Ааспыт өрөбүллэргэ Дьокуускайдааҕы «Патриот» эдэр ыччат киинигэр «Голос сообщества: как рассказать свою историю» диэн ааттах практикум ыытылынна. Бу тэрээһин кэммиэрчэскэйэ суох тэрилтэлэр (НКО-лар) үлэһиттэригэр ананна. Кинилэри суруналыыстыка эспиэрдэрэ уонна ситиһиилээх уопсастыбанньыктар СМИ-лэри кытта сөптөөхтүк үлэлииргэ уһуйдулар.
НКО-лар уопсастыбаҕа улахан оруоллаахтар, араас социальнай, култуурунай, экологическэй уонна да атын хайысхаларга суолталаах кыһалҕалары быһаараллар. Ол эрэн, үксүлэрэ СМИ-лэри бэйэлэрин үлэлэрин сырдатарга ситэ-хотто туттубаттар. Онно үп-харчы, билсии-көрсүү, дьон болҕомтотун сөптөөхтүк күөдьүтүү үксүн тиийбэт. Онтон сылтаан дьоҥҥо-сэргэҕэ биллэр-көстөр, саҥа партнердары уонна донордары булар, грантары сүүйэр ыараҕырар. Тиһэҕэр, миссияларын толороллоро харгыстанар.
Олору быһаарарга НКО-лар, СМИ-лэр уонна судаарыстыба бииргэ ылсан үлэлииллэрэ ирдэнэр. Онон бу эйгэҕэ профессиональнай коммуникационнай стратегиялары киллэриллиэхтээх. Итинник санааны тутуһан, «Утум» НКО Ил Дархан грантын сүүйбүт барылын чэрчитинэн бу практикуму ыытта.
ХИФУ пресс-сулууспатын начаалынньыга Туяра Павлова суруналыыстары уонна эрэдээктэрдэри кытта хайдах үлэлиири сүбэлээтэ, тэрилтэ социальнай ситимнэргэ далааһыннаах үлэтэ суолталааҕын бэлиэтээтэ: «Суруналыыстары кытта доҕордоһуҥ, оччоҕуна куруутун кинилэр харахтарын далыгар сылдьыаххыт ».
«Якутия с тобой!» тэрилтэ бэрэстэбииттэллэрэ: «Туяра Афанасьевна биһиэхэ барытын дьэҥкэтик быһаарда. Биһиги волонтер үлэтин көхтөөхтүк ыыппыппыт хас да сыл буолла. Кырдьык, истиҥ ис хоһоонноох ыстатыйалар, репортажтар тахсыбыттарын кэннэ, биһиэхэ саҥа дьон холбоһоро элбиир. Ол иһин бу практикумҥа үөрэ-көтө кытынныбыт. Саҥа билиибитин үлэбитигэр хайаан да туттуохпут », – диэн кэпсээтилэр.
Бэйэҕэ болҕомтону тардары сатыахха наада
 |
| Галина КОРОТОВА. |
Эһиги хаһан эбит уопсастыбаҕа бэрт суолталаах үлэни ыыта сылдьан, хайдах эрэ дьон ону истибэтин-билбэтин, аахайбатын курдук санааҕа куустарааччыгыт дуо? СМИ-лэр эһиги үлэҕитин сырдаппаттара, саҥа партнердар көстөн быстыбаттара баара дуо? Дьэ, ол иһин үлэҕит-хамнаскыт, миссияҕыт, барылларгыт туһунан сөптөөхтүк, киэҥ далааһыннаахтык кэпсииргит ирдэнэр. Гражданскай көҕүлээһиннэри олоххо киллэриигэ өрөспүүбүлүкэбитигэр, биллэн турар, Дьокуускай бастакы миэстэҕэ турар – манна уопсастыбаннай тэрээһиннэр улахан аҥаардара баар буоллаҕа ди. Онон, кинилэри өйүүргэ диэн, куорат мээрийэтэ Ресурсный центр ГО «город Якутск» диэни арыйбыта.
Бу тэрилтэ бэрэссэдээтэлэ Галина Коротова: «НКО-ларга анаан сонуннары хайдах бэлэмниири, форматтарынан хайдах аттарары үөрэтэр лиэксийэни бэлэмнээтибит. Бэйэм билэрбинэн, СМИ-лэр бэлэм күүстээх тиэкистэри хамаҕатык бэчээттиллэр, киэҥ куйаарга таһаараллар. Кыттылаахтары бөлөхтөрүнэн арааран пресс-релиз бэлэмнииргэ практикум ыыттыбыт. Онтон ол үлэлэрин медиа эспиэрдэрэ сыаналаатылар, сүбэлэрин үллэһиннилэр. Ону кыттыылаахтар инникитин сөпкө туһаналларыгар эрэнэбин», – диэн кэпсээтэ.
Саха сиригэр муҥутуур элбэх тирээстээх «Кыым» хаһыат туһунан уонна бу хаһыакка хайдах тахсары сүрүн эрэдээктэри солбуйааччы Дмитрий Иванов сэһэргээтэ. Биллэрин курдук, «Кыым» норуот хаһыатын аатын сүгэр. Тиһигин быспакка, уопсастыбаннай тэрилтэлэр, уопсастыбанньыктар үлэлэрин сырдатар.
Дмитрий Иванов: «Биһиги электроннай почтабытыгар күнүн аайы уонунан сурук кэлэр. Онон сороҕун ааҕан да баран ситэ өйдөөбөккө хаалабыт. Ол иһин суруналыыстар, эрэдээктэрдэр суруккут заголовогынан ааҕаат даҕаны сонно сэргииллэрин курдук суруйаргыт ирдэнэр. Оччоҕуна кинилэр хайаан да эһиэхэ хоруйдуохтара, бэйэлэрэ кэлэн теманы хаба тардыахтара, салгыы сырдатыахтара. Уопсастыбаҕа суолталаах үлэлэри, бырайыактары хайдах сырдаппат буолуохпутуй?» - диэтэ.
Бэстибээл тэрийээччититтэн СМИ эрэдээктэригэр тиийэ...
Андрей Шилов бастаан утаа «ЗОЖигай» бэстибээлгэ көннөрү кыттыбыт. Улам умсугуйан, бу бэстибээл биир сүрүн тэрийээччитинэн буолбут. Устунан уопсастыбаннай тэрээһин бэрэссэдээтэлэ, «Якутия24.ru» саайт сүрүн эрэдээктэрэ уонна «Ситим-Медиа» ХЭТ дириэктэрин солбуйааччыта буолбут. НКО-ттан саҕалаан СМИ-лэр көмөлөрүнэн хайдах үүммүтүн маннык кэпсээтэ:
– 2006 сыллаахха, устудьуон сылдьан, “ЗОЖигай” диэн эдэр ыччат субкултуураларын бэстибээлигэр кыттыбытым. Биэс сылынан бу бэстибээл биир сүрүн тэрийээччитэ буолбутум. Онтон итинник ааттаах уопсастыбаннай тэрээһин арыйбыппыт, онно миигин бэрэссэдээтэлинэн талбыттара. “Ситим” медиа-бөлөх өйөбүлүнэн, биһиги бэстибээлбит уонна бырайыактарбыт туһунан өрөспүүбүлүкэ бары сүрүн СМИ-лэрэ суруйар буолбуттара. Биһиги туспутунан ыстатыйалар федеральнай таһымнаах эдэр ыччат СМИ-лэригэр тахсар буолбуттара. Ол кэмнэргэ федеральнай грантары сүүйэр бастакы НКО-лартан биирдэстэрэ биһиги буолбуппут.
2012 сыллаахха миигин “Ситимҥэ” үлэҕэ ыҥырбыттара. Сотору буолаат, бэйэм ыстатыйалары суруйар үөрэммитим. “Молодежь Якутии” хаһыат эрэдээктэринэн анаммытым, ону таһынан хас даҕаны атын хаһыаттары уонна сурунааллары таһаарарга кыттар этим. Билигин даҕаны гражданскай көҕүлээһиннэр тустарынан суруйабын.
Кини СМИ-лэр үлэтин сырдаталларын хайдах ситиһэр эбитий? Дьиҥэр, судургу соҕус эбит: бастатан туран, чахчы сэргэх, кэрэхсэбиллээх тиэкис суруйаҕын (билигин ону, бэл диэтэр, нейро ситим сатыыр), иккиһинэн, үрдүк хаачыстыбалаах хаартыскалары, иллюстрациялары, справочнай информацияны эбэн биэрэҕин. Ол туһугар Андрей Шилов аналлаах пресс-кит оҥосторго сүбэлээтэ. Онно өссө аудио уонна видеоматырыйааллар, логотиптар, тэрилтэ туһунан сиһилии информация киириэхтээх. Ону барытын социальнай ситимнэргэ да ууруна сытыахха сөп. Билигин Вконтакте муҥутуур табыгастаах буолан турар диэн тоһоҕолоон эттэ.
Практикуму тэрийээччилэр СМИ-лэргэ даҕаны, ааҕааччыларга даҕаны саамай табыгастаах форматтары талан бэлэмнииргэ сүбэлээтилэр. Оннук дьаһаныы быһаарыылаах суолталаах диэн чуолаан эттилэр.
Тэрээһини түмүктүөх иннинэ «Утум» бэрэстэбиитэллэрэ сотору НКО-ларга бастыҥ практикумнарга анаммыт конкурс биллэриллэрин туһунан кэпсээтилэр. «105 народных инициатив к 105-летию газеты «Кыым» күрэххэ ханнык баҕарар тэрээһин кыттыан сөп. Барыгытын кыттарга ыҥырабыт!
