Киир

Киир

Эгэлгэ

Спорт

Маҥнайгы мэйджор

“World Marathon Majors” диэн улахан марафоннар сиэрийэлэригэр эр-биир кыттыбыт уонна…
09.12.22 15:04
Уопсастыба

Үлэбэр бырааһынньыкка курдук кэлэрбиттэн үөрэбин, дьоллонобун

Ханнык баҕарар оскуола иитэр-үөрэтэр эйгэтин таһынан үөрэтэр учууталынан сыаналанар. “Чиҥ…
09.12.22 14:48
Сонуннар

Атах тымырын ыарыытын, баалаппакка, кэмигэр эмтэниҥ!

“Центромед” мэдиссиинэ килииньикэтин флеболог, ангиохирург, үрдүк категориялаах сүрэх…
06.12.22 14:45
Дьон

Этитиинэн суруйар эдэр прозаик Сардаана Корякина бастакы кинигэтэ таҕыста

Соторутааҕыта интэриниэт ситиминэн анал байыаннай дьайыыларга сылдьан сырдык тыына…
05.12.22 21:33
Дьон

Хорсун буойун сураҕа суох сүтүө суохтаах

Кыһалҕаны иһиттэн билсэн истэххэ, сураҕа суох сүппүт оҕолоох, кэргэннээх ыаллар…
05.12.22 20:39
Итэҕэл

"Киибэс" кэпсээнэ

Хаһан эрэ сэдэх идэлээх дьон туһунан матырыйаал оҥороору, дьоруойдарбын сонордоһон…
05.12.22 20:15
Экэниэмикэ

Уустук кыстык...

“Кыым” хаһыат сэтинньи 25 күнүгэр кыстык хаамыыта, өйөбүл көрүллүүтэ хайдах баран иһэрин,…
05.12.22 17:51
Уопсастыба

Ийэ тылбыт дьылҕата – бэйэбит илиибитигэр

Төрөөбүт төрүт тылбыт, ийэбит эмиийиттэн саҕалаан эмсэхтэнэр ийэ тылбыт, сайаҕас сахабыт…
05.12.22 10:12
Сонуннар

«Кыым» хаһыат Ньурбаҕа ааҕааччыларын кытары көрсүстэ

Ньурбаҕа «Кыталык» култуура дыбарыаһыгар «Кыым» хаһыат сурутааччыларын кытары…
02.12.22 22:04

МГУ география факультетын профессора, эрэгийиэннэр социальнай-экэнэмиичэскэй сайдыыларыгар исписэлиис Наталья Зубаревич “МК.RU” 06.02.2022 с. биэрбит интервьютуттан быһа тардыы...

– Бу реформаны өйөөччүлэр “дьон баһылык талыллар эрэ, ананар эрэ, онно наадыйбат. Саамай сүрүнэ, суол оҥоһулуннун, ДьУоХХ эрэ үлэлээтин, оттон уларытыылар олохтоох бэйэни салайыныыны (ОБС) каадырынан тупсарыахтара” дии саныыллар.

– Ол хантан каадырдар кэлиэхтэрэй, хайдах тупсуохтарай? ОБС аллараа таһымытыттан муниципалитекка көстөхтөрүнэ, “хаачыстыбалара тупсуо” үһү дуо? Ити куолу эрэ. Каадыр хайдаҕый да, оннук хаалыа... Ким да Москубаттан ОБСы өрө тарда кэлбэт. Кэллэҕинэ да, баһылла сытар кыһалҕаны, биир сокуон атыны утарар усулуобуйатыгар ону кыайан быһаарбат. Ол туоһута, мээрдэри хаайыыга угуу Арассыыйа салайыытын биир ураты көстүүтэ буолбута. ДьУоХХ даҕаны үлэтэ бу реформаттан тупсан кэлиэ суоҕа.

– Тыа оскуолаларын, балыыһаларын “оптимизациялааһын” кэннэ тыа сириттэн дьон көһөн барыыта күүһүрдэ. Тыа сириттэн былаас барара эмиэ кутталлаах дуо?

– Дьон көһүүтэ онто суох бара турар. Социальнай ситими оптимизациялааһын кэнниттэн ол ордук күүһүрдэ. Эдэрдэр бараллар, сааһырбыт өттө хаалан ону чуумпутук тулуйан олорор, сыыйа онно олох умуллар... Хоту, Сибииргэ уонна Уһук Илиҥҥэ нэһилиэнньэлээх пууннара ыраах-ыраах сытар буолан, сарбыйыыга син өйөөн-убаан сыһыаннастылар, син тутан хааллылар. Оттон Киин Арассыыйа уонна Хотугулуу-Арҕаа сарбыйыыга “чөмпүйүөннээтилэр”.

Аллараа таһымҥа салалта, былаас суох буолара ордук үлэлиир нэһилиэнньэлээх сиргэ ыарахан буолуоҕа. Дьон ханна, тугу баран туруорсуой? Билиҥҥи ОБС дьон санаатын учуоттаан, онтон кымньыыланан, ханна эрэ суол тутуутун, ханна эрэ ДьУОХХ үлэтин син быһааран олордоҕо дии. Дьон “эппиппитин истэллэр, тиэрдиэхтэрэ” диэн эрэх-турах сананар. Оттон дьэ ити реформа кэнниттэн Бэрэсидьиэни кытта быһа эпииргэ уһун унньуктаах уочараттар субуһуохтара...

– Салалта схемата судургута ордук буолбатах дуо?

– Уустук схема, өскөтүн ол сир-уот уратытын учуоттуур буоллаҕына, ордук тирэхтээх. Холобур, Краснодарга сөп түбэһэр тутулу Чукоткаҕа эбэтэр Мурманскайга киллэрэр кыаллыа суоҕа, ону экономгеографияны үөрэтэр оскуола оҕото да өйдөө ини. Былаас бэлитиичэскэй “турбулентноһы” суох гынаары салайыыны судургутута сатыыр. Ону баара, биир сиргэ ол судургу буоллаҕына, атыҥҥа өссө уустугуруо. Холобур, 2018 сыл кэнниттэн, Национальнай бырайыактары олоххо киллэриинэн, РФ субъектара ылар араас субсидиялара 100-тэн 300-кэ диэри улааппыта. Ону эрэгийиэннэр бары үбүлэһиэхтээхтэр (софинансирование) уонна отчуоттуохтаахтар. Онон, ити ханнык да “судургутутуу” буолбатах, ити – бүрүкүрээтийэ тиһигин улаатыннарыы. Туох баар эйгэни онон толоруу. Саамай сүрүнэ, аллараттан мэһэйдээбэтиннэр эрэ. Оттон үөһэ “биһиги барытын көрө, хонтуруоллуу олоруохпут” дииллэр. Олохтоох бэйэни салайыныы реформатын сыала-соруга – хонтуруолу күүһүрдүү. Холобур, бэрэстэбиитэлистибэ суох буолара киниэхэ ордук: ким бырачыаһы тэрийиэй, утары санааны тиэрдиэй? Ким даҕаны хартыынаны буортулаабат, ким да “тоҕо манныгый?” диэн ыйыппат буоллаҕа.

Сэҥээриилэр

Уоһук
0 Уоһук 13.02.2022 11:22
Сүрүн сорук кэккэ сокуоннары сыһыары тутан дьүүллээтэххэ корпорациялар иннилэригэр салгыы тобуктатыыны тэрийии курдук. Конституцияны уларытан публичнай былаас диэни соҥнооһун, федеральнай территориялары үөскэтии, салгыы добровольно-принудительнай (30 тыһ. ыстарааптаах) эвакуация, олохтоох бэйэни салайыныы тэрээһинин уларытан глобализация диэкки хардыылааһын, дьону сиртэн тэйитии. Публичнай былаас диэн сорохтор толкуйдуулларын курдук аһаҕас былаас буолбатах, федеральнай территорияларга дьэ диҥнээх кими да (госчиновниктары эмиэ) чугаһаппат сабыылаах былаас тэрээһинэ олохтонон эрэр быһыылаах. Аны федеральнай территориялар диэн урукку курдук байыаннайдар баар эрэ сирдэрэ буолбакка сир баайдаах сирдэри ойута тутан тэрийэр кыахтаахтар. Онно общественная публичная власть диэн (саҥа сокуон 11, 12 ыстатыйалара) тэриллэр курдук. Боростуой вахтовик, дойдулаах дьон кыттыспат былаастара.
Ответить
Уоһук
0 Уоһук 13.02.2022 11:23
Ил Түмэн 10 поправкатыгар ону утары туох да суох. Иное диэн иһинэн бэйэбит сокуон оҥоруохпут диэн уоскутуналлар да, ол сокуоннара ханнык баҕарар федеральнай отраслевой НПА хотторорун өйдөөбөттөр. Ол иһин саатар ити саҥа ОБС концептуальнай сокуонугар туруорсуу киллэрэн онон көмүскэнэ сатыахха баара. 131 - ФЗ сокуону отраслевойдар кэспэттэр диэн ирдэбиллээх этэ. Саҥаҕа да оннук киллэрэр инилэр. Тиэргэн эрэ иһинээҕи боппуруоска публичнай истии оҥоһуллар буолла.
Ответить

Санааҕын суруй

Антирейтинг: Сатамматах маршруттар

Дьокуускайбыт барахсан үбүлүөйдээх сылга ох курдук оҥостон, кустук курдук кууһанан, киэргэнэн-симэнэн туруон оннугар, хаһааҥҥытааҕар да киртийэн,…

Истиҥ эҕэрдэ

  • Үбүлүөйгүнэн эҕэрдэ!

    СӨ Судаарыстыбаннай Мунньаҕын дьокутаата, “Ил Түмэн” бэчээт кыһатын генеральнай дириэктэрэ - сүрүн эрэдээктэрэ Мария Николаевна Христофорова үбүлүөйдээх сааһын бэлиэтиир.
  • 70 сааскынан истиҥ эҕэрдэ!

    Күндү кэллиэгэбитин, ытыктыыр доҕорбутун Владимир Николаевич Федоровы 70 сааскын томточчу туолбуккунан ис сүрэхпититтэн эҕэрдэлиибит!
    Эҕэрдэни кытары "Ситим" медиа бөлөх, "Кыым", "Күрүлгэн эрэдээксийэлэрэ"
  • Истиҥ эҕэрдэбитин этэбит

    Ытыктыыр киһибитин Анатолий Никитич Осиповы 80 сааскынан сүһүөхтээх бэйэбит сүгүрүйэн туран эҕэрдэлиибит!
    Эҕэрдэни кытары кытары оҕолоруҥ, кийииттэриҥ, күтүөтүҥ, сиэннэриҥ, хос сиэниҥ, аймахтарыҥ, чугас дьонуҥ!
  • Эҕэрдэ бастыҥын аныыбыт

    Таптыыр эдьиийбитин Маргарита Ильиничнаны 65 сааскынан эҕэрдэлиибит!
    Эҕэрдэни кытары Дьокуускайтан балтыҥ дьиэ кэргэнэ

Умнуллубат мөссүөн