Хаҥалас улууһун дьаһалтатыгар Хаҥаласка олорор хотугу аҕыйах ахсааннаах норуоттар Ассоциацияларын «Төрүт үгэс уонна инники көлүөнэ: аҕыйах ахсааннаах норуоттар сайдар суоллара» диэн ааттаах төгүрүк остуола ыытылынна. Мунньаҕы баһылык Сергей Гребнев, дьаһалта социальнай бэлиитикэҕэ отделын начаалынньыга Наталья Григорьева иилээн ыыттылар.
Бу төгүрүк остуолга видеосибээһинэн СӨ Арктика сайдыытыгар уонна Саха сирин хотугу норуоттарын дьыалаларыгар миниистир солбуйааччыта Михаил Погодаев кытынна. Кини өрөспүүбүлүкэбит салалтата, чуолаан, Арктика эрэгийиэннэрин, хотугу төрүт омуктар сайдыыларыгар туох үлэни-хамнаһы ыытарын, билигин үлэлиир өйөбүл миэрэлэрин, инники былааны билиһиннэрдэ.
Хотугу аҕыйах ахсааннаах норуоттар Ассоциацияларын вице-президенэ Вячеслав Шадрин бу общественнай тэрилтэ үлэтин уопутун туһунан кэпсээтэ. Санатан эттэххэ, Ассоциация өрөспүүбүлүкэбитигэр үлэлээбитэ отуттан тахса сыл буолла. Бу кэмнэр усталарыгар төрөөбүт тыл харыстабылыгар, төрүт үгэһи, култуураны үөрэтиигэ, чөл хаалларыыга баай уопуттарын салайааччы үллэһиннэ. Вячеслав Иванович «Өлүөнэ Туруук хайалара” Национальнай паарка буолар кэмигэр сир-уот боппуруоһугар общиналары кытта, улуус слалтатын кытта үгүс үлэ барбытын, билигин ол кыһалҕа быһаарыллан общиналар нус-хас дьаһанан олороллорун аҕынна.
Екатерина Кривошапкина, «СӨ эбээннэрин сойууһа» общественнай түмсүү бэрэссэдээтэлэ эмиэ бэйэлэринүлэлэрин туһунан кэпсээтэ. Кини хоту улуустарга баар, холобур буолар эбээннэр түмсүүлэрин туһунан кэпсээтэ. Бу түмсүүлэр араас граннарга, куонкурустарга кыттан ситиһиилэнэллэрин эттэ, инникитин биһиги Ассоциациябыт эмиэ кэскиллээх былааннаах үлэни тэрийэн үп-харчы өттүнэн көмө ыларыгар сүбэлээтэ.
Виктория Шумилова, СӨ Хотугу аҕыйах ахсааннаах норуоттар бырааптарыгар боломуочуйалааҕын старшай референэ Хотугу, Сибиир уонна Уһук Илин аҕыйах ахсааннаах норуоттарын тылларын, литератураларын үөрэтэр преподавателлар Ассоциацияларын үлэтин туһунан төгүрүк остуол кыттыылаахтарыгар сырдатта.
Хаҥаластааҕы үөрэх управлениетын начаалынньыга Юрий Шадрин улууспут үөрэх тэрилтэлэригэр төрүт олохтоох аҕыйах ахсааннаах норуоттар култуураларын, үгэстэрин ытыктыыр тыыҥҥа үүнэр көлүөнэни иитиигэ туһуламмыт үөрэх бырайыактарын билиһиннэрдэ. Кини иһитиннэрбитинэн, улууспут оскуолаларыгар, уһуйааннарга хотугу аҕыйах ахсааннаах омуктар ахсааннарыгар киирсэр129 оҕо үөрэнэр эбит.
— Күн бүгүн биһиги улууспут сиригэр-уотугар хотугу аҕыйах ахсааннаах норуоттар – эбэҥкилэр, эбээннэр, долганнар, чукчалар уонна юкагирдар бэрэстэбиитэллэрэ, барыта 364 киһи олорор, ону сэргэ 9 община баар. Нэһилиэктэринэн ыллахха, Өктөмҥө 67 (эбээн, эбэҥки, юкагир), 1-кы Малдьаҕарга 47 (эбэҥки), 4-с Малдьаҕарга 46 (эбэҥки), Нөмүгүгэ 29 (эбэҥки, долган, нанаец), 2-с Малдьаҕарга 28 (эбээн, эбэҥки) уонна атын да нэһилиэктэргэ уончалыы киһи олороллор. Ааспыт сылтан кинилэр түмсэргэ быһаарынан, нэһилиэктэри кытта үлэ ыытаммыт, быйыл хотугу аҕыйах ахсааннаах норуоттар улуустааҕы Ассоциациялара баар буолла, бэрэссэдээтэлинэн Октябрина Шипицына талыллан үлэлиир. Үөһэ этэн аһарбыт дааннайдары билигин да чопчулуубут, онон үлэ салҕанар. Бүгүҥҥү тэрээһин сыала-соруга төрүт олохтоох норуоттар иннилэригэр тирээн турар кыһалҕалары дьүүллэһии эрэ буолбакка, инникитин өйөбүл уонна сайдыы бырагырааматын оҥорууга чопчу, дьайыылаах этиилэри, сүбэлэри үллэстии буолла, — диэн улуус дьаһалтатын социальнай бэлиитикэҕэ отделын начаалынньыга Наталья Григорьева бэлиэтээн эттэ.
Төгүрүк остуол түмүгүнэн Хаҥаласка олорор хотугу аҕыйах ахсааннаах норуоттар Ассоциацияларын кыттыылаахтара кэккэ боппуруостары туруордулар, ол иһигэр — хотугу аҕыйах ахсааннаах норуоттар ахсааннарыгар киирсэр оҕолору үөрэх тэрилтэлэригэр босхо аһатыы; чэпчэтиилээх эминэн-томунан хааччыллыы уонна киин улуустарга олорор хотугу аҕыйах ахсааннаах норуоттар бэрэстэбиитэллэригэр саа, быһах курдук туттар тэрилгэ көҥүлү ылыы бэрээдэгин чопчулааһын; Бакалдын бырааһынньыгы улуус сиригэр-уотугар тэрийии туһунан.
Сонун төрдө уонна хаартыска: Ольга Гермогенова, "Хаҥалас" ("Хангалас") .
