"Эрдэ этиллибитин курдук, урбаан миниистирин Георгий Андреевы кытта сүбэ мунньах ыыттыбыт. Төгүрүк остуол тула куорат дьаһалтатын, ИДьМ, Роспотребнадзор, министиэристибэлэр уонна да атын тустаах тэрилтэлэр үлэһиттэрэ муһуннулар. Инникитин бу боппуруоска бары бииргэ үлэлииргэ быһаарынныбыт", – диэн Дьокуускай куорат баһылыга Дмитрий Садовников бэйэтин МАХ ханаалыгар суруйбут.
Сыыппаралар барытын ырылхайдык көрдөрө сылдьаллар уонна киһини долгуталлар. Холобур, аҥардас Дьокуускайга 96 «албын кафе» (лжекафе) үлэлии турар. Бу туочукалар аттыларыгар маассабай охсуһуулар уонна итирик айдааннар күннээҕи олох көстүүтэ буоллулар. ИДьМ 7 ый иһинээҕи статистикатынан: киһини өлөрүү – 11, сэрэҕэ суох буолан киһи өлүүтүгэр тиэрдибит ыарахан эчэйиини оҥоруу –12, доруобуйаҕа ыарахан эчэйиини оҥоруу – 45 түбэлтэтэ бэлиэтэммит. Бу буруйу оҥоруу 90 %-на итирик туруктаах оҥоһуллубуттар. Итирик туруктаах массыынаны ыытыы түбэлтэтэ өссө элбээбит – 200-тэн тахса киһи тутуллубут. Бу хас биирдии сыыппара кэннигэр – ким эрэ соһуччу быстыбыт олоҕо, ийэлэр харахтарын уута уонна дьиэ кэргэттэр айгыраабыт олохторо тураллар. Куорат бүддьүөтүгэр арыгы атыытыттан сылга 130 мөлүйүөн солкуобай дохуот киирэр, ол гынан баран ити харчы биир эмэ киһи олоҕор тэҥнэһэр сыаналаах дуо?
Үксүгэр: «Иһиэн баҕарар киһи син биир хайдах эмэ гынан булан иһэр», – диэн этэллэр. Кырдьык, баҕар, булан иһиэ даҕаны. Ол эрээри биһиги билигин сокуоҥҥа ситэтэ суох хайаҕастары булан арыгынан эргинэн олорор туочукалары аҕыйатар туһугар кыһаллыахтаахпыт. Өскөтүн биһиги үлэбит түмүгэр куораппыт кыратык эмэ куттала суох буоллаҕына, ол номнуо улахан ситиһии буолуо. Билигин сокуон олох атын бириинсибинэн үлэлии турар. Дьокуускайга олорор дьиэҕэ баар «наливайканы» сабарга сокуон икки ирдэбилин дакаастыахха наада: саалатын иэнэ 75 кв. метртэн кыратын уонна аана подъезтан 50 метртэн чугаһын. Өскөтүн бу ирдэбилтэн биирин эмэ толорбут буоллаҕына – тугу да оҥорор табыллыбат.
Биһиги ол иһин Ил Түмэҥҥэ сокуону уларыттарар туһунан этиилээх тахсыахтаахпыт. Сокуоҥҥа “уонна” оннугар “эбэтэр” диэни киллэриэххэ наада. Оччоҕо саҥа нуорма маннык буолуоҕа: «Олорор дьиэлэргэ уонна ол дьиэлэр аттынааҕы сирдэргэ баар тэрилтэлэргэ арыгыны атыылыыр көҥүллэммэт, өскөтүн дьону аһатар саалатын иэнэ 75 кв. метртэн кыра ЭБЭТЭР дьиэ эркинигэр диэри ырааҕа 50 метртэн чугас буоллаҕына». Бу уларытыы юридическай хайаҕастары олоччу бүөлүүр, оччоҕо үгүс саарбах туочукалар лиссиэнсийэлэрин тохтоторго толору төрүөт баар буолуоҕа.
Шаурма киоскаларын боппуруоһа арыый судургу. 2026 сыл балаҕан ыйын 1 күнүттэн 381-с №-дээх Федеральнай сокуоҥҥа уларытыылар күүстэригэр киирэллэрин күүтэбит. Билигин биһиги илиибит-атахпыт баайыылаах: чааһынай бас билиигэ баар сирдэргэ турар эбийиэктэри биһиги хонтуруоллуур кыахпыт суох. Уларыйыы кэнниттэн бары стационарнайа суох эргиэн эбийиэктэрэ муниципальнай сир схематыгар киириэхтээхтэр. Оччоҕо куорат дьаһалтата үгүс кыһалҕалаах эбийиэктэр “саһан” олорор чааһынай сирдэрин сокуонунан хонтуруоллуур, дьайар кыахтаныаҕа. Манна мин санаам кытаанах уонна судургу: усулуобуйа суох сиригэр туох да аһылык бэлэмнэниир сир суох буолуохтаах.
Онон, биһиги кытаанахтык уонна биир сыаллаах-соруктаах үлэлиэхпит. Сокуон ситэтэ суох өрүтүн таба туһаныы тохтуохтаах. Дьиэбит-уоппут тиэргэннэрэ уонна аспыт-үөлбүт куттала суох буолуулара, ким эрэ саарбах барыһынааҕар үрдүктүк сыаналаныахтаахтар.
Kyym.ru тылбааһа.
