Билэргит курдук, Ил Дархан Айсен Николаев 2026 сылы Култуура сылынан биллэрбитэ. Бүгүн биһиги Хаҥаласка култуура управлениетын салайааччыта Фекла Варламоваттан ааспыт сылы хайдах түмүктээбиттэрин уонна инники соруктар туһунан билиһиннэрэ түһэригэр көрдөстүбүт:
— 2025 сыл хаҥаластарга куһаҕана суох ааста. Элбэх тэрээһиннэр буоллулар. Ол курдук. Россияҕа Аҕа дойдуну көмүскээччилэр сылларынан Улуу сэриигэ кыайыы 80 сылын бэлиэтээн, дойдубут туһугар сырдык тыыннарын олук уурбут буойуттарбытын ахтан-санаан, өйдөбүнньүктэри саҥардан, бэтэрээннэрбитин чиэстээн-бочуоттаан, кинилэргэ туох кыалларынан көмөлөһөн аһардыбыт. Нэһилиэнньэ көхтөөхтүк кытынна. Суруйааччыларбыт Степан Ефремов төрөөбүтэ 120, Исай Никифоров 110, генерал Андрей Притузов 130, ону сэргэ искусство диэйэтэлэ Спиридон Григорьев 115 сылларын араас тэрээһиннэринэн бэлиэтээтибит.
Улууспут 22 култуура тэрилтэлэрэ бэйэлэрин хайысхаларынан сонун үлэни тэрийдилэр, дьону сырдыкка-кэрэҕэ уһуйдулар, билиилэрин-көрүүлэрин хаҥаттылар. Анатолий Добрянцев аатынан “Оонньоо, хормуоска! Ыллаа, частушка!” нуучча фольклорун күрэҕэ Уулаах Аан дьамыгар ыытылынна, куонкурустар, быыстапкалар, ыһыахтарга кыттыы, ол иһигэр Нерюнгригэ ыытыллыбыт Олоҥхо ыһыаҕар ситиһиилээх сырыыбыт о.д.а. кэлэктииптэри, норуоттан тахсар талааннары түмтэ. Улуустааҕы бибилэтиэкэбит 90 сылын бэлиэтээн аһарда, өссө кэлэктиибэ сыл түмүгүнэн “Туйгун” аатын ылан бириэмийэлэннэ.
Биир күүтүүлээх түгэнинэн хаҥаластар ытык Куллатыга Сахабыт сирэ судаарыстыбаннастаах буоларыгар олук уурсубут Тыгын Тойоҥҥо, Маһары Баһыакапка, Соппуруон Сыраанапка уонна Ылдьаа Саадырыҥҥа дьоһун Өйдөбүнньүктэр туруулара өрөгөйбүтүн үрдэттэ. Бу о.д.а. туһунан хаһыаппытыгар, социальнай ситимнэргэ киэҥник сырдата турдубут. Бары тэрээһиннэрбитигэр кыттыбыт, көх-нэм буолбут дьоммутугар махталбытын тириэрдэбит!
2026 сыл саҥа соруктары туруорар. Култуура дьон олоҕун быстыспат сорҕото. Үрдүк култууралаах, билиилээх-көрүүлээх, Ийэ дойдутугар бэриниилээх киһи бигэ туруктаах. Итини биһиги Анал байыаннай дьайыыга кытта сылдьар буойуттарбыт арылхайдык көрдөрөллөр. Россия Дьоруойун аата дойдутун туһугар олоҕун толук уурбут Петр Киприяновка иҥэриллибитэ, кининэн сирэйдээн буойуттарбытыгар Покровскай бульварыгар паамаатынньык турда. Бу уустук тургутуулаах кэмҥэ «Кэрэ Аан дойдуну быыһыа” дииллэринии, култуурабыт норуоттарбытын сомоҕолуо, кырдьыкка, үйэлээххэ сирдиэ диэн эрэнэбит.
Быйылгы сылга былааммыт үгүс. Айсен Сергеевич Саҥа дьыл иннинэ Туһаайыы этиитигэр иһитиннэрбитин курдук, улуу Олоҥхобут үһүс Уон Сыла биллэрилиннэ. Бу үйэлээх үгэстэри салгыы сайыннарыыга, норуоппут айар кута, талаана-дьоҕура сайдыытыгар алгыстаах ааны арыйар.
Култуура сайдыытыгар 2026-2030 сылларга туһуламмыт муниципальнай тус сыаллаах бырайыактар бэлэмнэниллибиттэрэ олоххо киириэхтэрэ. Тохсунньу 30 күнүгэр Саха сиригэр Култуура сыла биллэриллибитинэн Сылы үөрүүлээхтик арыйыы тэрээһинэ буолуоҕа. Онтон араас бэлиэ дааталарбытын бэлиэтиэхпит – Маһары Баһыакап бастакы дьокутаат быһыытынан билиниллиитэ 390, Ылдьаа Саадырын 265, кини Дьокуускайга саха оҕолоругар бастакы оскуоланы арыйтарбыта 225, меценат Сэмэн Барашков 150, композитор Адам Скрябин 130, норуодунай суруйааччыбыт Павел Харитонов — Ойуку төрөөбүтэ 85 сылларын о.д.а. бэлиэтиэхпит.
Хаҥаластарга Манчаары оонньууларын тэрийиини итэҕэйдилэр. Манан сибээстээн улахан бэлэмнэнии үлэтэ барар, соруктар торумнанан тураллар. Орто Дойдуга аныгыскы Олоҥхо ыһыаҕын ыытыыга дураһыйабыт. Спортсменнарбыт бастыыр иһин үлэлэһиэхтэрэ, үгүс тутуу барара, нэһилиэнньэлээх пууннары, тулалыыр эйгэни тупсарыы үлэтэ саҕаланыа. Бу барыта култуурабыт сайдыытыгар, сир ахсын уус—уран кэлэктииптэр, түмсүүлэр эбиллэ, норуоппут өй-санаа өттүнэн күүһүрэ, сомоҕо буолуутугар, производство араас хайысхалара, туризм атаҕар туруутугар, дьон олоҕун уйгута тупсарыгар туһуланар. Онон, кэлбит култуура уонна улууспутугар Биир санаанан айан-тутан түмсүүлээх буолуу сылларынан эҕэрдэлиибин, бары үчүгэйи баҕарабын.
— Махтал, иһитиннэрииҥ иһин, этэҥҥэ буолуоҕуҥ!
Сонун төрдө уонна хаартыска: "Хаҥалас", Людмила Аммосова.
