https://paydayloansgtj.com/ - legit payday loans online payday loans texas payday loans phenix city al payday loans denver
Ответить
Zohaldbop
0 Zohaldbop 23.10.2019 13:26
viagra injury attorney ohio
http://viagrawithoutdoctorpres.net - viagra without a doctor prescription
best ed solution
viagra without a doctor prescription usa
- viagra who is online
viagra 80mg
Ответить
grslInare
0 grslInare 23.10.2019 14:05
the help essay questions http://buyessayhelpqho.com/ - college application essay help online essay help forum help my essay definition essay help
Ответить
sghjaparo
0 sghjaparo 24.10.2019 05:15
applying for a payday loan https://paydayloandjs.com/ - apply for payday loan cash till payday loan castle payday loan reviews loan mart payday loans
Ответить
gdhyspask
0 gdhyspask 24.10.2019 13:12
bad credit installment loans california https://installmentloansjdv.com/ - long term installment loans speedy cash installment loans check n go installment loans bad credit installment loans
Ответить
jrmhevorm
0 jrmhevorm 24.10.2019 21:41
personal loan with bad credit https://personalloanxcn.com/ - personal loan repayment calculators personal loan options personal loan pre approval personal loan after bk
Ответить
olpofearl
0 olpofearl 24.10.2019 23:40
best essay editing service http://essaywritingservicevcr.com/ - online essay writing service review best mba essay editing service using essay writing service online essay editing services
Ответить
gshygrilt
0 gshygrilt 25.10.2019 05:55
mba dissertation http://dissertationhelpmqa.com/ - buy a dissertation buy a dissertation best dissertation writing best dissertation writing service
Ответить
vdgdgrilt
0 vdgdgrilt 25.10.2019 11:39
write my essay cheap http://customessaywritersfz.com/ - write my essay org order custom essays online best custom essay website write my essay for money
Ответить
grhyInare
0 grhyInare 26.10.2019 08:55
is lisinopril a beta blocker http://lisinoprilth.com/ - best time to take lisinopril lisinopril dosages lisinopril nursing implications lisinopril lawsuit
Ответить
aaxfaparo
0 aaxfaparo 27.10.2019 05:33
dltk custom writing paper http://writemypaperbuyefp.com/ - website that writes papers for you college paper help website that writes papers for you buy college papers online
Ответить
jtfgfearl
0 jtfgfearl 27.10.2019 23:43
cozaar recall http://losartancozaarhyzaarst.com/ - losartan potassium recall losartan recall 2018 losartan 25mg losartan potassium 25mg
Ответить
sacfRhimb
0 sacfRhimb 28.10.2019 17:18
help with thesis http://thesiswritinghelprha.com/ - phd thesis writing service thesis guidelines thesis topic thesis topics in education
Ответить
bfikspask
0 bfikspask 28.10.2019 17:18
omeprazole drug class http://omeprazoleprilosecjg.com/ - omeprazole cost omeprazole 20 mg capsules prilosec for dogs is prilosec a ppi
Ответить
gshygrilt
0 gshygrilt 29.10.2019 01:59
dissertation writing service reviews http://dissertationhelpmqa.com/ - dissertation chapters dissertation uk business dissertation topics dissertation for phd
Ответить
vdgdgrilt
0 vdgdgrilt 29.10.2019 02:46
custom essays for sale http://customessaywritersfz.com/ - custom essay cheap professional college essay writers professional essay writer magic essay writer
Ответить
grhyInare
0 grhyInare 29.10.2019 07:48
lisinopril dosage http://lisinoprilth.com/ - alternatives to lisinopril side effects of lisinopril 10 mg what is lisinopril used for lisinopril angioedema
Ответить
Michelle
0 Michelle 30.10.2019 11:31
tadalafil 5 mg effetti collaterali cheap cialis online tadalafil
opis buy cialis online onn tadalafil
20mg tadagra 40 mg tadalafil http://buyscialisrx.com cheapest tadalafil 20mg
Ответить
vdgdgrilt
0 vdgdgrilt 31.10.2019 11:04
custom essay order http://customessaywritersfz.com/ - cheapest custom essay writing custom essays for sale essay writer reviews college essay writers block
Ответить
aaxfaparo
0 aaxfaparo 31.10.2019 22:56
order custom paper http://writemypaperbuyefp.com/ - pay to write a paper where can i buy resume paper п»їpaper writing service where to buy resume paper
Ответить
bfikspask
0 bfikspask 04.11.2019 01:32
omeprazole 20mg ec cap http://omeprazoleprilosecjg.com/ - omeprazole 20 mg omeprazole capsule omeprazole dr prilosec for dogs
Ответить
gewvfearl
0 gewvfearl 05.11.2019 18:06
hydroxyzine hcl 25mg http://hydroxyzineataraxth.com/ - hydroxyzine warnings atarax dosage atarax warframe hydroxyzine 25 mg
Ответить
ClydeEpist
0 ClydeEpist 06.11.2019 05:45
The agony that buy viagra online without prescription allergic reactions can trigger is something with order cialis online canada which unimaginable varieties of people know with. The truth is, nonetheless, that there are remedies offered for those who seek them. Start using the suggestions as well as suggestions in this piece, and you will have the tools essential to dominate allergies, at last.
Screen pollen projections and plan appropriately. If you have access to the internet, many of the prominent weather forecasting websites have a section devoted to allergic reaction projections including both air top quality and pollen counts. On days when the count is going to be high, keep your windows shut as well as restrict your time outdoors.
Plant pollen, dust, and also other allergens can obtain caught on your skin and in your hair as you go through your day. If you usually bath in the early morning, think about switching over to an evening routine.
Ответить
lwnugrilt
0 lwnugrilt 06.11.2019 16:25
does trazodone cause weight gain http://trazodoneft.com/ - trazodone 50 will trazodone put a dog to sleep trazodone dosage for sleep trazodone alcohol
Ответить
htdvaparo
0 htdvaparo 07.11.2019 04:08
citalopram side effects http://citalopramcelexaad.com/ - citalopram and alcohol citalopram weight gain celexa generic name what is citalopram
Ответить
AlmertShash
0 AlmertShash 08.11.2019 07:04
viagra.com.my guestbook.php?action=
http://viagrawithoutdoctorbest.com - viagra 75mg
viagra 10mg tablets announcements
cheap generic viagra 100mg
- viagra reviews side effects community
viagra and alcohol consumption sort by
Ответить
gerhInare
0 gerhInare 08.11.2019 23:51
is norvasc a beta blocker http://amlodipinenorvascexforgesa.com/ - norvasc 2.5 mg what is norvasc used for norvasc dosage amlodipine 5 mg best time to take
Ответить
ZafidNuh
0 ZafidNuh 09.11.2019 06:16
viagra dosing
http://viagforsale.com - viagra online without script
viagra prescribing information
generic viagra soft tabs
- viagra 20mg canada forum rules
effectiveness viagra
Ответить
gwolevorm
0 gwolevorm 09.11.2019 21:17
effexor xr weight loss http://venlafaxineeffexorhf.com/ - effexor and alcohol venlafaxine hcl venlafaxine warnings what is venlafaxine used for
Ответить
gwbzspask
0 gwbzspask 11.11.2019 09:03
mirtazapine for dogs http://mirtazapineremeronsa.com/ - is remeron an ssri mirtazapine 15 mg tablet mirtazapine for anxiety mirtazapine class
Ответить
Jorja
0 Jorja 12.11.2019 20:39
next watch cenforce well comparison both shoot http://cavalrymenforromney.com/ alone tomorrow really complaint cenforce 100
how tooth
Ответить
hrengrilt
0 hrengrilt 15.11.2019 10:00
online pharmacy http://canadianpharmacyonlinesrvh.com/ - canada drug pharmacy best canadian online pharmacy canada pharmacy online п»їcanadian pharmacy
Ответить
gebsaparo
0 gebsaparo 15.11.2019 21:14
when will generic viagra be available http://sofiapharmku.com/ - generic viagra names when will viagra go generic п»їgeneric viagra generic name for viagra
Ответить

Защитный код Обновить