Ааспыт үгэнигэр сылдьан, кырдьыы боруогар хаһан эрэ үктэниэхпит диэн санааҕа баттаппаппыт, “кырдьар сааска туох кэтэһэрий?” диэн, өйбүтүгэр-санаабытыгар оҕустарбаппыт.
Киһи сааһыран, кыаммат буоллаҕына, атын киһи көрүүтүгэр-истиитигэр киирэн, ураты болҕомтоҕо наадыйар. Ордук суорҕан-тэллэх иччитэ буолбут ыарахан, үтүөрбэт ыарыһахтар (паллиативные пациенты). Чугас дьоно-сэргэтэ, оҕото-уруута үлэлиир, туһунан олохтоох буоллаҕына, сууккаҕа 24 чаас көрөр хас да бүк кыһалҕатын, эрэйин тустаах дьоно билэн эрдэхтэрэ... “Чугас киһим этэҥҥэ буоларыгар, доруобуйата тупсарыгар табыгастаах усулуобуйаны хайдах тэрийэбиний?” эбэтэр “Анал сиргэ биэрэн, кылгас кэмҥэ сынньаммыт киһи” диэн санаа аалыыта буолара чуолкай.
Таба оҥоһуллубут, толкуйдаммыт көрүү-харайыы саастаах эбэтэр сытар ыарыһах киһи түргэнник үтүөрэригэр төһүү күүс буолара саарбахтаммат. Сааһырбыт, кыаммат дьону көрөргө-истэргэ мэдиссиинэ көмөтүн таһынан эбии уйулҕа уонна социальнай көмөнү оҥоруу эмиэ ирдэнэр.
Бу кыһалҕаны быһаарыыга “ДолгоЖить” кэмиэрчэскэйэ суох тэрилтэ (дириэктэр Наталья Каратаева) ылсыһан, дьарыктаммыта аҕыйах сыл буолла. Тэрилтэ ыарыһах чугас дьонугар “маршрутизация” хайысхатын уйулҕа көмөтүн уонна ыарыһаҕы хайдах көрөр-истэр туһунан сүбэ-ама биэрэр, көмө оҥорор.
Үгүс киһи маннык отделение баарын билбэт...
Ааспыт нэдиэлэ ортотугар Дьокуускай куорат Очиченко уулусса 4/1 дьиэтигэр баар өрөспүүбүлүкэтээҕи 3-с №-дээх килииньикэлии балыыһа “Отделение сестринского ухода” (ОСУ) отделениетыгар тиийэ сырыттым. Балыыһа бу отделениета “Долгожить” кэмиэрчэскэйэ суох тэрилтэни кытта бииргэ үлэлэһэр. Отделение 4-с сылын аһыллан үлэлиир. Сүрүннээн, түөһэйбит (деменция), инсуллаабыт уонна сытар ыарыһахтар киирэн 14-тэн 21 хонукка диэри анал идэлээх сиэстэрэлэр көрүүлэригэр-истиилэригэр сытан, сынньанан тахсаллар эбит. Биири тоһоҕолоон бэлиэтиир наада – манна эмтээбэттэр.
Уустук диагнозтаах ыарыһаҕы сылы-сыллаан, ыйы-ыйдаан уруулара, аймахтара көрөллөр, бүөбэйдииллэр. Онон киһи “илиитигэр” киирбит кыаммат ыарыһах манна киирэн көрүллүөн сөп усулуобуйата барыта тэриллибит. Ол иһин ыраах сиринэн тэлэһийэн, айаннаары гыммыт эбэтэр сынньана түһүөн баҕарбыт киһи “социальная передышка” диэн өйдөбүлүнэн ыарыһаҕын киллэриэн сөп.
Манна киирии – босхо.
“Аҕабытын көрөр-харайар уустук кэммитигэр “ДолгоЖить” кэмиэрчэскэйэ суох тэрилтэ оҥорор өҥөтүн туһанан абыраммыппыт. Ол иннинэ маннык тэрилтэ баарын билбэт этибит. Сорохтор билигин даҕаны билбэт буолуохтаахтар. Туох даҕаны бүрүкүрээтийэтэ, кумааҕы, докумуон эккирэтиһиитэ суох өҥөнү туһаммыппыт. Ол курдук, анал аһылыгы (спецпитание), памперстары биэрбиттэрэ.
Ыарахан ыарыһаҕы көрөр сүрдээх уустук. Манна биһиги сытар ыарыһаҕы хайдах көрөргө-харайарга үөрэнии кууруһун ааспыппыт. Маны тэҥэ уйулҕа үлэһитэ сүрдээҕин көмөлөспүтэ. Онон ыарахан кэммитигэр күүс-өйөбүл буолбут “ДолгоЖить” тэрилтэҕэ махталбыт улахан. Эһиги тускутунан билэр дьон аҕыйах. Маннык үтүө тэрилтэ баарын кэпсээтэхпинэ, дьиктиргииллэр, билбэттэр эбит. Дьон киэҥ билиниитин, махталын ыларгытыгар баҕарабын. Дьон туһугар үлэлиир уустук үлэҕитигэр көмө оҥоруон баҕалаах успуонсар элбээтин.”
Ирина, 2024 сыл ыам ыйа.
“ДолгоЖить” кэмиэрчэскэйэ суох тэрилтэ дириэктэрэ Наталья Каратаева: “Өрөспүүбүлүкэтээҕи 3-с №-дээх килииньикэлии балыыһаны кытары үлэлэспиппит 4-с сылыгар барда. Бу отделениеҕа араас социальнай бырайыагы оҥоробут. Дьоммутун аралдьыта сатыыбыт. Тастан сэргэхситэр, ыллыыр-туойар дьон кэллэхтэринэ, наһаа үөрэллэр. Онон биһиэхэ волонтёрдар кэлэн, ыалдьыттаан, ырыа ыллаан, ыарыһахтары кытта кэпсэтэн, дьарыктаан бараллара буоллар, олус үчүгэй буолуо этэ”, – диэн баҕа санаатын этэр.
“Онлайн” оскуоланы истиҥ, үөрэниҥ!
Салгыы отделениены кэрийэн көрөбүн. Чөкө, 15 куойкалаах 9 балаата баар. Балаатаҕа иккилии буолан сыталлар. Мин сылдьыбыт күммэр 15 киһи сытар этэ. Балааталара ыраас, кичэйэн сууйаллара-сотоллоро харахха быраҕыллар.
Нэдиэлэҕэ 3-тэ быраас кэлэн барар. Кини анаабытынан укуол, систиэмэ туруораллар. Ол эрээри, сүрүннээн – көрүү-харайыы. Маны тэҥэ ыарыһахтары кытары уйулҕа үлэһиттэрэ, педагогтар кэлэн дьарыктаналлар. Биллэн турар, түөһэйбит, инсуллаабыт ыарыһахтар өйдөрө көтөр, тугу барытын умналлар. Ол иһин кыра оҕолуу барытын саҥаттан үөрэтэллэр, дьарыктыыллар. Уйулҕа үөрэхтээхтэрэ араас өҥүнэн уруһуйдаталлар. Сахалыы остуол оонньууларынан дьарыктыыллар.
Хас нэдиэлэ ахсын ыарыһаҕы хайдах көрүөххэ-истиэххэ сөбүн туһунан “Организация современного ухода – забота, умноженная на технологии” диэн телеграм ханаалларыгар “онлайн” оскуола ыыталлар. Онно https://t.me/dolgozhit14 ссылканан киирэн ыйытыктары биэриэххитин, сүбэ-ама ылыаххытын сөп.
Хас нэдиэлэ ахсын ыарыґаҕы хайдах кірүіххэ-истиэххэ сібүн туґунан “Организация современного ухода – забота, умноженная на технологии” диэн телеграм ханаалларыгар “онлайн” оскуола ыыталлар. Онно https://t.me/dolgozhit14 ссылканан киирэн ыйытыктары биэриэххитин, сүбэ-ама ылыаххытын сіп.
Үлэһиттэр эдэрдэрин хайгыы көрөбүн
Муза Тимофеева: “Кырдьаҕастары кытары үлэлиир, биллэн турар, ыарахаттардаах. Ол эрээри эбэлэрбит, эһэлэрбит курдук көрөбүт-истэбит”, – диэн бэрт сэргэхтик кэпсиир.
Постовой сиэстэрэ Жанна: “Биһиги көрөр-истэр эрэ буолбатахпыт. Быраас анаабыт эмтэрин иһэрдэбит, укуоллуубут, систиэмэ туруорабыт, илбийэбит”.
Айталина Григорьева, процедура сиэстэрэтэ: “Кырдьаҕас ийэлээх, аҕалаах буоламмыт, төрөппүттэрбитигэр курдук истиҥ сыһыаннаахпыт, сылаастык көрөбүт-истэбит. Отделениебыт “Отделение сестринского ухода (ОСУ) диэн, ону бары сүбэлэһэн бараммыт, бэйэбит испитигэр “Оҕолуу сыһыан уйата” диэн сахалыы ааттыыбыт, тоҕо диэтэххэ биһиэхэ киирбит аҕам саастаах дьоммут оҕолуу үөрүнньэҥнэр.
Елена Максимова өрөспүүбүлүкэтээҕи 3-с №-дээх килииньикэлии балыыһаҕа 25 сыл үлэлээбит. Бу отделениеҕа хара аһыллыаҕыттан үлэлиир талааннаах илбийээччи. Кини мэдиссиинэ эйгэтигэр үлэлээбитэ 40-ча сыл буолбутуттан 36-с сылын илбийээччинэн үлэлиирин истэ сөҕөҕүн. Елена Семёновна: “Сааһырбыт дьоҥҥо, уопсайынан, орто саастаах да дьоҥҥо илбийии наһаа туһалаах. Киһи бэйэтин илбинэ, имэринэ, үөрэ-көтө сырыттаҕына, этэ-сиинэ, өйө-санаата, туруга тупсар, үйэтэ уһуур”, – диэн бэлиэтиир.
Мэдиссиинэ уонна социальнай эйгэ бииргэ холбоһон...
Наталья Каратаева, “ДолгоЖить” кэмиэрчэскэйэ суох тэрилтэ дириэктэрэ: “Мэдиссиинэни кытары социальнай эйгэ бииргэ холбоһон үлэлээтэҕинэ, быдан көдьүүстээҕин, ыытар үлэбит уопутуттан биллибит. Ордук аҕам саастаах дьоҥҥо көмөлөһөбүт. Бу сыл саҕаланыаҕыттан, хас нэдиэлэ аайы “онлайн оскуола” тэрийэбит. Онно өрөспүүбүлүкэ хайа баҕарар муннугуттан “онлайн” киирэн холбонуохтарын, мунаарар ыйытыктарыгар эппиэт ылыахтарын сөп. Маны сэргэ араас сүбэни-аманы биэрэбит. Улуустарынан сырыттахха, инсуллаабыт, түөһэйбит эбэтэр ыарахан ыарыылаах сытар ыарыһах элбэх буолаллар. Оннук дьону хайдах көрөргө-харайарга “онлайн” нөҥүө сүбэлэри биэрэбит.
Бу отделениеҕа олорор сириттэн тутулуга суох көрүүгэ-истиигэ наадыйар ким баҕарар киириэн сөп. Ол үлэбит хайысхата “Социальная передышка от ухода для родственников” диэн ааттанар. “Манна хайдах киириэххэ сөбүй?” диэн ыйытык үөскүөн сөп. Өскөтүн куоракка олорор буоллахтарына, бэйэлэрин тустаах поликлиникаларыгар терапевт-бырааска баран “Отделение сестринского ухода” киириэхпитин баҕарабыт дииллэр. Тыаҕа олорооччулар ФАП-тан эбэтэр улуустааҕы киин балыыһа терапевт бырааһыттан анабыл (направление) ылаллар. Быраастар биһигини кытта сибээскэ тахсан билсэллэр. Хайдах-туох ыарыылаах ыарыһаҕы ыытан эрэллэрин этэллэр. Миэстэ баар буоллаҕына, отделение сиэстэрэлэрэ хаһан миэстэ баарынан этэн, күнүн-дьылын болдьууллар. Онон быраастан анабыл уонна “көрүүгэ-истиигэ наадыйар” диэн ыспыраапка эрэ наада, онон бүтэр.
Сорохтор “манна эмтэнэ киирэбит” диэн өйдөбүллээхтэр. Ону “биһиги эмтээбэппит, биһиэнэ – көрүү-харайыы” диэн быһаарабыт. Ол эбэтэр чугас дьоно ханна эрэ сынньана барар, эмтэнэр кэмнэригэр ыарыһахтарын киллэрэн көрдөрөллөр. Ыарахан диагнозтаах дьону ылбаппыт”.
Оттон “Манна киирэргэ хайдах ыарыһахтары ылбаккытый?” диэн ыйытыкпытыгар отделение сэбиэдиссэйэ Татьяна Габышева: “3-с, 4-с стадиялаах искэн ыарыылаахтары, 3-с, 4-с стадиялаах эттэрэ-сииннэрэ ыараханнык бааһырбыттары (пролежень) уонна эпэрээссийэттэн саҥардыы тахсыбыттары. Эпэрээссийэ кэнниттэн 3 ый кэриҥэ кэм ааһыан наада”, – диэтэ.
Быыһыгар эдэр үлэһит эр дьону кытта кэпсэтэбин. Пётр Берёзкин “Манна отделение аһыллыаҕыттан “медбратынан” үлэлиибин. Мэдиссиинэ колледжыгар “медбрат” идэтигэр үөрэнэбин, быйыл бүтэрэбин. Үлэбин сөбүлүүбүн. Ардыгар сууккалыыбыт. Түүнүн ыарыһахтарбытын эмиэ көрөбүт-истэбит”, – диэн кэпсиир. Оттон Николай Григорьев үлэлээбитэ сыл буолбут.
Тускутугар туһаныҥ!
Дьэ, бу курдук ыарахан ыарыһаҕы көрөр-истэр, сүбэ-ама биэрэр тэрилтэ баарын үгүспүт билбэппит. Тэрилтэ үлэһиттэрэ улуустарга, тыа сиригэр олорор ыарахан ыарыһаҕы көрөр-истэр дьоҥҥо көмөлөһөллөр, билиилэрин үллэстэллэр. Кинилэр үлэлэрин сүрүн сыала-соруга – ыарыһах чугас дьонугар көмө-өйөбүл буолуу. Онон интэриэһиргээбит дьон 8 (914) 2 77-74-29 төлөпүөҥҥэ эрийэн билсиэххитин сөп. Сиһилии видеоҕа көрүҥ.
