Кыым — 
Физико-тэхиниичэскэй лиссиэй үөрэнээччилэрэ АЛРОСА “Турникета суох нэдиэлэ” аахсыйатын чэрчитинэн Дьокуускайдааҕы алмааһы атыылыыр тэрилтэҕэ сылдьан саха алмааһын уонна алмаас хайдах наарданарын илэ көрдүлэр
АЛРОСА профориентацияҕа күүскэ үлэлэһэр уонна номнуо иккис сылын “Арассыыйа массыынаны оҥорооччуларын сойууһун” Саха сиринээҕи салаатын кытта, өрөспүүбүлүкэ үөрэххэ уонна билимҥэ министиэристибэтин өйөбүлүнэн, “Турникета суох нэдиэлэ” аахсыйаны ыытар. Оскуола үөрэнээччилэрэ уонна устудьуоннар Мииринэйгэ, Айхалга, Удачнайга, Ленскэйгэ уонна Дьокуускайга АЛРОСА тэрилтэлэригэр сылдьаллар. Бу күннэргэ оннук аахсыйа чэрчитинэн Физико-тэхиниичэскэй лиссиэй үөрэнээччилэрэ Дьокуускайдааҕы алмааһы атыылыыр тэрилтэҕэ сырыттылар. Оҕолор дьиҥнээх саха алмааһын илэ көрдүлэр, хайдах наарданарын уонна сыана быһылларын билистилэр.
“Тэрилтэҕэ сылдьыбыппын олус сөбүлээтим. Исписэлиистэр хайдах үлэлииллэрин көрөр олус интэриэһинэй эбит. Бу сырыым, арааһа, кэлин идэбин таларбар сабыдыаллыыра буолуо дии саныыбын”, – диэн Физико-тэхиниичэскэй лиссиэй 10-с кылааһын үөрэнээччитэ Андрей Ступин эттэ.
Физико-тэхиниичэскэй лиссиэй үөрэнээччилэригэр Саха сиригэр хостонор күндү таастары сыаналыыр биир сүрүн тэрилтэ – Дьокуускайдааҕы алмааһы атыылыыр тэрилтэ – хайдах үлэлиирин-хамсыырын кэпсээтилэр. Манна АЛРОСА Саха сирин араас муннугар хостообут күндү таастары бары кэлэллэр. Хас биирдии таас кыраҕытык наарданар, сыаната быһыллар уонна ол кэннэ аан дойду ырыынагар атыыга тахсар.
“Дьокуускайдааҕы алмааһы атыылыыр тэрилтэ 10 караакка тиийэр ыйааһыннаах алмаастары наардыыр, сыаналыыр уонна атыылыыр. Биһиги тэрилтэбит АЛРОСА Батарар комплексын иһинин үлэлиир, Саха сириттэн хостонор күндү таастары ис да, тас да ырыынакка атыылыыр. 2026 сыллааҕы батарыы түмүгүнэн, кэлэр сыллааҕы үлэбит сүрүн хайысхата торумнаныаҕа”, – диэн АЛРОСА ЯПТА Наардааһыҥҥа уонна кэмпилиэктээһиҥҥэ сыаҕын начаалынньыгын солбуйааччы Михаил Саввин эттэ.
Алмааска сыһыаннаах технологическай үлэ-хамнас барыта Наардааһын уонна кэмпилиэктээһин сыаҕар ыытыллар. Бастатан туран, кэлбит алмаас хиимийэнэн сууйуллар уонна куурдуллар, ыйааһынынан наарданар. Салгыы АЛРОСА алмаас бэйэтэ айан, оҥорон таһаарбыт аппарааттарын көмөтүнэн быһыытынан-таһаатынан, өҥүнэн-дьүһүнүнэн уонна хаачыстыбатынан аттарыллар. Аппараат кэннэ хайаан даҕаны илиинэн иккистээн наарданыллар. Арыый улахан алмаастары тыыннаах дьон бэйэлэрэ наардыыллар. Түмүгэр, алмаастар барыта кэмпилиэк-кэмпилиэк тыырыллан, атыыланарга бэлэм буолаллар.
Оҥоһуу өй көмөтүнэн үлэлиир аппарааттар алмааһы киһи чыпчылыйарынааҕар түргэнник наардыыллар. Ол гынан баран, бүтэһиктээх быһаарыыны, чуолаан улахан уонна ураты таастарга сыһыаннааҕы, син биир исписэлиистэр эрэ таһаараллар. Эспиэр хараҕа билигин даҕаны солбуллубат.
“Сыаналыыр түһүмэххэ киһитэ суох хайдах да сатаммаккын. Биһиги сыахпытыгар исписэлиистэр 0,17 карааттан саҕалаан 10,8 караакка тиийэ ыйааһыннаах алмаастары уһулуччу чопчутук көдөрөр микроскоптар көмөлөрүнэн наардыыллар. Эспиэрдэрбит олох кыраҕы харахтаахтар, айылҕа алмааһын аҕыс тыһыынчаттан тахса арааһын, хас биирдии дэгэтин-толбонун ааҕа биллэллэр. Биир исписэлиис эбэтэр эспиэр күн устата хаачыстыбатынан көрөн, ортотунан, 1 000 караат ыйааһыннаах алмааһы наардыан сөп”, – диэн АЛРОСА ЯПТА Наардааһыҥҥа уонна кэмпилиэктээһиҥҥэ сыаҕын сүрүннүүр эспиэрэ Юрий Свешников кэпсээтэ.
Күн бүгүн АЛРОСА Дьокуускайдааҕы алмааһы атыылыыр тэрилтэтэ – сөкүүндэни да кыайбат кэм иһигэр аптамаат көмөтүнэн наардыыр кыахтаах аныгы тэрилтэ. Ол гынан баран, алмааһы сыаналааһыҥҥа массыына тыыннаах киһини билигин да солбуйар кыаҕа суох. Үөрэнээччилэр ЯПТА-ҕа сылдьан үлэ-хамнас бары түһүмэҕин көрөн сүргэлэрэ көтөҕүллэн, астынан-дуоһуйан тарҕастылар. Сорох-сорохтор кэлин идэлэрин бырамыысыланнаһы кытта ситимнииллэрин толкуйдаан көрүөх буоллулар.
Санаттахха, “Турникета суох нэдиэлэ” аахсыйа оробуочай уонна инженернэй идэлэри көҕүлүүр, үөрэх тиһигин уонна дьиҥнээх оҥорон таһаарыыны ситимниир аналлаах. Аахсыйа кэмигэр кыттааччылар “турникеттары” туох да харгыһа-хааччаҕа суох туораан, АЛРОСА тутаах тэрилтэлэригэр сылдьан, аан дойду алмааһы хостуур биир саамай улахан тэрилтэтэ хайдах үлэлии-хамсыы олорорун билсэр кыахтаахтар.
АЛРОСА.
