Киир

Киир

Тохсунньу 8 күнүгэр Амма улууһун дьаһалтатын делегацията биир кырыы сытар нэһилиэккэ, Сулҕаччыга үтүө соруктаах тиийэ сырытта. Ыалдьыттар нэһилиэк ытык кырдьаҕаһыгар, улуус биир саамай аҕа саастаах олохтооҕор Тимофей Феофановка 95 сааһынан Дойду бэрэсэдьиэниттэн, Ил Дархантан, улуус баһылыгыттан истиҥ эҕэрдэлэрин тиэртилэр.

Тимофей Михайлович тоһуттар тымныылаах тохсунньу 8 күнүгэр 1931 сыллаахха Сулҕаччыга төрөөбүтэ. Ийэтэ эмискэ ыалдьан өлөн, аҕата репрессияҕа түбэһэн хаайыыга баран эрдэ тулаайах хаалбыта. Онон кинини аймаҕа Дмитрий Фелегонов — Бөҕө Тоҥус иитэ ылан киһи-хара гыммыта диэн кырдьаҕас билигин ахтар. Дмитрий Романович мэтириэтин араамалаан уура сылдьарын көрдөрөр, кини туһунан махтана кэпсиир. Сэрии сылын оҕото барахсан туох улахан үөрэҕи ылыай? Ол кэмнээҕи сиэринэн үс кылаас үөрэхтэнэн баран холкуос бүтэр уһуга көстүбэт сыралаах үлэтигэр миккиллэн барбыта. Үйэтин тухары, олох сааһырыар диэри хара үлэттэн илиитин араарбатаҕа — саһыл иитэр фермаҕа рабочайынан, холкуоска ньирэй көрөөччүнэн, кэлин кыһынын кочегарынан, сайынын от биригээдэтигэр, онтон сааһыран баран ферма өрөмүөнүгэр өр сыл үлэлээбитэ. Бочуоттаах сынньалаҥҥа тахсан даҕаны баран, үлэни кыайарын тухары, 60 сааһын лаппа ааһыар диэри үлэ үөһүгэр сылдьыбыта.

Үлэ, тыыл бэтэрээнэ, Сулҕаччы нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо билигин даҕаны «хоп» курдук. Кинини ытык сааһынан эҕэрдэлии кэлбит улуу баһылыгын социальнай боппуруостарга солбуйааччы Николай Ларионовы, бэтэрээннэр Сэбиэттэрин бэрэссэдээтэлэ Мария Захарованы, социальнай көмүскэй сулууспатын салайааччытын солбуйааччы Евдокия Александрованы, Сулҕаччы нэһилиэгин баһылыга Артем Степановы, Сулҕаччы нэһилиэгин бэтэрээннэрин бэрэссэдээтэлэ Елена Попованы кытта атах тэпсэн олорон олус элбэҕи кэпсэттэ. Кэлин истэрэ мөлтөөтөр даҕаны, кэпсээнэ баҕас баһаам. Олох кыра сааһыттан саҕалаан үлэлиир сылларын, алтыспыт дьонун бэркэ диэн өйдүүр, араас түгэннэри кэпсээн күллэртиир. Төрөөбүтүн туоһулуур миитэрэпкэтин оҕолорунан аҕалтаран көрдөрө-көрдөрө: «Оччолорго Тарасова Екатерина Никифоровна сүүрэн-көтөн оҥотторбута»,- диэн сырдатар.

Эҕэрдэлии кэлбит ыалдьыттар Тимофей Михайловичка бэрэсидьиэн Владимир Путинтан, Ил Дархан Айсен Николаевтан, баһылыктар Степан Кузьминтан, Артем Степановтан эҕэрдэ суруктары, СӨ ытык кырдьаҕаһа буолбутун туоһулуур түөскэ аанньыллар бэлиэни туттарбыттарыгар үөрэн бөҕө буолла, «Олох герой оҥордулар дии»,- диэн кыбыстыбыттыы мүчүҥнүүр уонна урукку-хойукку сылларын санаан ылар:

-Пиэрмэҕэ үлэлиир эрдэхпинэ 50 тиийэ ньирэй көрөр этим. Үлэни өрө тутан сылайары, кырдьыыны да билиммэт эбиппит. Билигин даҕаны бэйэбин кырдьаҕас курдук санаммаппын, арыый эдэрим буоллар үлэлии аҕай сылдьар буолуом этэ. Киһини үлэ, хамсаныы уһун үйэлиир,- диэн эдэрдэргэ сүбэлиирдии туһаайар.

Ити курдук 95 сыл устата Тимофей Михайлович биһигин ыйаабыт сириттэн харыс да халбарыйбакка биир да өрөбүлэ суох холкуос, совхоз ыарахан хара үлэтигэр үтүө  суобастаахтык үлэлээн, түөрт оҕолонон, элбэх сиэннэнэн, хос сиэннэнэн кэлэр көлүөнэҕэ холобур буолар олоҕу олорор. Үйэҥ уһаатын, Тимофей Михайлович. Бу курдук сэнэх сылдьаҥҥын сүүс сааскын сүһүөҕүҥ үрдүгэр көрүс.

Сонун төрдө уонна хаартыска: «Амма олоҕо» хаһыат.