Тохсунньу 16 күнүгэр 2026 сылга В.Г. Белинскэй аатынан бибилэтиэкэ кыраайы үөрэтэр салаатын саалатыгар 40 киһи тоҕуоруһа муһунна. Бүгүн манна "Айар Кут" бэйиэттэр уонна кэпсээнньиттэр сойуустарын иһинэн ыытыллар, "Талба Талаан" бырайыак чэрчитинэн, сүрдээх сэргэх тэрээһин – Татьяна Гаврильевна Колесова-Айсура айар киэһэтэ буолан ааста.
Татьяна Гаврильевна-Айсура хоһоону 55 сааһыттан саҕалаан суруйбута. "Хайдах эрэ эмискэччи биир күн иэйии кутулла түспүтэ. Наар айылҕа, саһарҕа, күн күлүмнүүрэ, сандаарара, көмүс, сырдык, саас... диэбит курдук тыллар өйбүн туймаардыбыттара.
Ол иннинэ үөрэнэ сылдьан хоһоон суруйар этим. Бассаап бөлөҕөр Галина-Уордьаннаах Кыыһа киллэрбитэ. Онтон ыла суолум арыллан испитэ. Айар кут абылаҥар ылларан, урут билбэт дьоммун кытта бииргэ алтыспытым.
"Айар Кут" сойууска киирбитим – хайдах эрэ дьолбор тиксибит кытылым дии саныыбын", – диэн Айсура үөрэ-көтө санаатын үллэстэр.
Айсура биэс чараас хомуурунньуктаах, биир ырыанньыктаах. Александр Дмитриев-Таммах кини ырыатын ноталаабыта.
Бастакы "Эйиэхэ" уонна "Алаһыайым алгыһынан" кинигэлэрэ "Офсет" типографияҕа бэчээттэнэн күн сирин көрбүттэрэ. "Жемчуга моей любви", "Санаам кырдалыгар", "Саха буолан сандаарыах" кинигэлэрэ "Долун" типографиятыгар бэчээттэммиттэрэ.
Ити курдук, айар абылаҥ ыксары тутан, Айсура хоһоонноро ырыа буолан көппүттэрэ. Намыына - Марианна Федотова Айсура үс хоһоонун матыыптаан ыллыы сылдьар.
Константин Мохначевскай Айсура "Билинии" диэн хоһоонун, бэйэтэ дьүрүлүн айан, олоҕун бүтэһик күнүгэр дылы ыллаабыта. Анна Тотонова "Өбүгэм ытарҕата" диэн Айсура хоһоонун матыыптаан ыллаабыта. Николай Протопопов Айсура хоһоонноругар эмиэ хас да ырыалаах. Айсура бэйэтэ икки киһиэхэ, Айталыына Куоҕа уонна Хоһуун Уолга, кинилэр хоһоонноругар матыып айбыта. Ол курдук, "Сулустан сулуска" уонна "Эргийэ тэлээрэ" диэн ырыалары иккиэннэрин Сунтаар ырыаһыта Гаврил Пахомов ыллаабыта. Татьяна тус бэйэтин хоһоонноругар уонча ырыалаах.
Айар куттаах дьоро киэһэни Айсура сиэн быраата Василий Татаринов-Хоту Уолан ырыаһыт, аранжировщик, киһи дууһатыгар киирэр гына олус сэргэхтик толорон, үөрүүлээх дьоро күнү өрө көтөҕүллүүлээхтик саҕалаата. Тэрээһини Татьяна дьүөгэтэ Олимпиада Серафимовна Спиридонова, эрдэттэн сценарий суруйан бэлэмнээн, олус сатабыллаахтык иилээн-саҕалаан ыытта. Зоя Лукинична Санникова-Үчүгэй, бииргэ үлэлээбит дьүөгэтэ Нина Гаврильевна Петрова истиҥ эҕэрдэ тылларын этэннэр, кэрэ өйдөбүнньүк бэлэхтэрин туттардылар.
Халыматтан төрүттээх ырыаһыт, мелодист Люция Бандерова-Айыллаана хомуһун дьүрүскэнэ, сахалыы сүүрүк курдук кутуллан, дьон-сэргэ сүрэҕин абылаата.
Айсура биир дойдулааҕа Мария Бережнова-Тупсууна-Байды толорбут кыталык үҥкүүтэ, муусука тэтимигэр сөп түбэһэр имигэс хамсаныылара, биэчэр биир кэрэ чаҕылхай түгэнинэн буолла. Киһи эрэ көрө олоруох курдук, кини имигэс быһыыта-таһаата киһини үрдүккэ, кэрэҕэ, сырдыкка эрэ кынаттыыр, киһиэхэ үөрэр-көтөр эрэ санааны саҕар.
"Айар кут" бэйиэттэр уонна кэпсээнньиттэр сойуустарын чилиэннэрэ, салайааччы Зоя Никандровна Тимофеева-Кэкэрдэ, кэлэннэр дьүөгэлэрин хоһооннорун үөрэ-көтө ааҕан дьон истиитигэр таһаардылар. Дьон-сэргэ биһирэбилин ылыан ыллылар. Зоя Никандровна-Кэкэрдэ "Талба Талаан" диэн бырайыагын бэлиэтин Айсураҕа туттарда уонна бэйэтэ ааптарыскай ырыатын ыллаан, кэлбит дьоҥҥо кэрэ бэлэҕи оҥордо.
Кинини кытта Прасковья Тумусова-Туску, Валентина Саввина-Оһуордаах, Валентина Яковлева-Чэлгийээнэ, Анна Хабарова-Айталыына Куо, Эльвира Семёнова-Сэргэ кыыһа Тускулаана буолан кэлэннэр, бу күнү өссө ордук киэргэттилэр. Бары истиҥ-иһирэх тылларын дьүөгэлэригэр анаан тиэрдэннэр, үтүөнү, үрдүгү баҕардылар. Тускулаана уонна Ефим Аркадьев, "Көҥүллээ дуу, тапталым" диэн ырыаны дуэтынан толорон, дьон кэрэхсэбилин ылыан ыллылар.
Эстрада ырыаһыта Марианна Федотова-Намыына Айсура тылларыгар үс ырыаны толорон, дьон-сэргэ биһирэбилин, махталын ылан үөрдэ-көттө. Ылбаҕай ырыатынан дьон-сэргэ кутун тутта, сүргэтин көтөхтө. Ону сэргэ, Намыына биир саҥа ырыатын дьон дьүүлүгэр таһааран, сүрэхтээн, биэчэр биир кэрэ умнуллубат чаҕылхай түгэнинэн буолла.
Норуот таптыыр мэлэдииһэ Константин Мохначевскай-Саһарҕа, Айсура тылларыгар дьүрүл айан ыллаабыт ырыатын, проекторынан экраҥҥа тыктаран көрдөрөн, үгүс киһи сүрэҕин долгуттулар. Кини сырдык аатын ахтан-санаан, бары да сүрэхтэрэ "мөҕүл" гынан ылла. Константин олоҕун аргыһа Степанида Иванова-Санаара, кэргэнин туһунан кылгас иһирэх ахтыыны оҥордо. Хоһооннорун ааҕан долгутан, дьон кутун тутта.
Дьиҥинэн, Айсура Дьокуускай куоракка атын наадаҕа кэлэн баран, барыта санаа хоту этэҥҥэ табыллан, былааннамматах тэрээһини аҕыйах күн иһигэр бэрт сатабыллаахтык тэрийэн, наһаа үчүгэйдик бэлиэтээн, дьон бөҕөнү үөрдэн, бэйэтэ да үөрэн астынан-дуоһуйан, дууһата өрө көтөҕүллэн, салҕыы айарга-тутарга саҥалыы күүс ылла. Биэчэри тэрийэргэ киниэхэ Зоя Никандровна Тимофеева-Кэкэрдэ, регионнааҕы "Айар Кут" поэттар уонна прозаиктар сойуустарын салайааччыта, "Талба талаан" бырайыак ааптара, ону сэргэ дьүөгэлэрэ Степанида Николаевна Иванова-Санаара, Олимпиада Серафимовна Спиридоновна күүс-көмө буолан, үтүмэн үөрүүнү, олоҕор биир кэрэ умнуллубат "көмүс түгэни" бэлэхтээтилэр.
Татьяна балта Анна Алексеевна Федорова, аймаҕа Мария Иннокентьевна Колесова, кыра да буоллар, сөбүгэр фуршеты тэрийэн, эдьиийдэригэр көх-нэм буолан өйөөтүлэр, үөртүлэр.
"Бу "Саха буолан сандаарыах" диэн тэрээһиммэр күүс-көмө буолан сүүрбүт-көппүт дьүөгэлэрбэр Степанида Николаевнаҕа-Санаараҕа,
Олимпиада Серафимовнаҕа,
бибилэтиэкэ үлэһиттэригэр,
Марина Ионовнаҕа уонна бары кэлбит, үөрүүбүн үллэстибит дьоммор - сэргэбэр ис сүрэхпиттэн барҕа махтал тылларбын аныыбын. Олоххутугар сырдыгы, чэбдиги, чөл туругу, сандаархай санааны, этэҥҥэ буолууну баҕарабын," - диэн Татьяна Гаврильевна - Айсура дьонугар махталын, баҕа санаатын баҕара, алҕыы хаалла.
Татьяна Колесова, Олимпиада Спиридонова матырыйаалларыгар олоҕуран ахтыыны суруйдум Наталья Сергеева-Аана Кыыһа, өрөспүүбүлүкэтээҕи "Иэйии" КСТ, регионнааҕы "Айар Кут" поэттар уонна прозаиктар сойуустарын, "Чурапчы" литэрэтииринэй түмсүүтүн чилиэнэ, СӨ Үөрэҕириитин туйгуна.
