Киир

Киир

Алтан нэһилиэгэр доруобуйаларынан хааччахтаах дьон декадатын чэрчитинэн бэрт сэргэх, ураты тэрээһин буолан ааста.  Ыаллыы сытар нэһилиэктэрбит доруобуйаларынан хааччахтаах дьонун ыҥыран  «Кыһыҥҥы бэчэриинкэ» диэн ааттаах көрсүһүү буолла. Эмис нэһилиэгиттэн 9 киһилээх дэлэгээссийэ мааны ыалдьыт буолан кэлэннэр сэргэхситэн да сэргэхсийэн да бардылар.

Тэрээһини олохтоох дьаһалта, култуура киинэ уонна нэһилиэкпит доруобуйаларынан хааччахтаах дьонун «Чэбдик» түмсүүлэрэ кыттыгас оҥордулар. «Чэбдик» түмсүү салайааччытынан ааспыт ыйтан барыга бары көхтөөх, элбэх оҕолоох ийэ Ирина Ильина ананан бэрт айымньылаахтык үлэтин саҕалаата. Ирина Андреевна бу түмсүү таһынан бэйэтэ олорор «Чараҥ» түөлбэтин салайааччытынан буолар. Тэрээһин үөрүүлээх чааһыгар олохтоох дьаһалтаттан улуустааҕы доруобуйаларынан хааччахтаах дьон спортивнай бэстибээллэригэр ситиһиилээхтик кыттыбыт икки нэһилиэк спортсменнарыгар махтал суруктары туттардылар. Ыалдьыттар ааттарыттан бэйэтин эҕэрдэ тылын Эмис нэһилиэгин социальнай үлэһитэ Нина Ноговицына эттэ, баҕа санаатын тириэртэ. Любовь Пестрякова салайааччылаах Е.С.Никитина аатынан Алтан орто оскуолатын үрдүкү кылааһын оҕолорун «Моккуой Саха КВН» хамаандата эҕэрдэ нүөмэрдэрин мустубут дьоҥҥо бэлэх уунна.

Салгыы биир-биир эҕэрдэ тыллар этиллэн, ырыалар ылланан истилэр. «Чэбдик» түмсүү тэриллиэҕиттэн бастакы бэрэссэдээтэлинэн үлэлээбит  Степанида Ефремова бэрт истиҥ тыллардаах эҕэрдэтин, уруккулуу үс нэһилиэк инбэлииттэрэ сыллата көрсөр кустовой тэрээһиннэрин сөргүтэргэ, тиһигин быспакка ыытарга баҕа санаатын эттэ, ыалдьыттарга бэлэҕин уунна. Тэрээһин чэрчитинэн араас күрэхтэр, остуол оонньуулара, ырыалара, викторина, үҥкүү-битии буолла.

Ол курдук, эрдэ бэриллибит сорудаҕынан икки нэһилиэк «Үүнэр сыл бэлиэтэ» ураты бүлүүдэ оҥорон аҕалан дьүүллүүр сүбэҕэ кэпсээтилэр, сыаналаттылар. Дьүүллүүр сүбэҕэ Алтантан баһылык солбуйааччыта Татьяна Атласова уонна икки нэһилиэк социальнай үлэһиттэрэ Айталина Сутакова, Нина Ноговицына олордулар. Эмис нэһилиэгиттэн Татьяна Васильева мастикаттан оҥорбут сылгылардаах киһитэ уопсай быһаарыынан бастакы миэстэни ылары ситистэ. Иккискэ Алтантан Мария Лыткина оҕуруот аһыттан сылгы төбөтө моһуоннаах салаата таҕыста.

Кыттыбыт дьоҥҥо кырааматалар, бэлэхтэр туттарылыннылар. Нэһилиэкпит бибилэтиэкэрэ Валентина Неустроева бэртээхэй викторина ыытан мустубут дьону сэргэхситтэ. Боппуруостарга сөптөөх хоруйу биэрбит дьон бары бириискэ тигистилэр. Саамай түргэнник уонна элбэх эппиэти сөпкө этэн Эмистэн ыалдьыппыт Татьяна Васильева муҥутуур кыайыылааҕынан таҕыста. Салгыы «Миигин таҥыннар» авангард күрэҕэ ыытылынна, үс хамаандаҕа арахсан хаһыаттан кыптыый уонна сыстар лиэнтэ көмөтүнэн көстүүм оҥорон холоннулар.

Ырыа холбоноотун кытары хамаандалар суугунаспытынан муодаларын айарга түһүннүлэр. Ырыабыт бүтүүтэ оонньуу тохтоон, ким тугу оҥорбутунан дьүүллүүр сүбэҕэ сыаналаттылар. Эр киһи көстүүмүттэн саҕалаан сахалыы бухатыыр таҥаһыгар тиийэ оҥорбуттар. Бастакы миэстэни дуулаҕа бухатыыр таҥастаах Георгий Попов ылан кыраамата, бириис тутта. Иккискэ Владимир Данилов, үһүскэ Дмитрий Григорьев таҕыстылар. Өссө биир интэриэһинэй, долгутуулаах күрэҕинэн «Лучший РЕТРО-стиль» буолла. Манна дьэ кыттааччыларбыт 70-с сыллардааҕы муодаттан саҕалаан араас таҥаһы таҥнан иккилии буолан тахсаннар муусука долгунугар уйдаран көрөөччүлэргэ хааман көрдөрдүлэр. Уопсайа 13 киһи кыттыыны ылла. Муҥутуур кыайыылаахтарынан 90-с сыллар муодаларынан таҥнан Алтантан Светлана уонна Николай Татаркиннар ааттаннылар. Былааччыйатыттан саҕалаан тас таҥаска – драп соҥҥо, кырымахтаах хара саһыл кубааҥка бэргэһэҕэ, эриэн мохеровай саарпыкка тиийэ толору таҥнаннар чахчы 90-с сыллары санаттылар. Кыайыылаахтар бириистэрин «Чэбдик» түмсүү чилиэнэ Мария Неустроева спонсордаата, бэйэ оҥоһук сахалыы киэргэли бэлэх уунна. Маны таһынан кыттааччыларга барыларыгар сэмэй бэлэхтэр туттарылыннылар.

Минньигэс, толору астаах остуол тула олорон караоке арааһа ылланна, мустубут дьоҥҥо баҕа санаа бастыҥа, үтүө санаа үтүмэнэ ананна, уоттаах-күөстээх үҥкүү-битии буолла. Тэрээһин ыытааччытынан бэрт сэргэх тыллаах-өстөөх Альберт Неустроев буолла, муусука операторынан Дьулусхан Пахомов олордо.  Куруук буоларыныы, нэһилиэкпит ытыктыыр киһитэ, «Чэбдик» түмсүү чилиэнэ Матрена Ивановна Григорьева – Чугдаара Хотун илии тутуурдаах кэлэн, дьааһык муҥунан фрукта, утах арааһын, торт эгэлгэтин уонна да атын минньигэстэри үтүө санаа ситимнээх бэлэх уунна. Маны таһынан нэһилиэкпит доруобуйаларынан хааччахтаах дьонун «Чэбдик» түмсүүлэрэ араас тэрээһиннэри ыытарга туһаналларыгар «Үтүө санаа холбуката» аахсыйаларыгар нэһилиэнньэ хото кыттыста. Онон түгэнинэн туһанан, бука бары үтүө санаалаах биир дойдулаахтарга, спонсорарга олохтоох дьаһалта уонна «Чэбдик» түмсүү ааттарыттан барҕа махтал тылларын аныыбыт. Үтүө санааҕыт үс бүк үрдээн үтүөнэн эргийдин диэн алгыспытын тириэрдэбит.

Cонун төрдө уонна хаартыска: Амма олоҕо, Татьяна АТЛАСОВА