Штаты сарбыйыыга ууратыллар дьон бырааба  

СӨ Үлэҕэ судаарыстыбаннай иниспиэксийэтэ штаты сарбыйыыга ууратыллар дьон быраабын уонна ылыахтаах төлөбүрдэрин туһунан быһарыы ыытта. Ол курдук, РФ Үлэ кодексын  81 ыстатыйатын 1 чааһын 2 пуунунан, үлэни биэрээччи, үлэһит ахсаана эбэтэр тэрилтэ штата сарбыллар түгэнигэр, үлэ дуогабарын көтүрэр бырааптаах. 

Онуоха тэрилтэ сорох социальнай араҥаҕа киирэр дьону штаты сарбыйыынан ууратар бырааба суох, оттон ууратар дьонун икки ый иннинэ сэрэтиэхтээх. Ол туһунан кылгатан таһаарабыт.

Тэрилтэ штаты сарбыйыыга кими ууратар бырааба суоҕуй?

Үлэ кодексын 261 уонна 264.1 ыстатыйаларынан, тэрилтэ маннык үлэһиттэри ууратар бырааба суох:    

- оҕолоноору сылдьар дьахталлары;

- 3 диэри саастаах оҕолоох дьахталлары;

-18 сааһын туола илик инбэлиит эбэтэр 16 диэри саастаах оҕолоох аҥаардас дьахталлары;

- итинник оҕолору ийэтэ суох иитэ сылдьар атын дьону;

- 18 сааһын туола илик инбэлиит эбэтэр 3 диэри саастаах оҕону соҕотоҕун иитэр төрөппүтү (атын сокуоннай бэрэстиэбиитэли), 14 диэри саастаах үстэн элбэх оҕолоох дьиэ кэргэни иитэр соҕотох үлэһити;

- бойобуой дьайыы бэтэрээнин огдооботун, кэргэнэ өлбүтүн кэннэ биир сыл иһигэр хаттаан кэргэннэммэтэх түгэнигэр.

Ити категориялары таһынан, штаты сарбыйыынан ууратыыга үлэҕэ хаалар быраабы иккиттэн элбэх иитимньилээх, дьиэ кэргэҥҥэ соҕотох хамнастаах, үлэлии сылдьан эчэйии эбэтэр ыарыы ылбыт үлэһиттэр, Аҕа дойду көмүскэлин бэтэрээннэрэ, 18 сааһын туола илик оҕолоох мобилизацияҕа ыҥырыллан барбыт байыаннай сулууспалаахтар уонна кэлэктиип дуогабарыгар ыйыллыбыт атын араҥалар туһаныахтарын сөп.  

Туох төлөбүр бэриллиэхтээҕий?

Штаты сарбыйыынан үлэттэн уурайыы бирикээһинэн бигэргэниэхтээх. Манна ууратыы төрүөтэ – ыстатыйата, бирикээһэ, Кодекс ирдэбилин барытын тутуһан, кылгатыыта суох, толору суруллуохтаах.

Итиннэ олоҕуран төлөнүөхтээх:

- бүтэһиктээх оросчуот;

- туһаныллыбатах уоппуска күннэригэр компенсация;

- ууратыы босуобуйата (биир ыйдааҕы орто хамнас)

- олохтоох нуормалаах акталарынан олохтоммут атын төлөбүрдэр.