Төҥүлү Тумулугар турар саҥа “Нал” кафе сэтинньи 17 күнүгэр үлэтин саҕалаан, аанын тэлэччи арыйда диэн "Эркээйи" суруйар.
Мэҥэ Хаҥалас улууһун, Төҥүлү нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо Иван Борисов урбаан эйгэтигэр 2001 сылтан олохтоохтук ылсан үлэлиир. Төҥүлү бөһүөлэгэ сылтан сыл мастан, тимиртэн сиэдэрэй оҥоһуктарынан тупсар-киэркэйэр. Айанньыттарга “Халыма” федеральнай тыраассаны кыйа турар “Уют” уонна “Нал” кафелардаах, бөһүөлэккэ “Сатал” ырыынак ситимэ, о.д.а. элбэх тутуулар дьон-сэргэ уйгулаах олоҕун хааччыйаллар.
Иван Иванович ааспыт сыл күһүнүгэр бэйэбит тимирбитин уһааран, эллээн, айымньылаахтык үлэлиир тимир маастардарын, дьоҕурдаах ыччаттары түмэ тардан, Саха сиригэр суох кэрэ көстүүлээх былаһаакканы дьон-сэргэ көрүүтүгэр таһаарбыта. Бу сүдү дьыала буолбутун көрбүт, анаан сылдьыбыт дьон бары үрдүктүк сыаналаабыттара.
Быйыл ыытыллыбыт Бүтүн Арассыыйатааҕы “Бастыҥ муниципальнай практика-2025” куонкурус түмүгүнэн Петр Эверстов баһылыктаах Төҥүлү нэһилиэгэ урбаанньыт Иван Борисов “Дэгэт аартыга” искибиэрин бырайыагынан “Куорат тутуутун бэлиитикэтэ, нэһилиэнньэ олоҕун тупсарыы уонна дьиэ-уот хаһаайыстыбатын сайдыыта” анал аакка 3-с миэстэни ылан 7 мөлүйүөн солкуобайдаах граны ылары ситиспитэ. Маннык үрдүк ситиһии өрөспүүбүлүкэҕэ бастакынан биһиги улууска кэлбитинэн киэн туттабыт.
Мэҥэ Хаҥалас улууһун киэҥник ааттаппыт, Тумул бөһүөлэгэр турар, айаҥҥа сылдьар суоппардар, ааһан иһэр айанньыттар тохтоон аһаан, сынньанан ааһар “Нал” кафе ааспыт сыл ахсынньы ыйга түмэлиниин уокка былдьаммыта. Бу Иван Борисов элбэх сыл сыратын-сылбатын ууран муспут баайа-дуола, скульптордар оҥорбут бэртээхэй үлэлэрэ биир күн иһигэр күл-көмөр буолбута, элбэх киһи үлэтэ суох хаалар куттала тирээн кэлбитэ. Киһи үөйбэтэх иэдээнэ буолбутугар улууспут олохтоохторо ким харчынан, ким туох кыахтааҕынан, улахан тиэхиньикэлээх уолаттар ыраахтан-чугастан кэлэн баһаар буолбут сирин ыраастаан, урбаанньыкка сүҥкэн көмөнү оҥорбуттара.
Тохсунньу 25 күнүгэр Майаҕа Д.Ф. Ходулов аатынан култуура киинигэр улуус салалтатын, култуура киинин үлэһиттэрин көҕүлээһиннэринэн “Норуот күүһэ – көмүөл күүһэ” аахсыйа-кэнсиэр ыытыллан, амарах санаалаах дьону-сэргэни түмпүтэ. Бу курдук, аһымал аахсыйанан түөрт улахан кэнсиэрдэр, Майа кэнниттэн Төҥүлүгэ, Чурапчыга, Дьокуускайга буолбуттара. Аахсыйа кыттыылаахтара элбэх үлэ миэстэтин таһаарар социальнай бырайыактары үлэлэтэр, нолуогу киллэрэр, сайдыыны кэрэһэлиир тутуулардаах урбаанньыт Иван Борисовка хоромньутун чөлүгэр түһэрэргэ көмөлөһөргө бэлэмнэрин тиэрдибиттэрэ. Онон урбаанньыкка тутууну саҥардан оҥорор сыал-сорук туруоруллубута.
Иван Иванович саҥа тутуу хайдах буолуохтааҕар баҕа санаатын этэн, Дьокуускайга бырайыагын оҥорторон, сааскыттан матырыйаала таһыллан, ыам ыйыттан тутуу саҕаламмыта. Манна чааһынай дьон биригээдэлэрэ бэйэлэрин дьиэ кэргэннэрин көмөлөһүннэрэн үлэлээбиттэрэ. Кинилэр каркааһын туруорбуттара, муостатын намнар, ититэр систиэмэтин олохтоох уолаттар оҥорбуттара. Толору хааччыллыылаах дьиэ иһигэр мусуой сөргүтүллэн, маҕаһыын, куухуна, кафе үлэлииллэр.
Кафеҕа биир симиэнэҕэ уон киһи үлэлиир: итии аһылык, салаат, бурдук аһы астыыр асчыттар, асчыт көмөлөһөөччүтэ, иһит, муоста сууйааччылар, залы көрөөччү, кассир, оробуочай үс симиэнэнэн үлэлииллэр. Ону таһынан, электрик, сантехник, суоппардар бааллар.
Бу Илин Эҥэртэн, хоту улуустартан кэлээччи-барааччы барыта тохтоон ааһар сирэ-дойдута буолар.
Урбаанньыт Иван Борисов: “Эмискэ буолбут бу ыарахан кэммэр элбэх киһи күүс-көмө, өйөбүл буолбуттара. Кинилэргэ барыларыгар махталым муҥура суох. “Налга” 30 киһи үлэлиир этэ. Мантан үгүстэрэ хастыы да оҕолоох ийэлэр. Дьонум-сэргэм өйөбүллэринэн үлэһиттэрим үлэтэ суох хаалбатахтара. Онон маннык өйөбүллээх буолан бараммын хайдах салгыы оҥоруом, тутуом суоҕай диэн, биир да күн тохтоон хаалбакка ылсан, үчүгэй туруктаах саҥа тутуу дьэндэйдэ. Улахан махталбын улууһум баһылыгар Дмитрий Тихоновка, дьокутааппар Захар Никитиҥҥэ, нэһилиэгим баһылыгар Петр Эверстовка тиэрдэбин ”, — диэтэ.
Үгүс үтүө дьыалатынан өрөспүүбүлүкэҕэ биллэр урбаанньыт Иван Борисов дьон туһугар үлэтэ салгыы сайда-чэчирии турдун.
Сонун төрдө уонна хаартыскалар: Эркээйи, Марелла Баишева.
