Киирии

Киирии

Сайыҥҥы үлэ-хамнас үмүрүйэн күһүҥҥү ыраас, ичигэс күннэр үүннүлэр. Бу күннэри мүччү туппакка, дьиэбит таһыгар мас арааһын, талах эгэлгэтин олордуоххайыҥ. Айылҕабыт барахсан көрүөхтэн кэрэ көстүүлээх сэдэх үүнээйитинэн толору. Ол туһунан Ирбэт тоҥ буордаах зона биология проблемаларын институтун ботаническай саадын ыстаарсай научнай үлэһитэ, тыа хаһаайыстыбатын билимин хандьыдаата Иннокентий Федоров кэпсиэҕэ.

 

Иннэлээх мастар арасстара

Күөх харыйа голубая ель

Саха сирин киин улуустарыгар күөх харыйаны (голубая ель), Айаан харыйатын, пихтаны, сыалаах маһы (кедр), болбуктаны (кедровай стланигы) ситиһиилээхтик үүннэриэххэ сөп. Бу үүнээйилэр Саха сирин соҕуруулуу-арҕаа өттүгэр (Алдаҥҥа, Нерюнгрига, Өлүөхүмэҕэ, Ленскэйгэ) тыаҕа бэйэтигэр үүнэллэр. Киин улуустарга бу үүнээйилэр суохтар. Ол эрээри киһи көрүүтүнэн-харайыытынан тэлгэһэҕэ эмиэ үүннэриэххэ сөп.

Бастатан туран, бу мастары анал болдьохторун тутуһан олордуу ирдэнэр. Сөрүүн кэми сөп түбэһиннэрэн: саас – ыам ыйын 15 күнүттэн бэс ыйын 10 күнүгэр диэри; күһүн – атырдьах ыйын 15 күнүттэн сир тоҥуор диэри көһөрөн аҕалан олордоллор.

Иккиһинэн, үүнээйи буорун (почвенная смесь) табыгастаах гына оҥоруохха наада. Ордук бэс чагда кырса барсар. Иннэлээх (хвойнай) боруода мастар аһыы реакциялаах (кислая реакция) буору сөбүлүүллэр. Ол аһыыны оҥорор боростуой: 10 л ууга кыра ньуосканан 70 %-наах уксууһу кутан нүөлсүтэбит. Сайын устата уксуустаах ууну куталлар.

Үсүһүнэн, үүнээйи олордуллар сирэ хортуоппуй бааһынатын курдук сыыс ото суох ыраас буолуохтаах. Төһө даҕаны Сахабыт сирин үүнээйилэрэ буоллаллар, киин сир айылҕатыгар син биир кэлии үүнээйи кэриэтэлэр. Ол иһин кинилэргэ кыра даҕаны күрэстэһии наадата суох. Анныларыгар кыра даҕаны сыыс от үүнэр буоллаҕына, өлөн хаалыахтарын сөп.

Төрдүһүнэн, ити эппит соҕурууҥҥу уонна соҕуруулуу-арҕаа улуустарбытыгар, ортотунан, 350-450 мм сөҥүү түһэр. Ол аата – киин улуустардааҕар икки төгүл элбэх. Ол иһин мастар өлгөм ууга наадыйаллар. Ол дойдуга ардах өрүү-өрүү түһэр буолан, өссө «сөтүөлүүллэрин» сөбүлүүллэр. Онон үүнээйи төбөтүттэн саҕалаан, бүтүннүү ууну кутуохха наада.

Саха сиригэр күөх харыйа икки көрүҥэ үүнэр:

  1. Боростуой Сибиир харыйатын күөх көрүҥэ (голубая разновидность обыкновенной сибирской ели).
  1. Таҥса харыйа (Айаан күөх харыйата).

Сыа мас талахтыҥы соҕус көрүҥэ (кедровый стланик, «сосна стелющаяся»). Бары чугас аймахтыылар. Ол иһин олордорго эмиэ бэс чагда кырса барсар. Аһыы реакциялаах буору сөбүлүүр.

Сэбирдэхтээх боруодалар

Тиэргэҥҥэ чозения диэн сэбирдэхтээх мас бэркэ сөбүлээн үүнэр. Саха сирин айылҕатыгар, Алдан хайаларыгар 30 м диэри тиийэ уһаан үүнэр. Хатырыга харахадьыыл тириитин курдук олус кырасыабай, сэдэх көстүүлээх. Сэбирдэхтэрэ үөт сэбирдэҕин курдук уһун синньигэстэр. Эдэригэр умнаһын үрдүкү аҥаара маҥан өҥнөнөр. Бу мас саад көстүүтүн олус тупсарар.

Моонньоҕон. Саха сирин соҕуруу өттүгэр сылдьар дьон хайа тэллэҕиттэн моонньоҕон араас көрүҥүн булуохтарын сөп. «Каменистая смородина» – сүрдээх кырасыабай талах. Ол эрээри аҕыйах отону биэрэр. Ол иһин киэргэл (декоративнай) эрэ курдук олордуохха сөп. Тыыннаах олбуор эбэтэр газон ортотугар (солитерная посадка) соҕотохтуу олордоллор эбэтэр 3-4 үүнээйини бөлөхтөөн үүннэриэххэ сөп.

Тамылҕан (свидина белая). Уратыта диэн, кып-кыһыл умнастаах, оттон отоно мап-маҥан буолар. Күһүн эрдэ, бастакы хаһыҥ кэнниттэн сэбирдэхтэрэ кыһыллыҥы-күөх (фиолетовай) өҥнөнөр. Онон күһүҥҥү саады олус киэргэтэр.

Тамылҕан свидина белая

«Курильский чай» (кустарниковый) – сэппэрээк аҥаардаах талах. Миэтэрэҕэ тиийбэт намыһах. Тыа тэллэҕэр сүрдээх өлгөмнүк үүнэр. Билигин коттедж туттар дьон элбээтэ. Кинилэр бу үүнээйини бордюрдуу (бордюрная посадка) эбэтэр тыыннаах бүтэй (живая изгородь) курдук үүннэрэр буоллулар. Эмиэ тула өттө ыраас, сыыс ото суох буоллаҕына, табыллан үүнэр. Бу үүнээйи уһун кэм устата сибэккилиир.

«Рябинник рябинолистный». Сарбынньахха олус майгынныыр эрээри, уһаатаҕына, 1,5 м тиийэр үрдүктээх, сиргэ намылыйан үүнэр сэппэрээк-мас. Сэбирдэҕэ оруобуна сарбынньах сэбирдэҕин курдук. Оттон сибэккитэ маҥан өҥнөөх буолар. Өрүстэр, үрэхтэр кытыыларыгар киин да, соҕуруу да улуустарга үүнэр.

Рябинник рябинолистный

Кэнники кэмҥэ сорох ыал түүбүктэни (жимолость съедобная) үүннэрэр буолла. Түүбүктэ «Кыһыл кинигэҕэ киирбэт». Онон тыаттан түөрэн аҕалан тэлгэһэҕэ олордуохха сөп. Эдэр үүнээйи, 60 см-тан үрдүгэ суох буоллаҕына, саҥа сиргэ ордук табыллан үүнэр. Бу талах минньигэс уонна хабархай амтаннаах отонноох диэннэргэ арахсар. Талах оҕолорун ыларга, кыра минньигэс астаах үрдүк талахтар аттыларыттан ылыахха наада. Ол гынан баран аһыы отонноҕо – ордук элбэх эмтээх. Сүрэхтэрэ ыалдьар, үрдүк дабылыанньалаах дьон барыанньалаан сиэхтэрин сөп. Тымыр күүрэрин уоскутар, холкутатар, сүрэх бопторбот буолар, тымырдары кэҥэтэр. Ону таһынан элбэх битэмииннээх.

Түүбүктэ

Алдан өрүс төрдүгэр Поздняков рябинокизильнига диэн ааттаах талахтыҥы мас үүнэр. Мас да, талах да буолбатах. Икки аймахтыы буолбатах боруода: сарбынньах (рябина) уонна тураах отоно (кизильник) саҥа көрүҥү биэрбиттэр. Бу үүнээйи ураты көрүүнү-харайыыны ирдээбэт. Сарбынньаҕы, бузинаны, акацияны үүннэрэр дьон сатаан үүннэриэхтэрэ. Бу үүнээйи сэдэх буолан, сыаната эмиэ оннук ыарахан. «Кыһыл кинигэҕэ» киирбит үүнээйи буолан, тыаттан түөрэн ылан үүннэрэр бобуулаах.

Поздняков рябинокизильнига

Тураах отоно (кизильник). Тэлгэһэҕэ сүрдээх үчүгэйдик үүнэр. Үрдүгэ 1,5 м тиийэр, хара отонноох буолар. Отоно минньигэһэ суох эрээри, эти-сиини бөҕөргөтөр, киһи туругун тупсарар аналлаах.

Соҕуруу Саха сиригэр «Родонедрон даурский» диэн үүнэр. Бу үүнээйи таастаах композицияларга ордук үчүгэйдик көстөр. Сибэккитэ – оруосабайдыҥы (сиреневэй) буолар. Сайын эрдэ, бэс ыйыгар сибэккилэнэр. Бу үүнээйи эмиэ аһыы реакциялаах буору ирдиир.

Үөт, тирэх (тополь) маһы билигин көҕөрдүүгэ туттубаттар.Улахан куораттарга кытаанахтык боболлор. Тоҕо диэтэххэ, бу үүнээйилэр түү бөҕөтүн таһааран ыһаллар. Ол түүттэн үгүс киһи аллергиялыыр уонна баһаар барыан сөп.

Тарҕат:

Комментарии

Minna
0 Minna 13.02.2019 16:14
tgkdnsc tadalafil performance sportive http://cialissom.com buy
cialis 10mg cheap cialis 5mg taking viagra 24 hours after tadalafil
Ответить
Gretta
0 Gretta 15.03.2019 09:03
viagra pharmacy viagra online canada pharmacy generic
viagra india best generic viagra websites
Ответить
Shavonne
0 Shavonne 16.03.2019 01:05
do you need a prescription for sildenafil in india http://viagrauga.com/ will sildenafil
make me hard after ejaculation
Ответить
Nidia
0 Nidia 18.03.2019 07:55
better than sildenafil and cialis best place to buy real viagra online http://www.viagrapid.com/ buy viagra in atlanta what does herbal sildenafil do

Also visit my blog post where to buy viagra in chennai
Ответить
Shiela
0 Shiela 19.03.2019 13:37
sirve el sildenafil para la mujer viagra sildenafil mode d'emploi
Ответить
Lucretia
0 Lucretia 19.03.2019 15:59
how strong is 50mg viagra http://www.vagragenericaar.org natural way to make
sildenafil.
Ответить
Richelle
0 Richelle 24.03.2019 14:49
welfil-20 tadalafil cialis reviews of tadalafil
Ответить
Howard
0 Howard 27.03.2019 22:57
does united health cover sildenafil http://triviagra.com/ how to make a sildenafil shot
generic viagra 100mg does chewing viagra make it work
faster
Ответить
Keri
0 Keri 28.03.2019 18:54
results of viagra photos generic viagra usa viagra overnight shipping canada
Ответить
Cortney
0 Cortney 10.04.2019 10:42
is sildenafil legal in australia
http://viagrarow.com
remedios que contienen sildenafil
sildenafil generic
Ответить
Bradly
0 Bradly 18.04.2019 06:40
tadalafil a londra cialis online cuantos mg de tadalafil

Here is my page ... buy cialis
Ответить

Защитный код Обновить