Атырдьах ыйын 21-23 күннэригэр Үөһээ Бүлүү улууһугар Саха сирин оскуолаларын араас сылга бүтэрбит выпускниктарын бэстибээлэ буолан ааста. Киэҥ нэлэмэн өрөспүүбүлүкэбит бары муннугуттан мустубут 1975-1996 сылларга оскуоланы бүтэрбит оччотооҕу оҕолор мустан успуорт, ырыа, үҥкүү бырааһынньыгын тэрийдилэр.
1975--1996 сылларга оскуоланы бүтэрбит выпустары түмүү үлэлээбитэ хас даҕаны сыл буолла. Альберт Соров салайааччылаах уонунан тыһыынча киһини хабар бэрт улахан түмсүү диэххэ сөп. Бу үһүс сылын улахан бэстибээл ыыттылар. Бастаан -- Нам улууһугар, онтон Чурапчыга уонна быйыл Үөһээ Бүлүүгэ ыытылынна. Кэлэр сылга эмиэ от үлэтэ үмүрүйбүтүн кэннэ, баччаларга кэрэ айылҕалаах Аммаҕа ыытыллыахтаах. Бэйэтэ туһунан спартакиада курдук. Бүддьүөттэн биир да кэппиэйкэ барбат, кыттааччылар бэйэлэрэ уйунан тэрийэллэр. Арай көрсөр улуус ыалдьыттар түһэр дьиэлэрин-уоттарын, аһыыр астарын дьаһайар. Үгэс быһыытынан, бэстибээл улуус киинигэр, ыһыахтыыр түһүлгэҕэ, ыытыллар. Бу да сырыыга Үөһээ Бүлүү Түгэхтэй диэн Бүлүү эбэбит үрдүгэр турар кэрэ-мааны айылҕалаах ыһыахтыыр түһүлгэҕэ буолла. Үс күн устата Үөһээ Бүлүү улууспутугар Сахабыт Сирин бары улуустарыттан кэлбит 1500 кэриҥэ киһи, 1975-1996 сыллааҕы выпустар, култуура уонна успуорт көрүҥнэригэр күрэхтэстилэр.
Күрэхтэр түмүктэригэр бөлөхтөргө маннык выпустар муҥутуур кыайыылааҕынан таҕыстылар:
- 1-гы бөлөххө (1975-79) – 1979 сыллааҕы выпустар!
- 2-с бөлөххө (1980-84) --1980 сыллааҕы выпустар!
- 3-с бөлөххө (1985-90) – 1989 сыллааҕы выпустар!
- 4-с бөлөххө (1991-96) – 1993 сыллааҕы выпустар!
Үөһээ Бүлүү улууһун анал бирииһин уонна «Бастыҥ выпуск» ааты 1994 сыллааҕы выпуск ылла!
Бэстибээл чэрчитинэн Оҕо ускуустубатын кыһатын, Киин бибилэтиэкэ, “Үс Хоһуун” успуорт уораҕайа, "Сардаана" 4-с №-дээх уһуйаан сирдэригэр уонна Николай Егоров аатынан искибиэргэ выпустар мастары олордон, үйэлэри ситимниир бэлиэ түгэни бэлэхтээтилэр.
Дьону көҕүлүүр хамсааһын
Бу туһунан выпустары салайааччылартан биирдэстэрэ, “Саха-Азия оҕолоро” Аан дойдутааҕы оҕо пуондатын стипендиата, СӨ үөрэҕириитин туйгуна, Арассыыйа үөрэҕириитин бочуоттаах үлэһитэ, “Выпуск-85” салайааччыта Лилиана АНТОНОВА маннык кэпсиир:
--1975--1996 сылларга оскуоланы бүтэрбиттэр бэстибээллэрэ Үөһээ Бүлүүгэ үрдүк таһымҥа ыытылынна. Төрөөбүт оскуоланы бүтэрбит сыллара уонна үөлээннээхтэр түмсүүлэрэ хас биирдии киһиэхэ күндү. Ол курдук, 2019 сылтан өрөспүүбүлүкэбитигэр оскуоланы бүтэрээччилэр хамсааһыннара сылтан сыл кэҥээн, ис хоһооно дириҥээн иһэр. Бу үтүө бачыымы 2018 сыллаахха 35 сыллаах үбүлүөйдэрин бэлиэтээбит 1983 сыллаах бүтэрээччилэр (бэрэссэдээтэл Альберт Михайлович Соров) саҕалаабыттара. Кинилэр «өрөспүүбүлүкэ сайдыытын туһугар сомоҕолоһон үтүө дьыала оҥоруохха» диэн ыҥырыылара кэлэр көлүөнэ выпустарга күүстээх тирэх буолбута. Бу кэскиллээх бачыымы “Выпуск-85” үөлээннээхтэрбитин кылааһынан эрэ буолбакка, өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн бүтэрбиттэри кытта сибээс олохтоон, «Золотой 50» диэн анал кэмитиэт тэриммиппит. Түмсүү өссө көхтөөх буоларын туһугар төрөөбүт ыйдарбытынан, зодиак бэлиэлэринэн араас аһымал аахсыйаны, субуотунньугу, истиҥ көрсүһүүлэри тэрийэн барбыппыт. Ол курдук, «Скорпион» бэлиэлээхтэр тэрийбит айар быыстапкаларын кэнниттэн 80-89-с сыллардаах выпустар бэрэссэдээтэллэрин, лиидэрдэрин уонна бастыҥ актыбыыстарын ситимниир улахан бөлөх тэриллибитэ. Билигин бу күүстээх хамсааһыҥҥа номнуо 22 выпуск түмүллэн олорор. Үөлээннээхтэри түмэр сыаллаах араас интэриэһинэй күрэх сыл аайы ыытыллар. Ол курдук, Мария Андреева (Выпуск-84) көҕүлээһининэн «Браво, ВЫПУСК!» айар куонкурус, ону тэҥэ Михаил Гуляев уонна Ирина Николаева (Выпуск-87) тэрийэр волейбол күрэхтэрэ хас биирдии киһи кутун тутан, үөлээннээхтэр кэккэбит кэҥээн испитэ. Бу улахан түмсүү түмүгүнэн 2022 сыллаахха бастакы улахан сүлүөт тэриллибитэ. Икки сыл устата ситиһиилээхтик ыытыллан баран, хамсааһын 2024 сылга улахан бэстибээл таһымыгар тахсыбыта. Быйыл, хамсааһын үһүс сылыгар, бэлиэ тэрээһин өссө киэҥ далааһыннаахтык барда.
Бастакы бэстибээл: Нам улууһа. Онно волейбол, дартс, эстэпиэтэ, ох саанан ытыы, корнхол күрэхтэрэ, ырыа, үҥкүү куонкурустара буолбута. Иккис бэстибээл: Чурапчы улууһугар эмиэ ити көрүҥнэринэн буолбута. Үһүс (быйылгы): Үөһээ Бүлүү улууһугар ыытылынна. Бэстибээл иһинэн выпустар успуорт 5 көрүҥэр күрэхтэстилэр: волейбол, дартс, эстэпиэтэ, буулдьа саанан ытыы; айар ырыа уонна үҥкүү куонкурустара буолла.
Ону таһынан В.П. Емельянов "Хомуур күрэх/Түргэн Куб" ааптарыскай оонньуутун биһиги выпуск бэстибээлгэ кэлбит дьоҥҥо көрдөрдүбүт, оонньоттубут. И.И. Седалищев аатынан Үөһээ Бүлүүтээҕи дьиэ кэргэҥҥэ иитиигэ көмөлөһөр киини кытта салгыы үлэлэһэргэ кэпсэтии түстэннэ.
Оскуоланы бүтэрбит сылларынан маннык кэскиллээхтик, өрөспүүбүлүкэ таһымыгар тахсан сомоҕолоһуу эдэр көлүөнэҕэ улахан холобур буолар. Үөлээннээхтэрбит инникитин даҕаны өрөспүүбүлүкэбит туһугар өссө элбэх үтүө дьыаланы оҥороллоругар, айалларыгар-туталларыгар баҕарабыт! Бэртээхэй бачыым өссө кэҥээн, саҥа выпустарынан хаҥаан истин!
Кыайыылаах 89-тар
Выпустар элбэхтэрэ бэрт буолан, күрэстэрин, куонкурустарын барытын биэстии выпуһунан түөрт бөлөххө арааран ыыттылар. Онуоха 1989 сыллаахха бүтэрбит выпустар бэйэлэрин (1985--90 сыллар) бөлөхтөрүгэр кыайыылаах таҕыстылар.
Бу выпуск лиидэрэ Валентина ПРОТОДЬЯКОНОВА хамаандатыгар махтанна:
--Үөһээ Бүлүүгэ ыытыллыбыт бэстибээлбит олус тэрээһиннээхтик уонна үрдүк таһымҥа ааста. Манна уопсайа 1500 тахса кыттааччы тиийэ сырытта. Оттон биһиги 89 выпуспутугар Намтан, Эдьигээнтэн, Амматтан, Чурапчыттан, Тааттаттан, Горнайтан, Бүлүүттэн, Үөһээ Бүлүүттэн, Сунтаартан, Ньурбаттан, Дьокуускайтан 64 киһи кытынна. Олортон 53 киһи волейболга, дартс, корнхол, эстэпиэтэ, буулдьа саанан ытыы күрэстэригэр уонна ырыа-үҥкүү куонкурустарыгар кыттан, выпуспут аатын чиэстээхтик көмүскээтилэр. Ол курдук, биһиги үһүс бөлөххө: волейболга уолаттар - 1 миэстэ, кыргыттар – 1 м., буулдьа саанан ытыыга 1 миэстэни ыллыбыт. Ырыа күрэҕэр бары хуорунан ыллаан 1 миэстэни эрэллээхтик ыллыбыт. Үҥкүүгэ -- 1 истиэпэннээх лауреат, эстэпиэтэҕэ - 2 миэстэ, дартска - 3 миэстэ, корнхолга - 4 миэстэ буоллубут. Инньэ гынан, маннык үчүгэй көрдөрүүлээх буолан, бэйэбит бөлөхпүтүгэр бастакы миэстэҕэ тахсан, уопсайа 6 куубагы илдьэ кэллибит. Үһүс бэстибээлгэ кыайыы өрөгөйүн билэн, астынан-дуоһуйан, үөрэн-көтөн тарҕастыбыт, сыалбытын ситистибит.
Күүстээх тыыллаах буоламмыт маннык ситиһиигэ кэллэхпит. Бөлөхпүтүгэр баар оҕолор бары кэриэтэ үп-харчы өттүнэн көмөлөһөннөр, күрэхтэһэр оҕолорбут санааларын көтөхтө, эрэллэрин бөҕөргөттө, сыалларын ситиһэргэ улахан оруолу оонньоото диэн бэлиэтээн этиэхпин баҕарабын. Биһиги выпуск биир күүс, биир сомоҕо буоларбытын өссө төгүл бигэргэттэ. Бэстибээлгэ харчынан кыттыспыт оҕолорбутугар “Кыым” хаһыатынан ис сүрэхпиттэн барҕа махталбын тиэрдэбин. Эһиги өйөөҥҥүт, көмөлөһөҥҥүт оҕолорбут кыайдылар.
Бүлүүтээҕи үөлээннэхтэрбитигэр, лиидэрдэригэр Алена Ершоваҕа ис сүрэхпиттэн махталбын этэбин. Алена Бүлүүтээҕи 89 выпустары түмэн ырыаҕа, үҥкүүгэ ситиһилээхтик кытынныбыт.
Махтал бастыҥын Александра Чемезовага тиэрдэбин, кини Үөһээ Бүлүүлэрбитигэр баар үөлээннээхтэрбитин кытта сибээс олохтоон улахан көмөнү оҥордо. Аны бэстибээл тэрээһинэ саҕаланыытыттан бүтүөр диэри тэрийсии боппоруостарыгар сүбэ-ама буолла, выпуск аатыттан бириистэринэн успуонсардаата.
Харчынан, бирииһинэн, оҕуруот аһынан көмөлөспүт оҕолорбутугар Сергеев Генаҕа, Горохов Кешаҕа, Ефремова Туйярага, Черноградская Саргыланаҕа, Рослякова Любаҕа ааттаталаан туран туспа махталбын тиэрдэбин.
Уоттаах-күөстээх махталбын Иванова Надеждаҕа этэбин. Надежда выпуспут футболкаларын ыларга үлэлэстэ, бородуукта атыылаһан илдьэргэ сырытта .
Хореографпыт Саргылана Филипповнаҕа муҥура суох махталбын тиэрдэбин. Саргылана үҥкүүлүүр кыргыттарбытын түмэн, үҥкүүлээбэт да оҕолорбутун үҥкүүлэтэн, көстүүмнэрин бэйэтэ булан, Майаттан хаста да куоракка кэлэн эрэпэтииссийэ бөҕөтө тэрийэн үрдүк ситииһиилэннибит. Хуорбутун Надежда Макарова, Анжела Фёдорова бэлэмнээбиттэрэ. Кыргыттар наһаа маладьыастар. Ыллыыр кыргыттары, уолаттары куоластарынан араартаан, хаста даҕаны бэлэмнээн бастакы миэстэ буоллахпыт.
Сүгүрүйэн туран махталбын тиэрдэбин күүстээх аҥаарбытыгар: бойобуой дьайыы бэтэрээнэ, Усуйаанаттан төрүттээх доҕорбут Александр Захаров бэстибээл тэрээһинэ саҕаланыытыттан бүтүөр диэри улахан күүс-көмө буолла. Аны олох тус бэйэтин көмөлөһөөччүлэрин Павел Кыреловы, Саргылана Павлованы кытта буулдьанан ытыы күрэҕин ыытта, выпуск аатыттан бириис туруорда, кэмиэрчэскэй күрэх ыытан, киирбит харчытын выпуск пуондатыгар биэрдэ.
Успуорт бары күрэхтэригэр кыттыбыт, кыайбыт оҕолорбутугар эмиэ махталбыт муҥура суох! Уопсайынан, бары субу курдук биир сомоҕо күүс буолан, ким даҕаны туора турбакка маннык ситиһиилэннэхпит. Аны даҕаны, выпуск хамсааһынын туох баар тэрээһинигэр кытта туруохпут.
Христина СИДОРОВА, Дьокуускай куорат 39 №-дээх оскуолатын алын сүһүөх кылааһын учуутала, 89 выпуск биир бастыҥ актыбыыһа, лиидэр солбуйааччыта:
--89 выпуск аатыттан Үөһээ Бүлүү улууһун салалтатыгар, баһылык Валерий Валерьевич Николаевка, кини күүстээх хамаандатыгар, култуура уонна успуорт үлэһиттэригэр, чуолаан Аяна Афанасьевнаҕа, Алексей Васильевичка, убаастабыллаах Альберт Михайловичка уонна бэстибээли тэрийсибит, күүс-көмө буолбут, оскуоланы бүтэрбит араас сыллаах выпустарга бука барыгытыгар ис сүрэхтэн тахсар күүстээх махталы тиэрдэбит! Бэстибээл олус тэрээһиннээхтик, күүрээннээхтик уонна үрдүк таһымҥа ааста. Түһүлгэ кэрэ сирэ, хас биирдии күрэхтэһии уонна тэрээһин кыратыттан улаханыгар тиийэ дириҥ ис хоһоонноохтук, былааннаммытын курдук, чуолкайдык ыытылынна. Улуус улахан тэрээһиннэри ыытар таһыма үрдүгэ, дьоно түмсүүлээҕэ, үлэһиттэрэ киэн туттууну эрэ үөскэтэр. Хас биирдии сылаас, ыраас балаҕаҥҥа дуоһуйа аһаан, наһаа үчүгэй усулуобуйа тэрилиннэ. Бэстибээл тэрийиитэ үрдүк таһымҥа ааста диэн уратытык бэлиэтиибит. Хас биирдии хайысхаҕа тэрийэр бөлөх сөпкө сааһыланан, выпустар көрсүһүүлэрэ ньиргиччи, тохтобула суох, биир тэҥҥэ уонна олус чуолкайдык ыытылынна.
Кэрэ айылҕалаах, киэҥ нэлэмэн Бүлүү өрүс кытылыгар турар Үөһээ Бүлүү киинин оҕолорбут саҥа көрөн сөхтүлэр, олус сөбүлээтилэр, сылаас көрсүһүүттэн олус астыннылар. Үөһээ Бүлүүлэр ыалдьытымсахтара, аһаҕас дууһалара хас биирдии кыттааччыны, ыалдьыты уратытык үөртэ. Ураты улахан махталы тиэрдэбит олохтоох үөлээннээхтэрбит лиидэрэ Наталья Кардашевскаяҕа! Оҕолорун түмэн, күүс-көмө буолан, түһүлгэбитин (балаҕаммытын) үрдүк таһымҥа бэлэмнээн, итии чэйдээх, минньигэс астаах, бэрэскилээх көрсүбүттэригэр. Маннык чаҕылхай, үрдүк таһымнаах тэрээһин түмүгүнэн биһи кэккэбит өссө хаҥаата, саҥа көхтөөх, талааннаах үөлээннээхтэрбит эбии киирдилэр! Сыл аайы атын-атын улууска буолара олус үчүгэй эбит. Бу түмсүү өссө күүһүрүө, кэҥиэ диэн эрэнэбит. Эһиил Аммаҕа өссө элбиэхпит, хаҥыахпыт диэн бигэ санаалаахпыт. Баҕа санааҕыт барҕара туоллун, туруоруммут сыалгытын ситиһиҥ! Эһиэхэ барыгытыгар бөҕө доруобуйаны, үлэҕитигэр өссө үрдүк ситиһиилэри, саҥа кыайыылары уонна улуускут туһугар айымньылаах үлэни, ситиһиини баҕарабыт! Сахабыт сирин успуорка уонна култуураҕа сайдыытыгар киллэрэр кылааккыт иһин уруй-айхал!!! Эһиил Аммаҕа көрсүөххэ диэри!
Түмүк
2019 сылтан ыла өрөспүүбүлүкэ выпустарын түмэр хамсааһын олус ситиһиилээхтик үлэлиир-хамсыыр. Ол курдук, бу сыллар тухары выпустар өрөспүүбүлүкэ араас тэрээһиннэригэр, аахсыйаларыгар көхтөөхтүк кыттан кэллилэр. Субуотунньук да тэрийэллэр, мас да олордоллор, халаантан, баһаартан эмсэҕэлээбит да нэһилиэктэргэ, ыалларга, Анал байыаннай дьайыыга да сылдьар уолаттарбытыгар күүс-көмө буолаллар. Хайа уонна аҕам саастаах, орто көлүөнэ дьон үлэлэрин, дьиэлэрин-уоттарын таһынан биир саастыылаахтарын кытары алтыһар, үөрэ-көтө кэпсэтэр, бодоруһар, доҕордоһор буоллахтара. Эппиккэ дылы, маннык кыра түмсүүлэр, улахан хамсааһыннар олоҕу хамсатан-хамсатан кэллэхтэрэ.
Балаһаны Туйаара СИККИЭР бэлэмнээтэ.
