Аныгы олох чаҕылхай саҥа арыйыыларын, сүүрээннэрин кытта ыкса билсиһэр уонна муҥура суох айар кут күүтүүүлээх түгэнигэр ыбылы куустарар умнуллубат күммүт-дьылбыт хайыы-үйэ чугаһаан кэллэ! Атырдьах ыйын 16 күнүгэр Дьокуускай куорат поп-култуура килбэйэр киинигэр кубулуйаары турар. Манна аниме, киинэ, комикс, видео уонна остуол оонньууларын, квесттар сүгүрүйээччилэрэ уонна сүүнэ таптааччылара тоҕуоруһа мусталлара сабаҕаланар.
Интерактивнай экспозициялар, оонньуур былаһааккалар, фан-көрсүһүүлэр уонна маастар-кылаастар араас хайысхалаах айар үлэ кистэлэҥнэрин ис иһиттэн көрөр кыаҕы биэриэхтэрэ. Бу күн куорат уулуссаларыгар уһулуччу күүстээх дьоруойдар эбэтэр дьиҥ олоххо суох фантастическай уобарастаах көстүүмнээх дьону көрүстэххитинэ – соһуйумаҥ – бу «Ykt Geek Fest 2026» көхтөөх кыттааччылара буолуохтара. Бу бэстибээлгэ аан дойду араас култуурунай сүүрээннэрэ тэҥинэн көстүөхтэрэ: аниме уонна манга ойуулуктартан саҕалаан остуол оонньууларыгар, улахан уус-уран киинэлэргэ тиийэ. Быйыл тэрээһин өссө ордук баай уонна сэргэх ис хоһоонноох бырагыраамалаах ыытыллара күүтүллэр: презентациялар, куонкурстар, интерактивтар, маастар-кылаастар, дьиктилээх косплейдэр уонна креатордары (айааччылары) кытта сирэй көрсүһүүлэр тэриллиэхтэрэ. Бу буолаары турар бэстибээл туһунан биһиэхэ тэрийээччилэртэн биирдэстэрэ – Егор Давыдов сиһилии кэпсээтэ.
– Егор, бу номнуо 12-с төгүлүн ыытыллар бэстибээл. Уруккулары кытта тэҥнээн көрдөххүнэ, тугу бэлиэтиэҥ этэй?
– Бу, кырдьык, номнуо үгэскэ кубулуйбут тэрээһин. Бу кэм устата биһиги бэстибээлбит поп-култуура киэҥ далааһыннаах ураты көстүүтүгэр кубулуйда. Билигин саамай бастакы кыттааччыларбыт уонна ыалдьыттарбыт номнуо улаатан, ыал буолан, хайыы-үйэ оҕолорун батыһыннаран кэлэн кыттар буоллулар, сорохтор билиҥҥээҥҥи диэри косплей оҥостоллор. Аны бэстибээл сыыйа элбэх тэрээһиннэртэн турар дьоһун былаһааккаҕа кубулуйда. Аниме-рейв, фэнтези-фест, ист-фест курдук саҥа хайысхалар киирдилэр. Холобур, быйыл былыргыны сэргээччилэр историческэй сыал ытыыны тэрийиэхтэрэ. Ити курдук, интерактивнай былаһааккаларбыт уонна аттракционнарбыт элбээтилэр, ону кытта аниматордаах уонна араас оонньуулаах оҕо улахан зоната эбилиннэ. Онон, уруккулары кытта тэҥнээтэххэ, далааһыммыт, кыттааччыбыт ахсаанын да өттүнэн, хаачыстыба да өттүнэн, мэлдьи сайда турарбыт көстөр. Даҕатан эттэххэ, быйылгы бэстибээлгэ бүтүн Уһук Илин үрдүнэн остуол оонньууларын саамай улахан официальнай игротеката тэриллиэҕэ. Онно ыалдьыттар 200-тэн тахса араас оонньууга оонньуур кыахтаныахтара.
– Өссө туох саҥа былааннанна?
– Быйылгы бэстибээлгэ “Ааптардар сэлэлэригэр” (Аллея авторов) уонна “Илиинэн оҥоһук дьаарбаҥкатыгар” (Ярмарка хэндмейд) өссө элбэх киһи кыттара күүтүллэр, өссө элбэх үрдүк хаачыстыбалаах оҥоһук, мерч (анал фирменнэй таҥас) атыыга тахсара былааннанар. Манна сыллата кыттааччылар таһымнара биллэ үрдээн иһэрин бэлиэтии көрөбүт. Бэл диэтэр, бу бэстибээлтэн эбии дохуот оҥосторго үөрүйэх, тирэх ылан, сорохтор урбаанынан утумнаахтык дьарыктанан саҕалыыллар. Маны таһынан, элбэх ырыа-тойук, үҥкүү былааннанна. Уруһуй уонна кылгас киинэ куонкурсугар хаһааҥҥытааҕар да элбэх киһи суруйтарда. Косплейдар, “Тооку” оҕо ханаалыттан “Имана” диэн саҥа ойуулугун киэҥ араҥаҕа таһаарыы, “Айар” саҥа кинигэлэрин атыыта, квестар, муусукалаах лотуо, түөрт тиир, лазертаг, хаартыскаҕа түһүү, аһыы лапсаны сиэһиҥҥэ чөмпүйэнээт, быыстапкалар, о.д.а. тэриллиэхтэрэ. “Архитектура реальности” диэн сахалыы устуудьуйа “Kindawn: The Parish Remembers” (“Кайндаун түөлбэ тугу да умнубат”) диэн саҥа оонньууну сүрэхтиэҕэ. Биир тылынан, биир да ыалдьыт чуҥкуйуо суоҕа, бэйэтэ сүрэҕэ сөбүлүүр дьарыгын булуоҕа.
– Мин саныахпар, косплей бэстибээл сүрүн көстүүтүнэн буолар. Ардыгар киһи дьон оҥостубут көстүүмнэрин хаачыстыбатын аһара сөҕө-махтайа көрөр.
– Бу, туох да саарбахтааһына суох, Уһук Илин үрдүнэн саамай киэҥ далааһыннаах косплей буолар. Атын сиртэн ыалдьыттыы кэлэр косплеердарбыт куруук олохтоох косплей кыттааччыларын ахсааныттан, көстүүмнэрин үрдүк хаачыстыбаларыттан уонна бириис пуондатын кээмэйиттэн соһуйан уонна сөҕөн бараллар. Үксүгэр сүүмэрдээһин түмүгүнэн, 25-28 кыттааччы хаалар, бу идэтийбит косплейга – аҕыйах буолбатах. Маныаха кыттааччылар косплей хаачыстыбатын таһынан, көстүүмү бэйэлэрэ оҥорбуттарын, тикпиттэрин дакаастыахтаахтар, ол эбэтэр атыылаһыллыбыт оҥоһук буолуо суохтаах. Косплей кыттааччыларын үгүстэрэ – ааспыт бэстибээллэр призердара, номнуо уопутурбут, үөрүйэх косплеердар буолаллар. Кинилэргэ бу куонкурс – сыл устата оҥорбут айар үлэлэрин түмүгэ. Сорох саха косплеердарын номнуо атын да куораттарга, дойдуларга үчүгэйдик билэллэр. Холобур, Казахстаҥҥа биһиги косплеердарбыт мэлдьи бэлиэтэнэллэр. Субу курдук, таһыммыт уонна бэлэмнэниибит кырдьык олус үрдүк.
Ардыгар биһигиттэн сорох кыттааччылар тоҕо идэтийбит косплейга анаан-минээн кыттыбаттарын туһунан ыйытааччылар. Бу бэйэни хайдах сыаналыыртан тутулуктаах диэн этиэхпин баҕарабын. Сорох кыттааччылар бэйэлэрин өссө да үрдүкү таһымҥа кыттарбыт эрдэ соҕус дии саныыллар. Ити үчүгэй хаачыстыба. Ол курдук, ааспыт сыллар кыайыылаахтара туруорбут таһымнара, кырдьык, олус үрдүк. Онно эппиэттэһэр аһара уустук. Өссө биир көрүҥ – оҕо косплейа. Биһиги манна кыттыбыт оҕолорго барыларыгар хайаан да бэлэх туттарабыт. Быйыл оҕо косплейын кыайыылаахтарыгар Роблокс (Roblox) сэртипикээттэрин бэлэмнээтибит. Бу онлайн оонньуу оҕолор ортолоругар олус улаханнык биһирэнэр.
– Бу туһунан араастык мөккүһүөххэ сөп эрээри, эһиги хамсааһыҥҥыт Саха сиригэр креативнай индустрия сайдыытыгар улахан сабыдыалы оҥордо.
– Кырдьыгынан эттэххэ, Саха сиригэр олус элбэх талааннаах ыччат олорор. Кинилэргэ кыра өйөбүл эрэ наада. Онон биһиги кинилэргэ бэйэлэрин айар үлэлэрин уонна уратыларын көрдөрөллөрүгэр кыах биэрэбит. Уопсайынан, биир сиргэ элбэх айар үлэлээх дьон муһуннаҕына – бу хаһан баҕарар киһини саҥа арыйыыларга кынаттыыр, күүс-уох угар.
Биир бэйэм киинэ оҥоһуутун эйгэтигэр үлэлиибин. Онон бэстибээлгэ куруук киинэ уонна саҥа талааннар көстөллөрүгэр кыһаллабын. Холобур, киинэ оҥорооччулар бэйэлэрин туһунан сыанаттан дьоҥҥо-сэргэҕэ биллэрэн кэпсиэхтэрин, видео-устууларын көрдөрүөхтэрин, стендэлэрин туруоруохтарын, флешмоб, о.д.а. ыытыахтарын сөп. Ити курдук, биһиги сүрүн сыалбытынан – айар үлэни өйөөһүн буолар. Быйыл Степан Бурнашев “Пентхаус” диэн уйулҕаҕа олоҕурбут триллерин уонна “Айа да Айан” диэн комедийнай киинэни сүрэхтиэхпит.
– Быйыл тэрээһин хедлайнера (сүрүн ыалдьыт артыыс) – Сыендук. Манна кими ыҥыраргытын хайдах быһаараҕыт? Тоҕо, холобур, мэлдьи буоларын курдук, муусука эйгэтиттэн ыҥырбатыгыт?
– Бэстибээл бүтээтин кытта, биһиги уталыппакка, аныгыскы тэрээһиҥҥэ бэлэмнэммитинэн барабыт. Холобур, сүрүн ыалдьыттары эрдэттэн былаанныахха наада, ол иһин биһиги көрөөччүлэрбит уонна кыттааччыларбыт санааларын үөрэтэбит, кими көрүөхтэрин баҕаралларын туһунан ыйытык оҥоробут. Сыендук аата итинник ыйытыктарга элбэхтик тахсыбыта, онон кинини ыҥырар туһунан өр былааннаабыппыт. Нууччалыы тыллаах эйгэҕэ кини бэстибээлбит хайысхатыгар сөп түбэһэр биир саамай биллэр-көстөр (культовай) блогер. Кини айар үлэтэ биһиги идиэйэлэрбитин кытта ыкса ситимнээх. Баҕар, кэлэр өттүгэр ыытыллар тэрээһиннэргэ муусукааннары эбэтэр артыыстары ыҥырыахпыт. Биирдэ “Майор Гром” киинэ артыыстарын ыҥыра сылдьыбыттаахпыт, ол гынан баран ыгым кыраапыктарыгар кыайан киирбэккэ хаалбыппыт. Онон ыалдьыттары аҕалыы эмиэ күчүмэҕэйдээх. Ол да буоллар, быйыл биһигини биллэр-көстөр элбэх киһи видеонан эҕэрдэлиэҕэ.
– “Көмүс билиэттэр” (сыаналаах билиэттэр) бааллар дииллэр. Балар киһиэхэ тугу биэрэллэрий?
– Бастатан туран, маннык билиэттээх дьон туспа аанынан сылдьаллар. Иккиһинэн, мерч быһыытынан фирменнэй үрүсээк, бытыылка уонна брелок бэлэх ылыахтара. Үсүһүнэн, Сыендуктан автограф ылар уонна хаартыскаҕа түһэр кыахтаныахтара. Маны таһынан, көннөрү билиэттэр эмиэ атыыланаллар. Аны туран, косплей оҥостубут дьоҥҥо эмиэ чэпчэтиилээх билиэттэр көрүллэллэр, алта саастарыгар диэри оҕолор босхо киириэхтэрэ.
Даҕатан эттэххэ, быйыл мерч оҥоһуутугар “Саха омук” уонна “Catzilla” бреннэр кыттыстылар. Кинилэр Ykt Geek Fest диэн суруктаах путбуолкалары оҥордулар. Уопсайынан, урбаанньыттар бэстибээлгэ аҥаардас атыынан эрэ дьарыктамматтар, араас тэрээһиннэргэ көхтөөхтүк кытталлар уонна тэрийэллэр. Маркетинг өттүнэн ити саамай сөптөөх хардыы.
Дьиҥэр, биһиги партнердарбыт уонна спонсордарбыт көмөлөрө баар буолан, бу маннык бэстибээли тэрийэр кыахтаахпыт диэн хайаан да бэлиэтиэххэ наада. Бу сыллар тухары кинилэр биһиэхэ көннөрү партнердар эрэ буолбакка, дьиҥнээх доҕотторбут буоллулар. Кинилэр бары көмөлөспөтөхтөрө буоллар, туох да табыллыа суох этэ. Биһиги ону олус сыаналыыбыт. Билигин «Ykt Geek Fest», туох да саарбахтааһына суох, Дьокуускай куорат сайыҥҥы саамай чаҕылхай уонна күүтүүлээх тэрээһининэн буолла. Кэлиҥ, олус сэргэх буолуоҕа диэн барыгытын ыҥырабыт!
Андрей ШИЛОВ
