Чурапчы улууһун Одьулуун нэһилиэгэр аан бастакытын култуура үлэһиттэригэр аналлаах “Бастыҥ уус уран салайааччы” диэн күрэх ыытыллан ааста. Бу күрэххэ уон бастыҥ дьон-сэргэ сынньалаҥын тэрийээччитэ кэлэн кыттыыны ылан, бэйэлэрин үлэлэрин билиһиннэрдилэр, талааннарын көрдөрдүлэр. Култуура эйгэтигэр бастакытын ыытыллыбыт интэриэһинэй күрэххэ, Амма улууһуттан икки уус уран салайааччы баран холонон, аммаларын ааттатан кэллилэр, күрэх саамай үрдүкү үрдэллэрин ыллылар диэн "Амма олоҕо" суруйар.
Күрэҕи Т.Г. . Тоскин аатынан Одьулууннааҕы “Сайдыс” култуура киинэ тэрийэн ыытта. Бу киин улууска биир бастыҥ үлэлээх, бэйэтин сонун бырайыактарынан сөхтөрөр кэлэктиип. Уус уран салайааччыта Вера Яковлева өрөспүүбүлүкэҕэ бастыҥ үлэлээх култуура үлэһитин аатын былырыын ылбыт эбит. Аны кулууптара аатын сүгэр Бочуот Знага уордьан кавалера, “Карл Маркс” аатынан колхуос бэрэссэдээтэлэ Тимофей Гаврильевич Тоскин төрөөбүтэ 100 сыла, култуура киинэ тэриллибитэ 90 сыла. Онон дьэ бу бэлиэ чахчылары түмэ тутан, ыра санаа гына илдьэ сылдьыбыт бырайыактарын олоххо киллэрэн, өрөспүүбүлүкэ култууратын уус уран салайааччыларын күрэҕин бэркэ тэрийэн ыытта. Онон култуура үлэһиттэрэ бу сырыыга сценаҕа бэйэлэрэ «бустулар-хаттылар», долгуйа күрэхтэстилэр. Дьэ бу күрэххэ Соморсуннааҕы Баһылай Харысхал аатынан култуура киинин уус уран салайааччыта Туйара Белолюбская “Көрөөччү биһирэбилэ” диэн үрдүк анал ааты ылла.
Онтон Болугур нэһилиэгин М.А. Ноговицын аатынан култуура киинин уус уран салайааччыта Евдокия Платонова бастыҥтан бастыҥ буолан Гран при үрдүк аатын ылан, убаһа хаһаайката буолла.
“Күөн күрэспит биэс түһүмэҕинэн ааста. Ол курдук бастаан идэбит туһунан кэпсээтибит, иккис түһүмэххэолоххо киирбит бырайыактарбытын сырдаттыбыт, ;үһүс түһүмэххэ үлэлэтэ олорор түмсүүлэрбитин, куруһуоктарбытын билиһиннэрдибит, көрдөрдүбүт, төрдүс түһүмэх билиэттэри талан үлэбитигэр сыһыаннаах боппуруостарга эппиэттээтибит уонна бэһис түһүмэх сценическэй уобарас оҥостон тахсан хаамтыбыт. Тэрийээччилэр олус үчүгэйдик бэлэмнэммиттэр, үрдүк таһымҥа ыыттылар. Бэйэм биир идэлээхтэрбин көрсөн, кинилэр үлэлэрин кытта билсэн астынным. Кыайыы көтөллөнөн, Аммабын, Болугурбун ааттаппыппыттан долгуйдум. Салгыы өссө күүскэ үлэлииргэ, дьоммут-сэргэбит сынньалаҥын тэрийиигэ өссө күүс-уох ылан кэллибит. Онон чурапчыларга, одьулууннарга махтал. Ону кытта биллэн туран миигин баран өйөөбүт кэлэктииппэр, чугас дьоммор махталым муҥура суох”, — диэн күрэх кыайыылааҕа Евдокия Платонова санаатын үллэһиннэ.
Дьүүллүүр сүбэҕэ Чурапчы улууһун култуураҕа салалтатын салаатын салайааччыта Мария Васильева, Тимофей Гаврильевич Тоскин төрөппүт кыыһа, А.В. Посельская аатынан Дириҥнээҕи оҕо искусство оскуолатын фортепианоҕа преподавателэ, СӨ култууратын туйгуна Антонина Собакина, СӨ Норуот айымньытын дьиэтин кулууптары кытары үлэлэһиигэ исписэлииһэ, СӨ култууратын туйгуна Сардана Егорова, И.И. Кандинскай аатынан Чурапчытааҕы «Айыллаан» сынньалаҥ киинин уус-уран салайааччыта, СӨ култууратын туйгуна Семён Ноговицын олорон кыттааччылары кыраҕытык сыаналаатылар.
“Күрэхпит хас биирдии кыттааччыта — ураты. Хас биирдиилэрин көрүөххэ кэрэ, истиэххэ астык. Уус-уран салайааччылар анал күөн күрэстэрэ бастакытын тэриллэн биир идэлээхтэри муспута олус үчүгэй. Култуура үлэһиттэрэ билсэн-көрсөн, кэпсэтэн-ипсэтэн, уопут атастаһан элбэҕи ылбыттара мэлдьэҕэ суох. Анал күөн күрэс учууталларга, иитээччилэргэ, медиктэргэ, тыа хаһаайыстыбатыгар эйгэтин үлэһиттэригэр баар. Онон аны мантан ыла култуура байыастара уус-уран салайааччыларга тус күөн күрэс баар буолуохтун диэн баҕа санаабытын этэбит”, — диэн этэр Чурапчы улууһун култуураҕа салалтатын салаатын салайааччыта Мария Васильева.
Аан бастакытын ыытыллыбыт уус уран салайааччылар күөн күрэстэрин муҥутуур кыайыылааҕа буолбут Евдокия Платонова төрөөбүт Болугуругар култуура эйгэтигэр айбыта-туппута быйыл 22-с сылыгар барда. Ол курдук Евдокия Васильевна 2003 сыллаахха Дьокуускайга култуура колледжын бүтэрээт, Болугур нэһилиэгэр кулуупка алын сүһүөх методиһынан үлэтин саҕалаабыта. Онтон ыла харыс да сири халбарыйбакка талан ылбыт идэтигэр бэриниилээхтик үлэлии сылдьар. Талааннаах тэрийээччини таба көрөн, 2017 сыллаахха уус уран салайааччынан анаабыттара. Манна Евдокия Васильевна бэриллибит итэҕэли түһэн биэрбэккэ, күн бүгүнүгэр диэри улуус, нэһилиэк таһымнаах тэрээһиннэрин тэрийсэн, салайан кэллэ. Олохтоохтору ырыа, үҥкүү кэрэ эйгэтигэр уһуйан айымньылаахтык үлэлии-хамсыы сылдьар. 2013 сыллаахха Арктикатааҕы култуура уонна искусство институтугар үөрэҕин үрдэтиммитэ. Сыралаах үлэтэ сыаналанан 2019 сыллаахха СӨ култууратын туйгуна буолбута. Евдокия Васильевна аҥардас култуураҕа эрэ үлэтинэн муҥурдаммат. Олоххо көхтөөх киһи буолан нэһилиэгэр дьокутаатынан талыллыбыта, хаһыаппыт уопсастыбаннай кэрэспэдьиэнэ буолан, нэһилиэгин олоҕун сырдатар. Бастыҥ үлэһит тапталлаах кэргэнинээн ыал буолан олорбуттара 25-с сылыгар үктэннэ, үс оҕо амарах төрөппүттэрэ буолаллар. Ол курдук улахан кыыс ХИФУ-гар стоматолог идэтигэр, орто кыыс ХИФУ юридическай факультет үөрэнэллэр, кыра кыыстара, муруннарын бүөтэ Е.Е. Пахомов аатынан Болугур орто оскуолатын биир бастыҥ үөрэнээччитэ. Платоновтар дьиэ кэргэнинэн бары көхтөөх дьон буолан, ийэлэрин өйөөн араас сылларга күрэхтэргэ олус ситиһиилээхтик кытталлар.
Евдокия Васильевнаны өссө төгүл өрөспүүбүлүкэҕэ бастакытын ыытыллыбыт уус уран салайааччылар күрэхтэригэр муҥутуур кыайыылаах буолбуккунан истиҥник эҕэрдэлиибит уонна бу курдук өссө үрдүк үрдэллэргэ дабайа тураргар баҕарабыт.
Сонун төрдө уонна хаартыска: “Амма олоҕо” хаһыат
