Олунньу 27 күнүгэр Мэҥэ Хаҥаласка Майа түмэлигэр гражданскай сэрии дьоруойа, Саха АССР сэбилэниилээх куустэрин кылаабынай командующайа К.К. Байкалов төрөөбүтэ 140 сылыгар анаммыт кэмпириэнсийэни түмэл кэлэктиибэ, Мэҥэ Хаҥалас кыраайы үөрэтээччилэрэ тэрийэн ыыттылар.
Кэмпириэнсийэҕэ Мэҥэ Хаҥалас, Уус Алдан, Амма кыраайы уорэтээччилэр кыттыыны ыллылар. Дьокуускайтан гуманитарнай чинчийиилэр институттарыттан ученайдар А.О. Рунев, И.И. Подойницина уонна устуоруйа билимин хандьытаата В.И. Пестеров кэлэн кытыннылар. Эҕэрдэ тылы Майа сэлиэнньэтин баһылыгын солбуйааччы Н.Г. Пахомова, Р.Г. Васильев аатынан түмэл дириэктэрэ А.А. Федорова эттилэр. К.К. Байкалов туһунан сүрүн дакылааты В.И. Пестерев оҥордо.
Кини Карл Карлович олоҕун, бойобуой сырыыларын кэпсээтэ. Олохтоох краевед И.С. Колосов Мэҥэ Хаҥалас билиҥҥи сиригэр-уотугар гражданскай сэрии хайдах ааспытын, ол иһигэр сэриилэһии буолбут сирдэрин, икки өттүттэн ыстааптар турбут сирдэрин сиһилии билиһиннэрдэ. Кэмпириэнсийэҕэ А.О. Рунев, олохтоох краеведтар К.К. Родионов, И.Н. Тарабукин, Моорукка баар К.К. Байкалов музейын салайааччыта Уваровская,АР, Уус Алдан түмэлин дириэктэрэ О.А. Прядезникова , Хараттан краевед Ф.П. Харитонов о.д.а. гражданскай сэрии туһунан санааларын үллэһиннилэр. Кэмпириэнсийэ түмүгүн бу бырайыак ааптара А.В. Эверстов иһитиннэрдэ. Онно улуус баһылыга Д.И. Тихоновтан В.И. Пестеров КК Байкалов туһунан кинигэтин таһаарарга үбүнэн көмө көрдөөһүн; Моорук нэһилиэгин түмэлин кырыыһатын өрөмүөннүүргэ баһылык Р.П. Никитин көмө оҥороругар көрдөһүү, үөрэх управлениетын начаалынньыга И.М. Плотниковаттан Саха өрөспүүбүлүкэтин уонна улуус устуоруйатын оскуолаҕа үөрэх предметин быһыытынан киллэрэр этии киирдилэр.
Кэмпириэнсийэҕэ улуус кыраайы үөрэтээччилэрин Гражданскай сэрии туһунан ааҕыылара 3 түһүлгэнэн ыытылынна, 42 киһи кытынна. Эспиэрдэринэн кыраайы үөрэтээччилэр үлэлээтилэр. Бастакы түһүлгэ Гражданскай сэрии чахчыларыгар ананна. Манна кылаан кыайыыны Бутэйдээхтэн “Сэндиэлэ” кыраайы үөрэтээччилэр тэрилтэлэрин салайааччыта К.К. Родионов ылла. Инники миэстэлэргэ Томтортон М.Н. Пономарева, Амматтан М.Н. Карманова, Табаҕаттан В.Н. Кириллин буоллулар. Биһирэбил бириискэ Хаптагайтан З.И. Игнатьева, Төҥүлүттэн И.Н. Тарабукин, Амматтан А.С. Карманова, Майаттан А.И. Петрова, Хараттан Ф.П. Харитонов тигистилэр.
 |
| Буруйдааһынтан босхоломмут повстанецтар. |
2 туһулгэҕэ Гражданскай сэрии кыттыылаахтарын тустарынан дакылааттар истилиннилэр. Кылаан кыайыыны Тандаттан М.П. Черноградская ситистэ. кыайыы орогойун биллэ. Инники миэстэлэргэ Маттаттан Е.Л. Андросова, Хорообуттан С.Н. Ильина, Бүтэйдээхтэн С.Р. Семенов ыллылар. Биһирэбил бирииһинэн Өнньүөстэн Г.К. Мартынова, Бүтэйдээхтэн Е.Т. Васильева, Хаптагайтан А.С. Кривошапкина, Төхтүртэн Л.А. Колосова, Тиэлигиттэн П.П. Егорова бэлиэтэннилэр. Үһүс түһүлгэҕэ оҕолор кытыннылар. Кылаан кыайыыны Амма гимназиятын үөрэнээччитэ Валера Тылбыков ылла. Инники миэстэлэргэ Төхтүртэн Алгыс Попов, Табаҕаттан Павел Алексеев, Бүтэйдээхтэн Алина Беляева таҕыстылар. Оҕолор дойдуларын устуоруйатын үөрэтэн, билэн, төрөөбүт Ийэ дойдуну таптыырга, төрөөбүт сирдэрин патриоттара буола үүнэллэрэ хайҕаллаах. Инникитин улууска оҕолорго кыраайы үөрэтиигэ туспа ааҕыы тэрийэр тоҕоостооҕо көһүннэ. Ааҕыылар хомуурунньуктара тахсара былааннанар.
Татьяна АРТЕМЬЕВА,
Мэҥэ Хаҥалас кыраайы үөрэтээччилэрин түмсүүтүн салайааччыта.
