Таатта улууһугар норуот итэҕэлин ылан бэһис ыҥырыыга уопсайа 18 дьокутаат улуус инники сайдыытыгар сүбэлэрин холбоон үлэлии-хамныы сылдьаллар. Бу күннэргэ дьокутааттар ыытар үлэлэрин билсэ, саҥа сокуоҥҥа уларыйыылары кэпсэтэ, ыаллыы сытар Чурапчы улууһун кытта кыраныысса быһаарыллыытын чопчулаһа Улуус Мунньаҕын бэрэссэдээтэлэ Петр Петрович МАКСИМОВЫ кытары “Таатта” хаһыат суруналыыһа кэпсэттэ.
— Петр Петрович, Улуус Мунньаҕын сүрүн үлэтин-хамнаһын билиһиннэриэҥ дуо?
— 2023 сыллааҕы быыбарга талыллан, норуот итэҕэлин ылан, күн бүгүн уон ахсыа буолан үлэлии сылдьабыт. Биир депутат олорор сирин уларытан, баҕа өттүнэн тохтообута. Онон кини оннугар саҥа киһи кэлэр сылга, Госдумаҕа ыытыаллыахтаах быыбары кытта тэҥҥэ талыллыаҕа. Билигин маннык састаабынан үлэлии сылдьабыт.
1. Андросов Семен Николаевич (4 мандаттаах 1№-дээх уокурук)
2. Аржаков Алексей Валентинович (4 мандаттаах 2№-дээх уокурук)
3. Дягилев Иннокентий Иннокентьевич (4 мандаттаах 3№-дээх уокурук)
4. Михайлов Сергей Степанович (4 мандаттаах 4№-дээх уокурук)
5. Бурмистров Иван Ильич (Игидэйдээҕи 2№ уокурук)
6. Чупров Петр Романович (Дьүлэйдээҕи 3№ уокурук)
7. Аржаков Михаил Геннадиевич (Тыараһа-Чөркөөх-Даайа Аммата 5№ уокуруга)
8. Сабарайкин Ньургун Михайлович (Тыараһа-Чөркөөх-Даайа Аммата 5№ уокуруга)
9. Дорофеев Сергей Романович (Тыараһа-Чөркөөх-Даайа Аммата 5№ уокуруга)
10. Кривошапкин Владимир Владимирович (Амматааҕы 6№ уокурук)
11. Попов Василий Николаевич (Амматааҕы 6№ уокурук)
12. Рахлеев Алексей Дмитриевич (Амматааҕы 6№ уокурук)
13. Ковлекова Лена Дмитриевна (Тааттыныскай 7№ уокурук)
14. Другин Виктор Иннокентьевич (Тааттыныскай 8№ уокурук)
15. Слепцов Сергей Никтополионович (Тааттыныскай 9№ уокурук)
16. Кычкин Гаврил Сергеевич (Тааттыныскай 10№ уокурук)
17. Ермолаева Екатерина Сергеевна (Тааттыныскай 11№ уокурук)
18. Максимов Петр Петрович (Тааттыныскай 12№ уокурук)
— Соторутааҕыта Ил Түмэн спикерэ Алексей Ильич Еремеев илин эҥэр улуустарыгар сылдьан, салалтаны, нэһилиэнньэни кытта көрсөн, “Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр олохтоох бэйэни салайыныы туһунан” сокуоҥҥа уларыйыылар тустарынан быһаарыы оҥордо, дьон санаатын иһиттэ. Бу сокуон чэрчитинэн улуус депутаттара туох үлэни ыытаҕытый?
— Бу 33№-дээх сокуоҥҥа уларытыылары киллэриигэ үлэ 2021 сыллаахтан саҕаламмыта. Анал байыаннай дьайыы саҕаланан, үлэ тохтоон туран баран, бу сыл кулун тутар ыйыгар хаттаан көрүлүннэ. Ахсынньыга сокуон ылыллан, 2026 сылга олоххо киириэхтээх. Бу киирдэҕинэ устаапка эмиэ уларытыылар киирэн, муниципальнай тэриллии таһымыгар элбэх докумуон оҥоһуллуутун, саҥардыллыытын үлэтэ күүтэр. Онон сибээстээн улус депутаттарын уочараттаах, уочарата суох мунньахтара элбиэҕэ.
— Быйыл өр кэмнээх үлэ түмүгүнэн Таатта Чурапчы кыраныыссалара чопчуланнылар. Ол туһунан сиһилии сырдатыаҥ дуо?
— 2006 сыллаахха сир дьыалатын оҥорооччулар үлэлии кэлэ сылдьан, анал программаҕа киллэриилэригэр кэһиллии баран, 1968 сыллаахха оҥоһуллубут кыраныысса координатата уларыйан хаалбыт. Ол түмүгэр Таатта сирэ Чурапчыга, Чурапчы сирэ Тааттаҕа суруллубут. Ыаллыы сытар Чурапчы улууһун 3 нэһилиэгин уонна биһигиттэн 4 нэһилиэгин сирдэрэ итиннэ хабыллаллар. Кыраныыссаны чопчулааһыҥҥа 2014 сылтан саҕалаан үлэ ыытыллан, нэһилиэктэринэн уопсай мунньахтар тэриллэн, 2022 сыллаахха Чурапчы улууһун кытта сөбүлэһии түһэрсиллибитэ. Докумуон үлэтэ барыта ситэн-хотон, ааспыт ыйга Ил Түмэн уочараттаах XIV пленарнай мунньаҕар 22-с боппуруоһунан Таатта уонна Чурапчы улуустарын кыраныыссаларын чопчулуур уларыйыыларын киирэн көмүскээбитим, эбии ыйытыыларга хоруйдаабытым. Ол түмүгэр 61 депутат баарыттан, 100 бырыһыан бары “сөбүлэһэбит” диэн куоластаан, кыраныыссабыт чопчуланна. Дьэ, аны улуус иһинээҕи сири докумуоннааһын үлэлэрэ барыахтара.
— Кэлэр сылларга улууспутугар туох улахан тэрээһиннэр күүтүллэллэрий?
— Сылын ахсын ахсынньыга улууспут төрүттэммит күнүн бэлиэтиибит. Быйыл бу күнү көрсө, Тааттаны Таатта дэппит, бары ытыктыыр салайааччыбыт Георгий Михайлович Артемьевка аналлаах кинигэбит күн сирин көрүөхтээх. Улууспут социальнай-экономическай сайдыытыгар сүҥкэн кылааттаах салайааччы аатын үйэтитиигэ былааннаах үлэ барар. Ол курдук, кини аатын үйэтитэн тэрилтэҕэ иҥэрии боппуруоһа эмиэ көрүллэр. Уопсайынан Таатта улуу дьонунан баай. Онон аат иҥэриитигэр инникитин анал балаһыанньа оҥоһуллан, үлэ-хамнас ол балаһыанньаҕа олоҕуран барыахтаах.
Тэрээһиннэр өттүн сырдатар эбит буоллахха, 2027 сылга А.Е.Кулаковскай – Өксөкүлээх Өлөксөй 150, 2028 сылга П.А.Ойуунускай 135 үбүлүөйдээх сыллара бэлиэтэниэхтэрэ. 2030 сылга былаан быһыытынан Олоҥхо ыһыаҕа Тааттаҕа ыытыллыахтаах. Онон кэлэр сылларга улуу дьоммут аатын үйэтитиигэ, төрөөбүт тылбытын, култуурабын сайыннарыыга улахан болҕомто ууруллуоҕа.
— Петр Петрович, хоруйдарыҥ иһин махтал. Түбүктээх үлэҕит үтүө түмүктээх буоллун.
Галина ПОЛУСКИНА
Василий Кононов хаартыскалара туһанылыннылар.
