Биллиилээх биоэнергетик Николай Слепцов-Сылык “Чараас эйгэ” кистэлэҥэ кинигэтигэр бэрт элбэх дьиктини кэпсиир. Ол төрүөтүн, төрдүн-төбөтүн бэркэ быһаарар. Ол кинигэттэн бүгүн эһиэхэ “өлүк” сир омсолоох дьайыытын туһунан икки түгэни билиһиннэриим.
Бу туһунан Николай Иннокентьевич “Үөрдэр киһи уйулҕатыгар дьайыыларын холобурдара” диэн баска маннык суруйан саҕалыыр:
“Дьокуускай куораппытыгар былыргы дьиэ олус элбэх. Үгүс дьиэ аннын тоҥо ирэн сиргэ тимирбит эбэтэр уу тохтоон, маар ортотугар турар. Аны, өр сыл устатыгар бу дьиэлэргэ элбэх ыал олорон, эҥин араас быһылааннар буолуталааннар, куһаҕан информация, биоэнергия мунньуллан, аномальнай көстүүлэнэн дьиэлээхтэр уйулҕаларыгар дьайар. Элбэх итинник көстүүлэртэн биир холобуру көрүөҕүҥ.
22-с холобур
Ярославскай уулуссатыгар, СГУ техфагын быраҕыллыбыт таас дьиэтин таһыгар былыргы самнархай дьиэлэр тураллар этэ. Ол дьиэлэртэн биирдэстэригэр 1992 сыллаах сайын Дьокуускай куорат маҥнайгы нүөмэрдээх поликлиникатыгар сиэстэрэнэн үлэлиир Г-ва диэн Чурапчы оҕото маннык түбэлтэҕэ түбэһэн турар.
Төрөппүттэрэ дойдуларыгар сайылыы тахсыбыттар. Бу кыыс соҕотоҕун олорон эрэ СГУ медицинскэй факультетыгар киирээри экзаменнарын барытын “биэс” сыанаҕа туттаран испит. Тиһэх эксээмэнин туттараат, дьиэтигэр кэлэн, чэйдээри килиэбин остуолга кырбыы турбут. Эмискэ ким эрэ кэнниттэн кэлэн, кинини икки илиититтэн харбаабыт уонна кырдьаҕас оҕонньор ынырык куолаһынан: “Мин эйигин бу дьиэттэн таһаарбаппын!”, – диэбит. Кыыс кутталыттан сарылыы түспүт да, өйүн сүтэрбит. Биирдэ өйдөммүтэ, ороҥҥо сытар үһү. Ойон турбут да аан диэки сүүрбүт. Ким эрэ кэнниттэн харбаан ылбыт да,эмиэ: “Эн аны мантан тахсыбаккын! Тахсар буоллаххына, Даркылаахха баран ууга түс! Эбэтэр ол долбууртан бириитибэтэ ылан, тымыргын быһын”, – диэн көстүбэт оҕонньор куолаһа күргүйдээбит. Кыыс өйүттэн тахсан хаалбыт. Хас да хонукка дьиэтин иһиттэн тахсыбакка, оронтон кыайан турбакка, түлэй-балай сыппыт. Дьоно сүтүктээн, төлөпүөнүнэн аймахтарын кытта кэпсэтэн көрдөспүттэр. Кинилэр хатааһына суох дьиэҕэ киирэннэр, өйүттэн тахсыбыт кыыһы буланнар, дойдутугар таһаарбыттар.
Мин Чурапчыга куобахтыы, балыктыы тиийбиппэр, төрөппүттэрэ кинини миэхэ көрдөрдүлэр. Кыыс олох утуйбат, киһини кытта кэпсэппэт, түгэх хоско саһан олорор буолбут. Чинчийбитим, абааһыга дьайдаран баран сылдьар эбит – оҕонньор үөрэ сыстыбыт. Кыыһы ити дьайдарыытыттан ыраастаатым. Ол кэмҥэ Болтоҥо нэһилиэгэр Кындалга олорор норуот эмчитигэр З. Дурановаҕа эмтэтэллэригэр этэн баран, салгыы бултуу бардым. Ый курдугунан кэлбитим, кыыс кэпсэтэр буолбут уонна ити буолбут быһылаанын кэпсээтэ. Ыраастаныы кэнниттэн тута чэпчээбит уонна утуйар буолбут эбит. З.Дуранова анаабыт уон эмтэниититтэн түөрдүгэр эрэ сылдьыбыттар уонна суоллара кыаллыбакка салҕаабатахтар. Өссө төгүл кыыһы ыраастаатым, эмтэнии сеансын оҥордум. Дьокуускайга тиийэн дьиэлэрин чинчийдим. Ити дьиэлэр турар сирдэрэ “өлүк” сир эбит. Ону сабан ыраастаабыппыт кэннэ ити дьиэҕэ хас да сыл этэҥҥэ олорбуттара. Кыыс Саха эмчиттэрин ассоциациятыгар үлэлии сылдьан, эргэ тахсан, хоту сиргэ олохсуйбута. Билигин ыал ийэтэ буолан, оҕолонон-урууланан чөл туруктаах үчүгэйдик олорор.
23-с холобур
1994 сыллаахха сайын саҕаланыытыгар Уус Алдан биир бөһүөлэгэр Н-тар диэн ыал 22 саастаах уолларын көрдөрөөрү Сайыына биһигини ыҥырдылар. Уоллара кэнники үс сылга күнүс дьиэтин иһиттэн тахсыбакка, хоһугар хатанан баран сытар эбит. Төрөппүттэрин да киллэрбэт. Халлаан хараҥардаҕына эрэ таһырдьа тахсар уонна ханна абааһылары көрсүбүтүн туһунан кэпсээн киирэр. Үс сыл устатыгар баанньык дьиэҥҥэ сылдьыбатах. Сууммат-тарааммат, ончу уларыттыбат таҥаһа тырыттан хаалбыт, кир-хах бөҕө. Аҕата арыгылыыр буолбут, ийэтэ кыайан утуйбат буолан эрэй бөҕөнү көрө сылдьар. Икки балта түүн аайы биирдик баттаталлар: кыра уҥуохтаах оҕонньор кэлэн наар кинилэри муомахтыыр. Уол аны, аҕатыттан сиргэнэр буолан хаалбыт – аҕам олорбута буолуо диэн олоппоско олорбот, туран эрэ аһыыр. Биирдэ эмэ илиитин суунаары гыннаҕына, мин иннибэр аҕам сууммута буолуо диэн, ийэтин ыҥыран сууннарар, ол кэнниттэн эрэ бэйэтин илиитин суунар.
Бу ыал иччитэх уһаайбалар икки ардыларыгар олорор эбит. Илиҥҥи уһаайба ыалларын уола үс сыллааҕыта бэйэтигэр тиийинэн өлбүт. Ол кэнниттэн абааһы буулаата диэн, атын бөһүөлэккэ көһөн хаалбыттар. Арҕаа өттүнээҕи уһаайба ыала икки сыллааҕыта саҥа дьиэ туттан киирэн, сыл аҥаара кыайбат олорон баран, “эмиэ абааһы буулаата” диэн атын бөһүөлэккэ көспүт.
Чинчийэн көрбүппүт – арҕаа ыал саҥа дьиэтин сүүрбэччэ миэтэрэ кээмэйдээх “өлүк” сир ортотугар туттубут эбит. Ол “өлүк” сир сүүрээнэ Н-тар дьиэлэрин нөҥүө ааһар. Аны, Н-тар дьиэлэрин ойоҕоһунан, уһаайбаларын курдаттыыр отучча миэтэрэ усталаах уонна 4-5 миэтэрэ кэтиттээх иккис “өлүк” сир баар. Бу “өлүк” сир сүүрээннэрэ Н-тар дьиэлэрин уонна илиҥҥи уһаайба дьиэтин нөҥүө ааһаллар эбит.
Бу икки “өлүк” сири “сабан”, бу үс уһаайба тутууларын ыраастаан баран, биир эрэ психотерапевтическай сеанс оҥордубут уонна куораттаатыбыт.
Ыһыах саҕана ийэтэ кэлэн, уолун туһунан үчүгэй хамсааһын буолан эрэр диэн кэпсээтэ. Уол ыраастаныы кэнниттэн сарсыҥҥы күнүгэр суунуу-тарааныы бөҕө буолбут. Таҥаһын-сабын сууммут. Үһүс күнүгэр хоһун сүгэнэн кыһыахтыы-кыһыахтыы сууйбут. Онтон күһүн балаҕан ыйыгар ийэтэ кэлэн, үөрэн-көтөн кэпсиир: “Уолум олох уларыйан хаалла. Саҥа таҥас-сап таҥнан-симэнэн нэһилиэкпит, улууспут, оннооҕор Дьокуускай ыһыахтарыгар сырытта. Сайын от бөҕөнү оттоото уонна соторутааҕыта “Нива” массыына атыыласпыппытын бэйэтэ ыыта сылдьар. Бэстээххэ диэри миигин аҕалан баран, дойдутугар төнүннэ”.
