Саха киинэтэ аан дойдуга билиннэ. Сылга хастыы да саҥа, ону ааһан хаачыстыбалаах киинэни устар таһымҥа таҕыстыбыт. Режиссёр да, артыыс да үөрэҕэ суох, көннөрү сүрэхтэрин баҕатынан устубут, оонньообут киинэлэрэ дьон-норуот биһирэбилин ылыан ылаллар. Саҥа саҕалаан эрэр режиссёр Евгений Слепцов айар-тутар суола куйаар ситимиттэн саҕаламмыт. Кини онно кылгас көрдөөх биидьийэлэри устан таһаарар эбит. Салгыы манан тохтообокко, 2 кылгас киинэни уонна 1 мини-сэрийээли устубут. Оттон бүгүн Евгений аан бастаан бэйэтэ устубут “Айа да айан” диэн толору киинэтин сүрэхтээри бэлэмнэнэр.
-- Евгений, туохтан, хайдах саҕаламмытын кэпсээ эрэ.
-- Үтүө күнүнэн! Мин Абый улууһуттан сылдьабын. Дьон-сэргэ миигин, сүрүннээн, блогер курдук билэр буолуохтаах. Инстаграмҥа* (Арассыыйаҕа бобуулаах) көрдөөх тэттик биидьийэлэри устааччыбын, онно 49,4 тыһыынча сурутааччылаахпын.
Уопсайынан, киинэ эйгэтигэр хайдах кэллим диир буоллахха, оҕо сылдьан элбэх культовай киинэни көрөн, хайдах устубуттарын дьиктиргиир этим. “Титаник”, “Властелин колец”, “Гарри Поттер”, “Перл Харбор” курдук киинэлэри... Онон киинэ эйгэтигэр тугу эрэ айар баҕа санаам оҕо эрдэхпиттэн баара. Ол курдук, 2-3 сыл икки кылгас метражтаах киинэни бэстибээллэргэ анаан устубуппут. Маны таһынан биир мини-сэрийээли уонна кылгас вайннары, пранктары аа-дьуо устан уопутурбуппут. Бу киинэлэрбитин ютубка “Ayki Productiuon” диэн ханаалга көрүөххүтүн сөп. Араас көрүҥҥэ холоно сылдьыбыппыт: триллер да, хоррор да, мистика да уста сылдьыбыппыт. Бу – барыта биһиги көрүҥмүт буолбатах эбит диэн өйдөөбүппүт. Бастаан кылааты көрдөөһүннээх киинэни устарбыт дуу дии санаабыппыт, ол эрээри бүддьүөппүт тиийбэт буолан, айан сырыытын туһунан, ол эбэтэр кэмиэдьийэ жанрыгар тохтообуппут. Бэйэбит уруккуттан көрдөөх биидьийэлэри устар буоламмыт, сатыыр жанрбытыгар устуохха диэн буолбута.
-- Ханна, хайдах уһуллугут?
-- Дьиҥэр, бу айан сырыытын туһунан киинэни устар баҕа санаабыт 2 сыл анараа өттүгэр үөскээбитэ. Ол гынан баран харчыбыт да, уопуппут да тиийбэт этэ. Массыынаҕа хайдах устуохха сөбүн да билбэт этибит, тоҕо диэтэххэ, киинэ улахан аҥаара массыына иһигэр уһуллар буоллаҕа. Манна анал крепёж наада. Ис-иһигэр киирдэххэ, массыынаҕа устар олус уустук буолан биэрбитэ. Бастаан ыарырҕаппыппыт аҕай, ол иһин бу чааһыгар “Сахафильм” исписэлиистэригэр сүбэлэттэрбиппит, кинилэр киинэ тэхиниичэскэй өрүттэрин быһаарарга көмөлөспүттэрэ. Салгыы наадалаах тэриллэри барытын булан, сыыйа-баайа барыта орун-оннугар табыллан испитэ.
Сүрүн устуубутун быһайын устубуппут. 17 күн буолбуппут. Онтон быйыл сайын 4 күн эбии устан биэрбиппит. Онон уопсайа 21 күн иһигэр барытын бүтэрбиппит.
-- Дьэ, туох туһунан киинэ буоларый?
-- Айан диэн эдэр уол туһунан буолар, кинини таптыыр кыыһа төрөөбүт күнүгэр быраҕан кэбиһэр. Ол эрээри, туох да буолбутун иһин, кыыһыгар айаннаан тиийэн, эйэлэһэргэ быһаарынар. Доҕотторо кинини соҕотохтуу ыытымаары, айаҥҥа барсарга санааланаллар. Саха сиригэр элбэх биир ааттаах дэриэбинэ баарын иһин, атын дэриэбинэҕэ тиийэн хаалаллар. Онтон отой да массыыналара алдьанан хаалар... Салгыы барытын кэпсээн кэбиһиэхпин баҕарбаппын, бэйэҕит кэлэн сыаналаарыҥ диэн ыҥырабын.
-- Киинэҕэ, уопсайа, төһө элбэх киһи үлэлэстэ? Артыыстар кимнээхтэрий?
-- Үөһэ этэн аһарбытым курдук, бүддьүөппүт кыра буолан, чөкө хамаанданы муспуппут. Бастаан, биллэн турар, эпэрээтэри уонна звукорежиссёру булбуппут. Кэргэним Алла пуобар уонна массыына ыытааччы этэ. Инньэ гынан, хас биирдии киһи 3-4 дуоһунаһы толорбута. Ким эрэ артыыстыыр, онтон сүүрэн тиийэн режиссёрдуур. Сүрүн хамаандаҕа 9 киһи баара. Ону таһынан, артыыстар: Николай Прокопьев, Айаал Винокуров (Ялыч), Матрена Евсеева- Мотокуо, “Buoyuns” айар хамаандаттан Олег Румянцев-Үрүмээс. Сүрүн оруолларга Акулина Стрижкова, Валериан Жанхады, Тима Слепцов, Николай Корякин уонна мин.
-- Артыыстаргын хайдах таллыҥ? Эбэтэр артыыһы булар судургу дуу?
-- Эрдэ наар вайннары устар буоламмыт, кэмиэдьийэҕэ сыһыаннаах артыыстары начаас булбуппут. Тоҕо диэтэххэ, эрдэттэн бары билсэ сылдьар буоллахпыт. Артыыстары булар уонна кинилэри кытта үлэлиир судургу эбит. Бастакыларын оонньуур астыыстарбыт, хата, кимнээҕэр үчүгэйдик уһулуннулар дии санаатым.
-- Киинэ бүддьүөтэ төһөнүй? Кимнээх көмөлөстүлэр?
-- Аҥаардас устууга 1 мөлүйүөнү ороскуоттаатыбыт, онтон уопсай бүддьүөтэ 2,5 мөл. буолла (пост-продакшн, эрэкэлээмэни барытын ааҕан туран).
-- Киинэни хайдах уһуллугут, туох уустугу көрүстүгүт?
-- Биһиэхэ барыбытыгар дөбүүт буолан, син биир долгуйуу баар бөҕө буоллаҕа. Кистээбэккэ эттэххэ, киинэҕэ уһуллуу хас биирдии күнэ биһиэхэ уустук этэ. Бастакы үс күммүт, санаабытыгар, бып-бытааннык ааспыта. Хайдах эрэ бастаан бэйэбит киинэбитин уста сылдьарбытын итэҕэйбэт да этибит. Бу санаа олус көҕүлүүрэ да, ону кытта куттуура да.
Саамай ыарырҕаппыппыт диэн, массыынаны эстэрии этэ. Биллэн турар, идэтийбит пиротехник баар этэ, кини барытын хонтуруоллаабыта. Бэл, бу күммүтүн “День Х” диэн ааттаабыппыт. Саамай долгутуулаах күммүтүн бүтэһигэр хаалларбыппыт. Аҕыйах күн кыратык сынньанан бараммыт, дьэ түһүммүппүт. Хата, барыта этэҥҥэ ааспыта!
-- Саха киинэтэ сайдан турар кэмэ. Сылга хас да киинэ сүрэхтэнэр. Эһиги киинэҕит атыттартан туох уратылааҕый?
-- Биһиги киинэбит уратыта диэн, юмор өттүнэн атын, саҥа сүүрээн курдук киллэрдибит. Суолу-ииһи көрдөнүү, доҕордоһуу, көҥүл олох туһунан киинэ тахсыбатаҕа ыраатта диэн талбыппыт. Сүрүн дьоруойдар айаҥҥа бииртэн биир түбэлтэҕэ түбэһэллэр, онтуларын быһаараллар. Көрөөччүлэр сүрүн дьоруойу кытта бэйэтин тэҥниэҕэ диэн эрэнэбин.
-- Аныгы үйэҕэ “хейтердэр” диэн баар буоллулар. Манна эн сыһыаныҥ хайдаҕый?
-- Мин санаабар, “хейтердэр” баар буолуохтаахтар. Наадалаах дьон. Арааһы суруйаллар: хайгыыллар да, сэмэлииллэр да, сүбэлииллэр да, кириитикэ да элбэх. Миигин оччо айылаах хейтии иликтэр эрээри, кинилэргэ улахан болҕомтону уурар наадата суох дии саныыбын.
-- Иэйиини хайдах киирэрий?
-- Кырдьыгынан эттэххэ, иэйии киирэрин күүтэн олорбоппун. “Олорон толкуйдуохха” диэн биирдэ кэлэр эбит миэхэ. Онтон уонна син биир күн устата эҥин арааһы барытын толкуйдуу, өйбөр оҥорон көрө сылдьар идэлээхпин...
-- “Айа да айан” киинэни устарга ханнык киинэттэн дуу, түгэнтэн санаа киирбитэй?
-- 2000 сыллардааҕы кэмиэдьийэ киинэлэриттэн иэйии ылбыппыт. Сүрүннээн, Адам Сэндлер оонньуур киинэлэрин хаттаан көрбүппүт. Маны таһынан “Евротур” уонна “Дорожное приключение” киинэлэри эмиэ. Оҕо саҕанааҕы DVD диискэнэн көрөр киинэлэрбит курдук майгыннатан устан таһаардыбыт. Онон көрөөччүлэрбит 2000-с сыллардааҕы Эмиэрикэ киинэлэрин атмосфератын ылыныахтара дии саныыбын.
-- Төһө долгуйаҕыный?
-- Киинэбит тахсара чугаһаан истэҕин аайы, долгуйарым эмиэ күүһүрэр. Төбөбөр киинэ хас биирдии түгэнин хатылыыбын, “Маны өйдүөхтэрэ дуо? Ылыныахтара дуо?” диэн долгуйабын. Блогер буоламмын, билигин сурутааччыларбар киинэҕэ сыһыаннаах оонньуулары, квестэри оонньото сылдьабын.
-- Билиҥҥи көрөөччү хайдах киинэни көрүөн баҕарарый?
-- Саха киинэтэ күүскэ сайынна. Бу биһиги норуоппут тылын-өһүн, култууратын, үтүө үгэстэрин кэнчээри ыччакка көҕүлүүрэ, бырапагаандалыыра саарбаҕа суох. Саха көрөөччүтэ төрөөбүт тылынан тахсар киинэни олус күүтэр уонна сэҥээрэр. Онон эрэллээх көрөөччүлэрбит баалларын тухары үлэлиир-хамсыыр, айар-тутар буоллахпыт дии. Билиҥҥи көрөөччүлэр киһини сырдыкка-кэрэҕэ уһуйар, үтүө, “чэпчэки”, ол эрээри толкуйдатар суолталаах киинэни ордук ылыналлар, сэргииллэр.
-- Евгений, билигин тугу үлэлиигиний?
-- Бэйэм дальнобойщикпын. Сыл аайы аҕабын кытта Муома улууһугар ньиэп тиэйэбит. Маны сэргэ иллэҥ кэммэр араас тэрээһини, бырааһынньыгы ыытаабын.
-- Бэйэҕин ордук блогер курдук сыаналыыгын дуо?
-- Блогердыыртан кыратык тэйэн эрэбин. Салгыы киинэ эйгэтигэр күүскэ сайдыахпын баҕарабын. Ол эрээри блогер эйгэтин букатын тохтотобун диэн буолбатах, син биир аа-дьуо илдьэ сылдьыам. Көстөн иһиэҕэ.
Бу курдук айар талааннаах, ураты дьоҕурдаах эдэр дьон саха киинэтин сайыннарар сыаллаах үлэлии-хамсыы сылдьаллара кэрэхсэбиллээх. Евгенийгэ уонна кини хамаандатыгар өссө да үрдүк ситиһиилэри баҕарабыт!
Татьяна ЖАНЧИКОВА.
Хаартысканы матырыйаал дьоруойа тус архыыбыттан биэрдэ.
