Бүгүн биһиги алмаас сир түгэҕиттэн хостонон баран, күлүмүрдэс бирилийээҥҥэ кубулуйан витриналарга тахсыар диэри хайдах-туох буоларын эҥкилэ суох билэр, АЛРОСА Саха сиринээҕи алмааһы атыылыыр тэрилтэтин дириэктэрэ Алексей Евстратовы кытта кэпсэтэбит. Бу сэһэргэһииттэн Саха сиригэр хостонор саамай сэдэх уонна күндү минерал дьылҕата өрөспүүбүлүкэ алмаастаах тэбэр сүрэҕэр хайдах быһаарылларын билиэхпит.
Тэрилтэ уонна “алмаас конвейерын” туһунан
– АЛРОСА диэн бары-барыта баар – тайҕаҕа сылдьар геологтартан саҕалаан киин куораттарга турар ювелирнай бутиктарга тиийэ – сүүнэ улахан мэхэньиисим диэххэ сөп. Алексей Валериевич, ити улахан оҥорон таһаарар тиһиккэ Саха сиринээҕи алмааһы атыылыыр тэрилтэ (ЯПТА) ханан турарый уонна кини туох иһин эппиэттиирий?
– Биһиги тэрилтэбит Атыылыыр-батарар блок диэҥҥэ киирэр. Кини үлэтиттэн-хамнаһыттан хампаанньа бүттүүн уонна отут тыһыынчаттан тахса ахсааннаах кэлэктиибин (геологтар, горняктар, байытааччылар уонна да атын исписэлиистэр) үбэ-харчыта тутулуктаах диэххэ сөп. ЯПТА хостоммут алмааһы кичэллээхтик наардыыр уонна олор сыаналарын быһаарар. Биһиги наардаабыппыт уонна сыаналаабыппыт кэннэ алмаас аан дойду ырыынагар тахсан атыыланар. Алмаас сороҕо АЛРОСА кырыылыыр тэрилтэлэригэр тиийэр уонна кырыыланан, ювелирнай оҥоһугу чочуйан таһаарыыга ыытыллар. Онно биһиги маастардарбыт бирилийээннээх киэргэллэри оҥороллор.
– Улахан эппиэтинэс быһыылаах. Алмааһы хайдах быһыылаахтык наардыыгыт (сортировка)? Исписэлиистэр билигин даҕаны улаатыннарар луупанан көрөн наардыыллар дуу, кинилэри роботтар солбуйдулар дуу?
– Кырдьык, наардыыр диэн олус улахан эппиэтинэстээх үлэ, биир алҕас содула улахан ороскуоттаах буолуон сөп. Алмаас судаарыстыба уонна тэрилтэ иһинээҕи ирдэбиллэри учуоттаан оҥоһуллубут уонна бигэргэммит технология бэрээдэгинэн наарданар. Бу технология өссө үйэ анараа өттүгэр оҥоһуллан баран, ССРС саҕана дойдубутугар алмаас бырамыысыланнаһа саҕаламмытыгар тупсарыллан биэрбитэ. Төһө даҕаны АЛРОСА эспиэрдэрэ (Кэлим батарар тэрилтэ, ЯПТА уонна Алмааһы наардыыр киин) алмааһы ол ыстандаартарынан наардааталлар, аныгы кэмҥэ уопут уонна “сыыппара” дьүөрэлэһиитигэр тирэҕирэбит.
Билигин биһиги күндү таастары киһи чыпчылыйарынааҕар түргэнник сыаналыыр көмпүүтэрдэринэн наардыыбыт. Ол гынан баран, ордук улахан уонна ураты булумньулары, син биир киһи наардыыр-сыаналыыр – эспиэр хараҕын билигин даҕаны туох да солбуйар кыаҕа суох. АЛРОСА бэйэтэ айбыт уонна оҥорбут аптамааттара сыаналыыртан ураты үлэ бары түһүмэҕэр киирдилэр. Оттон сыана быһыытын түһүмэҕэр тыыннаах киһитэ суох хайдах да сатаммаккын. Дьиҥ-чахчы уопуттаах профессионаллар, наардааччылар уонна эспиэрдэр эрэ алмаас классификаторын ымпыгын-чымпыгын быһаарар, эппиэтинэстээх үлэни оҥорор кыахтаахтар. Тоҕо диэтэххэ, алмаас аҥаардас кээмэйэ, быһыыта-таһаата, хаачыстыбата уонна өҥө-дьүһүнэ инньэ аҕыс тыһыынчаттан тахса араастаах.
– Тэрилтэҥ устуоруйатыттан кэпсии түс эрэ. Бу 30-тан тахса сыл иһигэр туох уларыйда?
– ЯПТА 1993 с. муус устар 1 күнүгэр Саха сирин элбэх ахсааннаах кырыылыыр тэрилтэтин наардаммыт-сүүмэрдэммит алмааһынан хааччыйар туһугар төрүттэммитэ. Кэлэктииппитигэр сыыйа бастыҥ эдэр үлэһиттэр, үрдүк үөрэҕи бүтэрбит кристалл эйгэтигэр идэтийбит геология уонна физика исписэлиистэрэ кэлбиттэрэ. Үлэһиттэрбитин Арассыыйа Гохраныгар, Москубатааҕы геология разведкатын институтугар, Бельгия Алмааска үрдүкү институтугар үөрэттэрбиппит. Оччолорго илии үлэтэ бары түһүмэххэ баара. Оттон ЯПТА 30 сылын туолуутугар үлэһиттэрбит сатабылларынан уонна автоматизация киирэн, сыллааҕы наардааһыммытын 30 төгүл үрдэппиппит.
– Быйыл уонна кэлэр өттүгэр туох былааннааххытый?
– Былырыын АЛРОСА Атыылыыр-батарар комплексын иһигэр сырье кээмэйин саҥалыы тыырар үлэ саҕаламмыта. Оҥорон таһаарыы былаана улаатан иһэринэн, хонтуора буолан турбут дьиэни-уоту наардааһыҥҥа анаан биэрбиппит, эбии оборудование кэлбитэ, эдэр исписэлиистэри үлэҕэ ылбыппыт. Кэлэр икки сыл иһигэр оҥорон таһаарыыбытын өссө күүһүрдэн, 2027 с. бүтүүтүттэн АЛРОСА алмааһын наардыыр буолуохпутун баҕарабыт.
Дьон уонна идэ туһунан
– Үгүс киһи АЛРОСА-ҕа тыйыс, кыраҕа ымыттыбат, кааска кэппит эр дьон эрэ үлэлиир курдук саныыр. Дьиҥэр, ЯПТА-ҕа кимнээх, туох идэлээх дьон үлэлиирий?
– Биһиги тэрилтэбитигэр кааска, спецовка, күүстээх тиэхиньикэ оннугар сиэбэ суох үрүҥ халаат, бэрт кыра уйуктаах намчы ыйааһын, микроскоп уонна пинцет ордук туттуллар. Аргыый аҕай, биир кэм олорон эрэ аан дойду саамай сыаналаах сырьетун кытта үлэлииргэ ордук тулуурдаах, биир сиргэ өр тулуйан олорор уонна быыччык дьон барсар. Оттон оннук үлэни, сүрүннээн, кэрэ аҥаардар уйаллар. Ол да буоллар ЯПТА кэлэктиибин үс гыммыттан биирэ – эр киһи. Ол иһигэр сүрүн оҥорон таһаарыыга эмиэ. Кэлэктииппит сүнньэ сааһыламмыта ыраатта, билигин да үлэтин дэгиттэр баһылаабыт уонна сэниэлээх-тэтимнээх элбэх бэтэрээннээхпит. Ол гынан баран ханнык да тэрилтэ кэскилэ – номнуо бэйэлэрин көрдөрбүт орто саастаах уонна эдэр дьон. Кэллиэгэлэрбит үксэ ХИФУ выпускниктара, Саха сирин киин улуустарын, Илин Эҥээрин уонна Бүлүү сүнньүн бэрэстэбиитэллэрэ.
– Итинник үлэҕэ дириэктэр туох оруоллааҕай? Эн ордук “технологкын”, “экэнэмиискин” дуу, эбэтэр “сүрүн көҕүлээччигин” дуу?
– Мин итинник тэрилтэ салайааччытын ордук аркыастыр дирижеругар майгыннатабын. Кини скрипкаҕа, турбаҕа оонньооччу уонна барабаан охсооччу тэҥҥэ уонна дьүөрэлии оонньуулларын хааччыйыахтаах. Мин оҥорон таһаарыы былааныттан саҕалаан эбийиэккэ бэрээдэк тутуһуллуутугар тиийэ – бары услуобуйаны тэрийэр соруктаахпын. Хас биирдии хайысха үлэһитин үлэтин-хамнаһын иһиттэн өйдүөхтээххин уонна ытыктыахтааххын. Холобур, сыаналыыр эспиэрдэр саамай үчүгэй микроскоптаах, АйTи-исписэлиистэр күүстээх сервердээх буолалларын, сырьену учуоттааччылар докумуон толоруутугар кыһалҕаны көрсүбэттэрин туһугар. Онон туруоруллубут соругу толоруу уонна кэлэктиип иһигэр үтүө сыһыаны олохтуур – дириэктэр сүрүн соруга. Уонна, биллэн турар, хас биирдии тэрилтэ сайдарга дьулуһуохтаах.
– АЛРОСА “саамай сыаналаах алмаастарбыт – үлэһиттэрбит” диир. Ол сыаннас туохха көстөрүй? Эһиэхэ “алмаастаах пуонда” дэтэр дьоннооххут дуо? Кинилэр үлэҕэ үтүөлэрин хампаанньа хайдах бэлиэтиирий?
– Биллэн турар, тэрилтэ саамай сыаналаах баайа – уопуттаах үлэһиттэрэ. Ол бары сулууспаҕа сыһыаннаах. Омуна суох эттэххэ, ЯПТА – профессионаллар кэлэктииптэрэ. Үлэһиттэртэн оҥорон таһаарыы бары боппуруостарыгар умсугуйан ылсар киһинэн сүрүннүүр технолог-инженербитин Татьяна Васильеваны ааттыам этэ. Мех-наардааһын сайдыыта ураты суолталаах. Онно эспиэрдэрбит Артем Протасов уонна Альберт Капитонов улахан оруоллаахтар. Кэлиҥҥи кэмҥэ кэллиэгэлэрбититтэн хампаанньа таһымыгар оҥорон таһаарыы бэтэрээннэрэ, Наардыыр уонна кэмпилиэктиир сыах начаалынньыгын солбуйааччы Татьяна Шашкова, орто кээмэйдээх сырьену кээмэйдиир учаастак салайааччыта Вероника Константинова, сүрүн эспиэр Матрена Роббек, эспиэрдэр Юрий Свешников уонна Николай Егоров бэлиэтэммиттэрэ.
– Үлэҕитигэр айар-тутар кыахтааххыт дуу, чопчу регламенынан эрэ үлэлиигит дуу?
– Үлэҕин таптаабат буоллаххына, тугу эмэ ситиһэриҥ саарбах. Эспиэргэ саамай сүрүнэ – сөптөөх быһаарыыны чопчу булуохтаах. Оттон киһи аптамааттан уратыта диэн кини таас “дууһатын” билэр-таайар кыахтаах. “Фантазийнай” өҥнөөх, ураты быһыылаах алмаастары сатаан араарыы – үлэбит сорҕото эрэ. Ол ураты алмаастар СӨ Гохранын быыстапкатыгар турбуттара, сороҕун хампаанньа өрөспүүбүлүкэҕэ бэлэхтээбитэ. Биһиги эспиэрдэрбит алмаастан панно оҥорор кыахтаахтар. Ол олох ураты хартыыналар: олус сыаналаахтар уонна бэрт кылгас кэмҥэ, быыстапка үлэлиир эрэ бириэмэтигэр, айыллаллар. Оттон хаартыска уонна биидьийэ хартыына ис абылыыр күүһүн тиэрдэр-көрдөрөр кыаҕа суох.
– Дьон кэпсээнинэн, алмааһы сыаналааччылар ураты итэҕэйэр үгэстэрдээхтэр үһү.
– Алмааһы сыаналыырга ыксыыр, болҕомтону сүтэрэр уонна үлэлии олорор кэллиэгэлэргин аралдьытар табыллыбат. “Таастар ыраахтааҕыларын” ытыктыахха наада – кээмэйиттэн, хаачыстыбатыттан тутулуга суох. Сүрүннүүр эспиэрдэр улахан кээмэйдээх баартыйаны бэрэбиэркэлии олорон өйдөрүнэн-санааларынан алмаастары кытта “кэпсэтиэхтэрин” сөп.
Профориентация: кэскили көрүү
– Ыччат туһунан кэпсэтиэх. Алексей Валериевич, кэлэр өттүгэр кимнээҕи үлэҕэ ылыаххытын баҕараҕыт? Үлэлии кэлиэхтээх киһи эҥкилэ суох уобараһа хайдах буолуохтааҕый?
– Геммолог, кырыылааччы, минералларга быһаарсар дьупулуомнаах ыччаты күүтэбит. Ону тэҥэ былаан быһыытынан, 2027 с. үлэҕэ киириэхтээх оборудование пааркатын учуоттаатахха, оҥорон таһаарыы автоматизациятын хайысхатыгар үөрэммиттэри. Биһиги манна үлэлии кэлэр ыччат дьон Саха сирин биир саамай суолталаах улахан хампаанньатыгар үлэлиэн-хамсыан, чөл олохтоох, үүнэргэ-сайдарга баҕалаах уонна көхтөөх буолуон баҕарабыт.
– Оттон ЯПТА-ҕа үлэҕэ киирэргэ чопчу ханнык хаачыстыбалар ирдэнэллэрий? Холобур, мин, устудьуон киһи, эһиэхэ хайдах быраактыкаланыахпын сөбүй?
– Биһиэхэ сылга ортотунан 12–15 ХИФУ уонна бырамыысыланнай техникум устудьуона быраактыкаланан барар. Өскөтүн наардааччы бакаансыйата баар буоллаҕына, биһиги, биллэн турар, бастаан настаабынньык харахтарыыстыкатын учуоттуубут. Улахан куурус устудьуоннара ситиһиилээхтик үлэҕэ киирбит холобурдара эмиэ баар. Оннук түгэҥҥэ үөрэх кыһатын салалтата устудьуоҥҥа анал үөрэх кыраапыгын оҥорор.
ХИФУ Күндү таастары обработкалааһын технологиятын кафедратын кытта үлэлэһэбит. Ити – оҥорон таһаарар хампаанньа уонна үөрэх кыһата барыстаахтык бииргэ үлэлэһиилэрин үтүө холобура. Устудьуоннар быраактыкаланалларын таһынан, үлэҕэ киирэллэр. Кэмиттэн кэмигэр ЯПТА бэрэстэбиитэллэрин профориентация уонна Саха сиригэр ювелирнай маастарыстыба сайдыытын тэрээһиннэригэр ыҥырааччылар. Холобур, ааспыт нэдиэлэҕэ биһиги Ювелирдар өрөспүүбүлүкэтээҕи иккис пуорумнарыгар кыттыбыппыт, оттон үрдүк үөрэх кыһатын уһуйааччылара ЯПТА эспиэрдэригэр алмааһы “таҥастыыр” кууруһу ыыппыттара. Ону таһынан, кэлин ювелир буолуохтаах устудьуоннары өйөөммүт, «кинилэр кырыылыыр үөрүйэхтэрэ сайыннын» диэн, университеты алмааһынан хааччыйбыппыт.
– ЯПТА устуоруйатыгар эдэр исписэлиистэр киллэрбит саҥа-сонун этиилэрэ “ыппыт” түгэнэ баар дуо? Эдэр дьон биир кэм салгымтыалаах үлэттэн куттанар эбээт. Киһи күнү быһа тааһы көрөн олорон, хайдах сүрэҕэлдьээмиэн сөбүй?
– Бастакы ыйдарга эдэр исписэлиистэртэн саҥаны-сонуну кэтэһэр, эрэйэр уустук. Сыл кэннэ ордук болҕомтолоохторо, дьулуурдаахтара биллэн барар. Онтон – түргэнник “дьиэтийбиттэрэ”, үлэһиттэрэ-сүрэхтээхтэрэ, үчүгэйдик наардааччылара чорбойоллор. Үлэтин ис сүрэҕиттэн сөбүлүүр ыччат элбэх.
Биһиэхэ тутуу учаастагын сэргэ мех-наардыырга киһи эргиччи сайдар уонна этии киллэрэр усулуобуйата толору. Рационализатордыы этиини ордук уолаттар киллэрэллэр. Онно аптамаат 7 көрүҥэ турар, кыра сырьену илиинэн наардааһын, мех-наардааһын бородуукталарын быһыытынан, хаачыстыбатынан, өҥүнэн көрөн көннөрөр эмиэ баар. Былааннаах үлэҕэ аптамааты үлэлэтэр улахан болҕомтону эрэйэр. Оттон олору эспэримиэнниэххэ, настройкалыахха, өрөмүөннүөххэ эмиэ наада эбээт. Биһиги исписэлиистэрбит АЛРОСА иһинэн үлэлиир ИЦ “Буревестник” тэрилтэ наардыыр аптамааттары тупсарарыгар үлэлэспиттэрэ, кинилэри кытта саҥа аптамааттары оҥорсубуттара. Кэлэр өттүгэр үлэлиир эйгэбитигэр олох саҥа, оҥоһуу өй туһаныылаах бырамыысыланнай аптамааттар айыллан, оҥоһуллан олоххо киириэхтээхтэр.
– Тэрилтэ Дьокуускайга баар. Ол төрөөбүт куораттарыттан ыраах барыахтарын баҕарбат олохтоох ыччакка улахан туһа буоллаҕа. Оттон улуустартан эбэтэр атын эрэгийиэннэртэн исписэлиистэри үлэлэтэ аҕалар бырагыраамалардааххыт дуо? АЛРОСА үчүгэй социальнай бэлиитикэлээҕинэн биллэр. ЯПТА үлэһиккэ хамнаһы таһынан тугу көмөлөһөрүй?
– Эдэр исписэлиис тиийбэт кыһалҕата диэн суох, үөрэх кыһаларын кытта ситимнээхтик үлэлиибит. Саха сиригэр АЛРОСА социальнай бырагыраамата бары исписэлиистэргэ биирдик дьайар, ол иһигэр ыраахтан кэлээччилэргэ эмиэ. ЯПТА үлэһиттэрэ интэриэһинэй үлэлээхтэрин таһынан, үчүгэй үлэлиир усулуобуйалаахтар, иллээх кэлэктииптээхтэр, араас тэрээһиҥҥэ кыттар, успуорт саалатыгар идэлээх сойуус суотугар дьарыктанар кыахтаахтар. Тэрилтэбит өрөспүүбүлүкэ киин куоратын килбэйэр киинигэр да турара үһүс киһини умсугутар.
– Арай... Билигин эн уопуттаах салайааччы быһыытынан 20 саастаах, бу эйгэҕэ саҥа үлэлии кэлбит бэйэҕэр тугу сүбэлиэҥ этэй?
– Этиэм этэ: кытаат, түһүнэн кэбис! Алмаасчыттары бэйэлэрэ-бэйэлэригэр бүгэн сылдьар сабыылаах кулууп чилиэннэрин курдук саныыр – сыыһа. Физиканы, тыллары үөрэт, толкуйдуур дьоҕургун сайыннар. Биһиэхэ кэлэн быраактыкалан. Алмаас салаата – хайа бырамыысыланнаһын эйгэтин элиитэтэ. Оттон онно киирбит, сыстыбыт киһи, туох да саарбаҕа суох, олоҕо интэриэһинэй уонна элбэх дохуоттаах буолар. Киһи эмиэ оннук – сөптөөх эйгэтигэр киирдэҕинэ профессионал буолар: идэ сатабылларын баһылыыр, билиитин кэҥэтэр, соруктары эрэллээхтик туруорар уонна ону ситиһэр. Үлэҕин таптаабат буоллаххына, тугу эмэ ситиһэриҥ саарбах.
– Оттон билигин бу кэпсэтиини ааҕа уонна “алмаасчыт буоларым дуу, суоҕа дуу?” диэн толкуйдуу олорор үөрэнээччигэ-устудьуоҥҥа тугу сүбэлиэҥ этэй?
– «Алмаас эспиэрэ» диэн олус кыараҕас идэ. Онон киһи киэҥник көрүөхтээх – билиини минералогия уонна ювелир дьыалатын быысаһыытыттан сомсуллуохтаах. Оттон өскөтүн онно эбии киһи өссө тэхиньиичэскэй билиилээх буоллаҕына, биһиги тэрилтэбитигэр үлэлииргэ, чахчы, интэриэһинэй буолар.
Ону тэҥэ идэ уратыта, алмаас айылҕаттан кэрэтэ, ону сыаналыыр үрдүк эппиэтинэс уонна ол төрөөбүт өрөспүүбүлүкэҕэ суолтата – билигин толкуйга сылдьар үрдүкү кылаас оҕотугар көмө буолуон сөп.
Мин өссө чиэһинэй буолуу туһунан этиэм этэ. Тоҕо диэтэххэ, ол – биһиги акылааппыт. Өскөтүн киһи ис-хаан кырдьыксыт, чиэһинэй буолбатах буоллаҕына – манна үлэлээбэтэҕэ ордук.
Үсүһүнэн, көмпүүтэри кытта “эн-мин” дэһэр сатабыллаах итиэннэ, арааһа, стреһи тулуйар буолуохтаах. Тоҕо диэтэххэ, күндү баайы-дуолу кытта үлэлиир диэн – мэлдьи тургутуу, күүрүү. Төбөҕүн ыһыктымыаххын наада.
Биһиги өрөспүүбүлүкэ идэни сөпкө таларга көмөлөһөр тэрээһиннэригэр кыттабыт. Холобур, өтөр оскуола үөрэнээччилэрэ уонна кыра куурус устудьуоннара ЯПТА-ҕа экскурсиялара саҕаланыахтаах. Онон болҕомтолоох уонна эппиэтинэстэн куттаммат буоллаххытына – нөрүөн нөргүй!
Үлэттэн атын кэмҥэ
– Үлэ чааһын кэннэ наардыыр остуоллар, тэрилтэ уота-күөһэ умуллубутун кэннэ кэлэктиип тугунан олорор? Дьон тугунан дьарыктанар?
– Биһиэхэ уопсастыбаннай үлэни-хамнаһы идэлээх сойуустар бэрэссэдээтэллэрэ Андрей Мохначевскай сүрүннүүр, сойууска кэлэктиип барыта баар. Үс сыл устата успуорт араас көрүҥнэригэр салааларбыт ортолоругар бэйэбит спартакиадабытын тэрийэн ыыппыппыт. Быйыл күүспүтүн “Анаабыр алмаастарын”, ЯГК-ны, АЛРОСА-охрананы, СӨ Гохранын, СӨ Комдрагметын кытта холбоотубут. Бастакы көрүҥҥэ, дартска, кыайдыбыт. Аны муус устарга остуол тиэнньиһин уочарата кэлиэхтээх. Салгыы ытыы күрэхтэһиитэ буолуоҕа.
Кэлэктииппит бука бары АЛРОСА тэрилтэтин ыһыаҕар көхтөөхтүк сылдьар. Былырыын бэйэбит күүспүтүнэн, идэлээх сойууспут көмө харчытынан, ЯПТА ыһыаҕын ыһарга 100 киһи киирэр сарайын оҥорбуппут. Эмиэ ол сиргэ тэрилтэ үбүлүөйүгэр анаммыт сэргэлэр турбуттара. Сыл аайы Дьокуускайга успуорт, экология, патриот аахсыйаларыгар кыттабыт. Күүстээх ырыаһыттардаахпыт: Татьяна Бурцева, Лидия Федорова, Валентина Рожина – элбэх куонкурус кыттыылаахтара уонна призердара. Аны, былырыын тэрилтэбит иһигэр буолбут аукциоҥҥа бэйэбит худуоһунньуктарбыт хартыыналарын бүүс-бүтүннүү кэллиэгэлэрбит атыылаһан ылбыттара. Оттон Валентина Рожина АЛРОСА Экологияҕа киинэ ыыппыт хаартыскаҕа түһэрии аһаҕас күрэһин биир номинациятыгар кыайбыта. Cоторутааҕыта ыытыллыбыт “Үҥкүүлээ” өрөспүүбүлүкэтээҕи теле-куонкуруска биһиги эспиэрбит Оксана Имҥэ уонна кини партнеругар тэҥнээх суоҕа.
Тэрилтэбит иһинэн өссө Эдэр исписэлиистэр сүбэлэрэ баар, бэйэлэрэ туспа ыытар тэрээһиннэрдээхтэр. 2027 с. ыччат дьон ахсаана элбиэ диэн эрэнэбин.
– Уонна үгэс буолбут бүтэһик ыйытыым: ааҕааччыларга, чуолаан, алмаас эйгэтигэр үлэлиэн баҕалаах дьоҥҥо, тугу баҕарыаҥ этэй?
– АЛРОСА-ҕа үлэлиир – престижнэй. АЛРОСА бэйэтин эйгэтигэр аан дойдуга бастыҥ, Арассыыйа биир саамай кыахтаах, өрөспүүбүлүкэ бүддьүөтүн үөскэтэр уонна социальнай эппиэтинэстээх тэрилтэ. Хампаанньаҕа үүнэр-сайдар кыах толору – үлэ тэрээһинэ уонна технология тэтимнээхтик сайдар, настаабынньыктааһын тиһигэ үлэлиир, кэмпитиэнсийэ да, карьера да үүнэр кэскиллээх. АЛРОСА – эрэллээх буолуу, социальнай мэктиэ уонна үрдүк хамнас. Биһиги тэрилтэбитигэр аҥаардас үлэлиир эрэ интэриэһинэй буолбатах. Тоҕо диэтэххэ, хампаанньа хас биирдии үлэһит араас өрүттээх уопсастыбаннай уонна успуорка олоҕун эргиччи өйүүр.
***
Алексей Евстратовы кытта кураанах отчуот уонна алмаас эрэ туһунан кэпсэппэтибит. Биһиги сэһэргэһиибит хас күн аайы дьиҥнээх дьиктини – Сир Ийэ миллиардынан сыллар усталарыгар ис киэлитигэр углероду атомы кытта дьүөрэлээн ураннык оҥорон таһаарбыт алмаастарын – көрөр, наардыыр-нарылыыр дьон туһунан – буолла. Уонна бу интервьюга сырдатыллыбытын курдук, ЯПТА сиэйпэҕэ хараллыбат сүрүн баайа – дьон эбит: маастарыстыбаларын-сатабылларын Саха сирин саҥа көлүөнэ алмаасчыттарыгар иҥэрэргэ бэлэм наардааччылар, эспиэрдэр уонна сыаналааччылар.
kyym.ru
