Бу күн сиригэр доруобуйабыт туһугар бырааппыт барыбыт да гиэнэ тэҥ буолуохтаах. Оттон дьиҥнээх олоххо оннук буолбатаҕын бары да күннэтэ көрө-билэ сылдьар курдукпут. Чэ, итинник кылгас киирии тыллаан туран, Сахабыт Өрөспүүбүлүкэтигэр доруобуйа харыстабылын боппуруостарыгар бэйэм санааларбын этэргэ холонуом.
Кэнники дойдубут үрдүнэн доруобуйа харыстабылын систиэмэтэ олус атарахсыйбытын туһунан саҥа суруйуу, сырдатыы олус элбээтэ. Холобур, хас эмэ тыһыынчанан ахсааннаах үрдүк уонна орто үөрэхтээх быраастар тиийбэттэр. Бу дойду үрдүнэн турбут кыһалҕа барыбытыгар даҕаны сыһыаннаах буолуохтаах.
Чуолаан, кэнники сылларга Дьокуускайга араас балыыһаларга сылдьар буоламмын, сорох балыыһалар туруктарын син биллим-көрдүм диэхпин да сөп. Онуоха кырдьыгынан эттэххэ, билигин сааһырбыт дьону эмтииргэ-томтуурга улаханнык ылсыбат да буолан эрэллэрэ баар суол эбит.
Ол курдук, сэттэ уон сааскын ааһан эрэр буол да, “возрастной”, “старческай" диэн бөлөххө бэрт чэпчэкитик киллэрэллэр быһыылаах. Оо, оттон урут төһө да бэйэлээх саастаахтары төһөлөөх кыһанан-мүһэнэн көрөллөрөй-истэллэрэй, эмтииллэрэй?!. “Хас биирдии киһи -- норуот барҕа баайа” диэн буолара. Билигин 70 сааһын ааспыт киһи аныгы уопсастыбаҕа наадата да суох диэн буолбут быһыылаах. Дьиҥэр, билигин уһун үйэлэниигэ бүтүн федеральнай бырагыраама баар эбээт.
Дьиэ кэргэн быраастара
Урут сэбиэскэй саҕана дьиэ кэргэн быраастара баар буола сылдьыбыттара. Ол боростуойдук эттэххэ, дьиэ кэргэни барытын биир быраас көрөрө-истэрэ. Оччотугар кини эһигини барыгытын эргиччи көрөр кыахтанара. Дьиҥинэн, дьон ону биһирээн испитэ быһыылааҕа.
Ыллаатын ээ, ыллаатын...
Балыыһа үлэтин итэҕэһигэр-быһаҕаһыгар дьон-сэргэ улуус кылаабынай бырааһын буруйдуура баар суол. Биир өттүнэн эмиэ да сөп курдук. Ол эрээри, дойду үрдүнэн ыһыллыбыт систиэмэни хайдах биир кылаабынай үмүрү тутуой?!.
Ааһа баран, кылаабынайбытын Константин Владимирович Павловы ыллаан-туойан тахсар диэн кыһарыйаллара эмиэ баар. Кырдьык, Владимир Павлов иллэҥ кэмигэр көххө-нэмҥэ кыттарын сөбүлүүр уонна талааннаах даҕаны. Бу саас Дьокуускайга буолбут биир улахан кэнсиэргэ биһиги кылаабынайбыт толоруутун дьон-сэргэ олус биһирээбитин көрбүтүм-истибитим. “Көрүҥҥүтүүй, Сунтаар кылаабынай бырааһа ыллыыр дии, тоҕо үчүгэйэй!” -- дии-дии өрүкүнэспиттэрэ аҕай. Хата мин онтон олус үөрбүтүм, астыммтым.
Ырыаһыт киһи ордук аламаҕай, аһаҕас, киэҥ, күүстээх санаалаах буолар дииллэр. Ырыа-тойук үлэҕэ өссө ордук көҕүлүүр, ыраахха, сырдыкка ыҥырар буолуохтаах.
Мин эмиэ ыллаа-туой эдэр киһи диибин уонна өр сылларга соһуллубут улуустааҕы балыыһабыт иккис уочаратын тутуутугар хамсааһын барыа, Константин Владимирович, кытаат, киирсэн ис диибин.
Этэллэрин курдук, кырдьык үрүҥ халааттаах аанньаллар төһө баалларый?..
Баҕа санаабытынан, кинилэр хаһан даҕаны алҕаһыа суох, ханнык да түгэҥҥэ сыыһа-халты туттунуо суохтаах курдуктар. Бу идэни талбыт киһиттэн дьон олоҕун туһугар үрдүк эппиэтинэс ирдэнэр буолан, ис сүрэхтэн сүрэх баҕарар, санаа кыайар эрэ дьоно үрүҥ халааты кэтэллэр дии саныыбын.
Оттон биһиэхэ билиҥҥи кэмҥэ төһө үрүҥ халааттаах аанньаллардаахпыт буолуой?..
Дьэ, эмиэ “урут” диирбэр тиийэбин. Алтыһан ааспыт улуу эмчиттэрбиттэн Элгээйигэ үлэлээн ааспыт биэлсэр Семен Семенович Яковлевы, Бүлүүчээнтэн төрүттээх, кэргэннии быраастар Тамара Софроновна уонна Петр Михайлович Даниловтары, Светлана Саввична Алексееваны биир бэйэм ама хайдах умнуомуй? Арыый урукку көлүөнэ быраастартан нарколог-быраас Светлана Николаевна Новгородова төһөлөөх бүдүрүйбүт эрэйдээхтэри олоххо хос төнүннэттээбитэ буолуой.
Түмүкпэр, “ыарыы туһунан ыарыһах бэйэтэ эрэ билэр” диэн туран, эмчиттэрбитин кытта биир сүбэнэн өйдөһөн-өйөһөн, 70 саастан иҥнибэккэ бары ыарыылары кыайарбытыгар баҕарабын.
Борис Николаев, Сунтаар.
Хаартыска: Александр Глуз, www.yakutia.kp.ru
