Таатта лиссиэйигэр үлэлиир «Хадаайы күөлэ эрэллээх илиигэ» бырайыак «Кыаллар эйгэҕэ» диэн ааттаах грант куонкуруһугар иккис төгүлүн кыайыылаах аатын ылыан ылла. Арассыыйа дьоно Елена и Геннадий Тимченколар 700 тыһыынча сууммалаах граны бырайыак сүнньүнэн олоххо киллэрэргэ анаатылар.
Бу ситиһии күүстээх хамаанда сыралаах үлэтин түмүгэ уонна бырайыак тирээн турар кыһалҕалары уталытыллыбат быһаарыыны эрэйэрин туоһута. Дьиҥнээх олоххо баар бырайыак ис хоһооно, Хадаайы күөлүн харыстыыр сыаллаах-соруктаах буолан, тус суолтата улахан дириҥ ис хоһоонноох.
Бу күннэргэ Хадаайы күөлүн эйгэтин кэҥэтэн, айылҕа доҕотторун туорааҕынан аһатаары чыычаах дьиэлэрин оҕолор оҥорон илдьибиттэрэ. Кэнчээри ыччаттарбыт сүрдээх интэриэстээхтэр, сыстаҕастар. Ити курдук оҕону айылҕаҕа чугаһатан, болҕомтону тардар биир ньыма буолар. Бу бырайыак сүнньүнэн, уопуттаах учуутал Акулина Кимовна Мочкина олус дириҥник хорутан, олоххо тутатына киллэртэрбит. Идиэйэтэ хара баһаам, ону олоххо киллэрии чэрчитинэн үлэ-үөрэх хаамыытынан эргиччи, кыһыннары-сайыннары үлэ тигинэччи бара турар. Тэрилтэ дьоно-сэргэтэ бары хамсаммыта киэҥ далааһыннаах буолла. Бу Тимченколар ыытар куонкурустарыгар кыттыы биһиэхэ үтүө холобур буолла. Холобура, былырыын уопсай куонкуруска Таатта лиссиэйэ эмиэ кыттыбыта. Манна Арассыыйа үрдүнэн 1500 кэриҥэ үлэ киирбитэ, ол онтон сүүс үлэни талбыттарыгар, биһиги үлэбит эрэллээхтик инники күөҥҥэ баар этэ.
Быйылгы иккис этаапка сабыылаах куонкурус биллэриллибитэ. Бу сүүс кыайыылаах хамаанда бэйэлэрин икки ардыларыгар күрэхтэспиттэрэ уонна сэттэ уонча үлэттэн талыллан, Саха сиригэр 4 үлэ бастыҥ ааты ылбыта. Ол иһигэр Таатта лиссиэйэ баара атыттары көҕүлээтэ. Аан бастаан граны суруйарга, дьиҥинэн, эрдэ да граҥҥа кытыннарыахха сөп үлэлэр баар этилэр да, чуолаан бу хайысханы тутуһан сөптөөхтүк аттарыныы барбыта. Былырыын бу үлэни суруйтарбыт, кыайыыга аҕалбыт киһибитигэр урукку дириэктэр Изабелла Александровна Сивцеваҕа улахан махталбытын тиэрдэбит. Ол курдук, иилээн-саҕалаан ыытар салайааччынан Акулина Кимовна буолар. Оҕону кытта үлэҕэ координатор Оксана Мировна Слепцова 8 “в” кылааһы сүрүннээн хамсатар. Анна Константиновна Иванова Хадаайы күөлүн үлэтигэр координатордыыр. Хадаайы сиригэр-уотугар үлэни-хамнаһы ыытыыга, субуотунньуктары тэрийиигэ, дьону көҕүлээһиҥҥэ, матырыйаал булууга элбэх араас өрүттээх үлэ бара турар. Былырыын көрүллүбүт 500 тыһыынчанан, Хадаайы күөлүн харыстыыр аналлаах күрүө-хаһаа оҥоһуллубута. Ону таһынан химическэй-полевой — икки араас лабораториялар ылыллыбыттара: эйхорния диэн күөлү ыраастыыр үүнээйи атыылаһыллыбытын күөлгэ ыыппыттара. Онтон быйыл 700 тыһыынчалаах сууммаҕа инфракраснай куурдар ыскаап ылыллара былааннанар. Онно отон, тэллэй, абсорбер оппутун куурдарга аналлаах, цифровой электроннай микроскоп. Онон кыра үөнү-көйүүрү, микроорганизмнары үөрэтэр уонна ону хаартыскаҕа түһэрэр микроскобу, икки бинокуляр, кыра соҕус кээмэйдээх түөрт growroom ылыллар. Ол growroom диэн тэпилииссэттэн атына диэн иһигэр туох баар параметрын талаҕын, туруораҕын. Температуратын, сөҥүүтүн, уотун-күөһүн туруоран баран, холбоон кэбистэххинэ, үүнээйигэ туһалаах туох баар усулуобуйатын тутан турар, тэпилииссэ иһигэр курдук сылаас буолар. Микрозелень, тэллэй, рассада арааһа силигилии үүнэригэр саарбахтаабаппыт.
Түмүктээн эттэххэ, оҕолор ыра санаалара олоххо киирэн, кэлэктиип дьонун баҕа санаата туолан, айылҕа доҕотторо туругурдуннар!
Сонун төрдө уонна хаартыска: "Таатта", Оксана Андросова – Сандаара.
