СӨ култуурунай нэһилиэстибэтин эбийиэктэрин харыстыыр управление салайааччыта Николай Макаров норуодунай суруйааччы Дмитрий Наумов ыҥырыытынан Амма улууһун Сулҕаччытыгар сылдьан, нэһилиэк историческай эбийиэктэрин көрдө.
Сулҕаччыга эһиил төрөөбүтэ 140 сыла туолар Саха сирин бастакы норуодунай худуоһунньуктарыттан биирдэстэрэ, устуоруйа уонна култуура пааматынньыктарын иҥэн-тоҥон үөрэппит этнограф Михайил Михайлович Носов оҕо сааһа ааспыта.
Николай Макаров Дмитрий Наумовы кытары Хочо Саҕата диэн сиргэ 1925 сыллаахха ыам ыйыгар М.К. Артемьев салайааччылаах Тоҥустар норуодунай өрөспүүбүлүкэлэрин төрүттүүр туһунан бастаанньаһыттар хамсааһыннарын кыттыылаахтара сааларын уурбут, бэриммит дьиэлэрэ баар. Биир этээстээх, 6х10 м иэннээх, сарайа бүтүннүү суууллубут дьиэ туруга соччото суох, ол эрээри туруга син үчүгэй диэн быһаарбыттар.
Салгыы 1908 сыллаахха тутуллубут Сулҕаччытааҕы начаалынай училищены уонна таҥара дьиэтин оскуолатын көрдүлэр. Манна билигин нэһилиэк Уус-уран быыстапкалыыр-экспозициялыыр галереята турар. Дьиэ туруга үчүгэй, историческай эбийиэк бэлиэлэрэ бааллар, онон управление нэһилиэк дьаһалтатыгар култуурунай нэһилиэстибэ эбийиэгин ыстаатыһын биэрэр туһунан этиини киллэриэҕэ.
Өссө биир эбийиэгинэн Саха сиригэр сыылкаҕа олорбут Д.Г. Короленко ыалдьыттаан ааспыт Балкыыһын суруксут дьиэтэ буолла.
Бу устуоруйа суолталаах эбийиэктэри көрөн баран, Николай Афанасьевич хайаан да харыстаныахтаахтарын, онуоха хайдах дьаһаныахтаахтарын, үбүлээһинин туһунан сүбэлэри биэрдэ уонна Михаил Носов үбүлүөйүгэр этиилэри киллэрэллэригэр эттэ.
Сонун төрдө уонна хаартыска: СӨ култуурунай нэһилиэстибэтин эбийиэктэрин харыстыыр управление МАХ ханаала.
