Бу күннэргэ Санкт-Петербург куоракка Россия туристическай хампаанньаларын көҕүлээһиннэринэн “Туристическай сувенир” диэн сувенирдары, киэргэллэри оҥоруу Бүтүн Россиятааҕы форум-конгреһын финала буолан ааста.
Бу тэрээһиҥҥэ 2025 сылга 3568 заявка Россия иһиттэн уонна Белоруссияттан киирбит. Финалга 71 регионтан талыллан 1066 киһи дойду үрдүнэн ыҥырыллыбыт. Финал кыттыылаахтарын үлэлэрин улахан дьүүллүүр сүбэ чилиэттэрэ сыаналаатылар. Барыта 1066 киһи хас биирдиилэрэ үлэлэрин комиссия иннигэр көмүскээтилэр. Бу улахан форум-конгресска Уус Алданнар биир дойдулаахпыт, хоту Булуҥ улууһугар Тиксиигэ олохсуйан олорор талааннаах тарбахтаах Самойлова (Тулааһынаба) Виктория Ивановна ыҥырыллан ситиһиилээхтик кыттан кэллэ.
Билигин уһук хоту дойдуга туризм салаатынан бэрт элбэх болҕомто ууруллар буолан эрэр. Чуолаан, Булуҥ улууһугар сайыҥҥы өттүгэр уу суолунан (“Демьян Бедный”, “Михаил Светлов” теплоходтарынан ) омук туристара уонна Россия соҕуруу регионнарыттан бэрт элбэх ыалдьыт, сынньанааччы кэлэр. Былырыын Булуҥ улууһугар ыытыллыбыт туристическай сувенир күрэҕэр Виктория Ивановна 3 үлэнэн кыттан бастаан турар. Онно кини үлэлэрин көрбүт комиссия үрдүктүк сыаналаан, быйыл куонкурус российскай түһүмэҕэр кэтэхтэн кыттарыгар сүбэлээбиттэр. Бэрт элбэх үлэттэн талыллан Виктория Иванова хоту дойду минньигэс отоно “Морошка” диэн брошкатынан кыттан, авторы финалга ыҥырбыттар.
Санкт Петербурга тиийбиттэрин кэннэ, авторскай үлэлэрин хайдах көмүскүүргэ консультация-үөрэх ыыппыттар. Ол кэнниттэн, ахсынньы 12 күнүгэр 1 тыһыынча киһи бэйэтин үлэтин билиһиннэрбит. Куонкурус сарсыарда 9 чаастан саҕаланан баран, киэһэ хойут түмүктэммит. Виктория Ивановна Саха сирин, хотугу полярнай эргимтэҕэ олорор, үлэлиир улууһун билиһиннэрэн, айылҕатын, туох үүнэрин быһааран кэпсээн, туундараҕа үүнэр морошка диэн отону илдьибититтэн комиссия чилиэннэригэр амсаппыт.
Ахсынньы 13 күнүгэр дьүүллүүр сүбэ түмүгүн таһааран, 100 киһи үлэтин бастыҥнар ахсааннарыгар киллэрэн, анал номинациялары туттарда. Ол 100 киһи иһигэр Виктория Ивановна аата ааттанан, анал дипломунан бэлиэтэннэ. Онон, Уус Алданнар биир дойдулаахпыт Виктория Ивановнаны бу улахан ситиһиитинэн эҕэрдэлиибит уонна салгыы өссө үрдүк айымньылаах үлэни баҕарабыт.
Виктория Ивановна эһэтэ Оллонов Федор Данилович диэн Түүлээххэ бэйэтин кэмигэр нэһилиэккэ биллэр, убаастанар Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа, ветерана, сэрии инбэлиитэ этэ. Аатырбыт 5 убай-быраат Оллоновтар улахан убайдара. Сэрииттэн улаханнык бааһыран кэлэн баран Сүөдэр Оллонов төрөөбүт нэһилиэгэр, холкуоска үлэлээн барбыта. Оччотооҕуга үөрэҕэ суох сэрии инбэлиитэ киһи бэрт элбэх рационализаторскай үлэни нэһилиэгэр киллэрбитэ. Ол курдук, бэйэтэ толкуйдаан оҥорбут улахан бааһынаҕа ууну хачайдаан ыстарар анал вышкалаах этэ. Ол вышка хойукка диэри турбута. Түүлээххэ 50-с сылларга Сүөдэр Оллонов холкуостаахтарга анаан Арҕаа Төбөҕө икки бааһынаҕа турнепс, моркуоп, хаппыыста, хортуоппуй олордубута. Биир бааһына бэйэтин дьиэтин илин өттүгэр баара. Ити бааһыналарга оскуола оҕолоро Сүөдэр салайыытынан сайыны быһа үлэлииллэр этэ. Иккис саамай улахан өҥөтө баччааҥҥа диэри оҕонньор аатын ааттатар Бороҕоннуур айан суолугар туттарбыт улахан күрбэ муосталара этэ. Олортон билигин дьон барыта билэр Сэттэ танка муостата буолар. Биллэн турар, урукку күрбэлэр билигин суохтар, саҥалыы күрбэ муосталар тутуллан тураллар эрээри Сэттэ таанка аата ааттана турар. Оччотооҕуга улахан күрбэни тутан бүтэрэн баран Сүөдэр Оллонов: “Дьэ, бу күрбэ кытаанах, сэттэ да таанканы уйар”, — диэбитинэн ити сир билигин да норуокка Сэттэ таанканан биллэр.
Өссө Сүөдэр Оллонов нэһилиэгэр мас ууһун быһыытынан биллэр этэ. 50-60-с сылларга кини маастардаан холкуостаахтар саҥалыы дьиэ туттан, элбэх ыал саҥа дьиэҕэ киирбитэ. Сүөдэр оннооҕор алдьаммыт чаһыны өрөмүөннээн оҥорорун сиэнэ Зинаида Даниловна сөҕөн кэпсээччи. Оҕонньор талааннаах тарбаҕа, барытыгар ылсан сатабыллаахтык үлэлиирэ сиэннэригэр бэриллибит. Ол курдук, уолун Данил уолаттара Петрдаах, Реворий сатаабаттара диэн суох. Улахан кыыһын Фекла сиэннэрэ, Валентина кыргыттара: Евдокия, Алена, Евгения Гиневскаялар үчүгэйдик уруһуйдууллар. Евдокия художественнай училищены ситиһиилээхтик бүтэрбитэ. Алена олус талааннаах асчыт-кулинар буолла (бастакы идэтэ учуутал).
Фекла иккис кыыһа бу кэпсиир Виктория Ивановнам культура үөрэхтээх. Тиксиигэ улуус музейын директорынан 9 сыл, онтон культура отделыгар сүрүннүүр специалиһынан, кэлин культура киинигэр, КСК иһинэн дьон сынньалаҥын тэрийэр үлэҕэ үлэлээн баран, билигин бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор. Олорор кэмигэр араас аһы астыыр кулинар бэрдэ уонна тарбаҕар талааннаах буолан, араас оҥоһуктары оҥорор. Ол курдук, бэйэтэ онлайн, оффлайн маастар кылаастарга үөрэнэн, түүттэн хатайдаан өрөн араас оҥоһуктары, оонньуурдары оҥорор. Ону таһынан имбирнэй бэчиэнньэлэри астаан Булуҥ олохтоохторун күндүлээн үөрдэр. Виктория Ивановна: “Саамай таптыыр дьарыгым – оҕуруонан быысапка”, — диэн санаатын үллэстэр. Ол дьарыгынан баран Россиятааҕы куонкуруска 100 киһи иһигэр киирдэ. Виктория оҕолоро эмиэ худуоһунньук идэлээхтэр. Онон сиэннэргэ эһэлэрин Сүөдэр Оллонов тарбаҕар талаана, ууһа, барыны бары сатыыра бэриллибит эбит.
Сонун төрдө уонна хаартыска: "Мүрү саһарҕата", Надежда Громова, Дьокуускай
